منطقه سبز بغداد شاهد آخرین اقدامات جهت برگزاری کنفرانس بغداد برای همکاری مشارکت است؛ نمایندگان کشورهای دعوت‌شده در حال ورود به بغداد برای شرکت در کنفرانس هستند. اگرچه به لحاظ فراگیری، چنین نشستی در خاورمیانه بی‌سابقه بوده است، اما نباید انتظارات از این کنفرانس را بالا برد.
حسین امیرعبداللهیان چهارشنبه گذشته با کسب رأی اعتماد از مجلس، رسما به عنوان نهمین وزیر امور خارجه ایران پس از انقلاب، کار خود را آغاز کرد و روز جمعه در نخستین سفر خود برای شرکت در نشست بغداد، راهی عراق شد. به همین بهانه، «بازتاب» به بررسی دیدگاه‌های تحلیل‌گران امور ایران در خصوص او و رویکرد وزارتخانه تحت مدیریتش پرداخته است.
نخست وزیر اسرائیل که روز سه‌شنبه به آمریکا سفر کرده بود، پس از گفتگو با وزرای خارجه و دفاع آمریکا و مشاور امنیت ملی این کشور، روز پنجشنبه در کاخ سفید با جو بایدن دیدار خواهد کرد. مقام‌های تل‌آویو اعلام کرده‌اند که او یک استراتژی برای مهار برنامه هسته‌ای و اقدامات منطقه‌ای ایران، بدون بازگشت به برجام را بایدن ارائه خواهد کرد.
کم‌تر از یک ماه مانده به سالگرد 11 سپتامبر، طالبان موفق به تصرف کابل شد؛ این پرسش مطرح است که آیا بار دیگر، همچون دهه 90 میلادی، افغانستان به پناهگاه گروه‌های تروریستی همچون القاعده تبدیل می‌شود؟
با ظهور داعش در افغانستان، نگاه تهران به طالبان تغییر کرد؛ ایران کار کردن با طالبان را تضمینی برای حفاظت از شیعیان برای تکرار نشدن حوادثی مشابه دهه 90 میلادی در نظر می‌گیرد. با این وجود تردیدهای جدی نسبت به پایبندی طالبان به وعده‌های کنونی در خصوص حفظ حقوق مذهبی و اجتماعی شیعیان وجود دارد.
سید حسن نصرالله در سخنرانی روز عاشورا اعلام کرد که تا ساعتی دیگر یک محموله سوختی از ایران به مقصد لبنان حرکت خواهد کرد. این اقدام با واکنش منفی مخالفان حزب‌الله در لبنان روبه‌رو شده است؛ از سوی دیگر این محموله در شرایطی به لبنان ارسال می‌شود که در پی حمله پهپادهای انتحاری به کشتی اسرائیلی در دریای عمان، تل‌آویو اعلام کرده است که از ایران انتقام خواهد گرفت.
با خروج «اشرف غنی» از افغانستان و در اختیار گرفتن کابل توسط طالبان، آینده افغانستان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. «شورای آتلانتیک»، با تأکید بر اینکه کنترل طالبان بر کابل به معنی شکست پروژه 20 ساله و دو تریلیون دلاری ملت‌سازی در افغانستان است، نظر 10 نفر از کارشناسان منطقه را در خصوص تحولات آتی در افغانستان و سیاست آمریکا جویا شده است.
وزیر خارجه اسرائیل گفته است علیرغم مخالفت با برجام، جایگزینی برای آن وجود ندارد؛ این در حالی است که ارزیابی نهادها امنیتی اسرائیل از کاهش احتمال احیای برجام حکایت دارد. در ایران نیز اظهارات مقام‌های دولت، نشان می‌دهد که در کوتاه مدت امیدی به لغو تحریم‌ها علیه ایران نیست.
اوضاع در افغانستان به سرعت در حال وخیم شدن است. طی یک هفته 9 مرکز ولایت به دست طالبان افتاده و انتظار می‌رود این تعداد در روزهای آینده افزایش یابد. حملات هوایی گاه و بیگاه آمریکا، اگرچه تلفاتی را به طالبان وارد کرده، از تغییر وضعیت روی زمین ناتوان بوده است.
بغداد تلاش دارد در اواخر ماه جاری میلادی میزبان نشست سران کشورهای همسایه عراق به علاوه امارت، قطر و مصر باشد. برگزاری این نشست مهم‌ترین تلاش دیپلماتیک عراق و گسترده‌ترین محمل گفتگوی منطقه‌ای در خاورمیانه خواهد بود.
در ادامه اتهام‌ها و تهدیدات علیه ایران بر سر حمله به کشتی مرسر، وزیر دفاع اسرائیل از آمادگی برای اقدام نظامی علیه ایران سخن گفته است. این اظهارات علاوه بر پاسخ مقام‌های رسمی ایرانی، با واکنش حقوقی کارشناسان نیز روبه‌رو شده است؛ به نظر می‌رسد این اظهارات می‌تواند ابزاری برای مقابله با کارزای دیپلماتیک اسرائیل در اختیار ایران قرار دهد.
حمله اخیر به نفت‌کش مرسر، منطقه را در شرایطی حساسی قرار داده است که برخی تحلیل‌گران معتقدند پس از ترور سردار شهید قاسم سلیمانی بی‌سابقه بوده است. اسرائیل تا اینجای کار علاوه بر تأکید بر تلافی این اقدام، کارزار دیپلماتیک بسیار موفقی را علیه ایران سامان داده است. همراهی آمریکا و انگلیس، می‌تواند فرصت لازم برای بررسی کلیه گزینه‌های خود علیه ایران را ایجاد می‌کند.
بعد از حمله به نفت‌کش اسرائیلی و کشته شدن دو سرنشین آن، موجی از اتهام و فضاسازی علیه ایران شکل گرفت؛ تا جایی که سخن‌گوی وزرات امور خارجه را به تهدید طرف‌های مقابل وا داشت. دور جدیدی از حوادث برای کشتی‌های در حال عبور از آب‌های منطقه، وضعیت را پیچیده‌تر از قبل کرده است.
هم‌زمان با پیشرفت گفتگوهای ایران و عربستان و افزایش احتمال یک توافق میان دو کشور، گمانه‌زنی در خصوص تأثیرات چنین توافقی بر منطقه افزایش یافته است. از سوی دیگر، تحلیل‌گران مسیرهایی را برای دستیابی به یک توافق میان دو رقیب منطقه‌ای پیشنهاد می‌کنند. سوالات و تردیدهای موجود بیش‌تر بر اراده سیاسی رهبران دو کشور متمرکز است.
دست کم بخشی از مردم کشور با نگرانی تحولات طرح صیانت از فضای مجازی و پیامدهای آن را دنبال می‌کنند. مدافعان این طرح استدلال می‌کنند که کنترل فضای مجازی، موضوعی خاص ایران نیست و در کشورهای دموکراتیک غربی نیز وجود دارد. با این وجود به نظر می‌رسد در خاورمیانه آنچه کنترل دولتی بر فضای مجازی نامیده می‌شود، اساسا با آنچه در جوامع توسعه‌یافته شاهد آن هستیم، متفاوت است.
بعد از مداخله نظامی روسیه در سوریه، رویکرد امارات نسبت به دمشق تغییر کرده است؛ امارات همسو با روسیه، اسد را بهترین گزینه برای مقابله با هر شکل از اسلام‌گرایی در سوریه می‌داند.
سفر اعلام نشده وزیر خارجه قطر به تهران، پس از دیدار او با همتای آمریکایی خود در واشنگتن، گمانه‌زنی‌ها در خصوص تلاش قطر برای میانجی‌گری در روابط ایران و واشنگتن را افزایش داده است. با این حال به نظر می‌رسد در آمریکا تلاش‌هایی برای ناهموار ساختن این مسیر در جریان است.
بعد از انتشار خبر حضور نماینده عربستان در مراسم تحلیف سید ابراهیم رئیسی و حل‌وفصل بسیاری از اختلافات میان تهران و ریاض، گمانه‌زنی در خصوص میزان صحت و دقت این خبر افزایش یافته است. به نظر می‌رسد برای مشخص شدن واقعیت خبر، باید تا روز 12 مرداد منتظر بود.
ترکیه عملیات دیوارکشی مناطق مرزی خود با ایران را آغاز کرده است، برخی تحلیل‌گران ایرانی این اقدام ترکیه را با دیده منفی می‌نگرند. در خصوص اهداف و انگیزه‌های ترکیه از این اقدام، «بازتاب» گفتگویی با «ولی گل‌محمدی»، استادیار دانشگاه تربیت مدرس و کارشناس مسائل ترکیه داشته است.
فهم آینده تحولات افغانستان موضوعی نیست که به راحتی میسر باشد؛ تعدد عوامل داخلی و خارجی موضوع چشم‌اندازهای پیش روی این تحولات را تیره و تار کرده است. شیرین هانتر در یادداشتی به به این نکته اشاره می‌کند که روند کنونی چندان در راستای منافع ایران نیست.
در پی توقف مذاکرات وین برای احیای برجام و موکول شدن ادامه گفتگوها به بعد از شروع به کار دولت سید ابراهیم رئیسی، گمنه‌زنی‌ها در خصوص سیاست او و چگونگی ادامه مذاکرات افزایش یافته است. هم‌زمان برخی دیپلمات‌های غربی بر این باورند که حتی اگر همین امروز برچام احیا شود، توافق از حفظ فاصله یک‌ساله ایران با توانایی ساخت سلاح هسته‌ای ناتوان است.
هم‌زمان با تشدید بحران آب در خوزستان، در عراق نیز به واسطه کمبود آب انتقادات به ایران افزایش یافته و مقام‌های عراقی مدعی شده‌اند که آب ورودی از ایران به عراق به شکل کامل قطع شده است. در این بین برخی تحلیل‌گران عراقی از سیاست اعمال فشار بر ایران حمایت می‌کنند.
پس از بروز اختلاف میان امارات و عربستان درباره سیاست نفتی اوپک پلاس، دو کشور اعلام کردند که به توافقی برای حل اختلاف دست یافته‌اند. با این وجود به نظر می‌رسد اختلاف نفتی اخیر تنها نوک کوه یخ اختلافات و رقابت‌های گسترده‌تری است که در آینده پیش روی دو کشور قرار خواهد گرفت.
با نزدیک شدن تاریخ تحلیف سید ابراهیم رئیسی، گمانه‌زنی‌ها در خصوص ترکیب کابینه او افزایش یافته است. در این بین با توجه به اینکه ایران با پرونده‌های متعدد بین‌المللی روبه‌رو است، وزارت امور خارجه حتی بیش‌از پیش اهمیت پیدا کرده است. نام شش نفر بیش از سایرین برای تصدی این مسئولیت به گوش می‌رسد.
بلومبرگ سفر اخیر سلطان عمان به عربستان را نشان‌دهنده تغییر الگوی اتحادها در خلیج فارس دانسته است که از منظر روابط ایران و عربستان و نیز اختلافات امارات و عربستان اهمیت دارد؛ از سوی دیگر، این سفر گمانه‌زنی‌های پیشین در خصوص تمایل عمان به ایفای نقش فعال در گفتگوهای آتش‌بس در یمن و مذاکرات ایران و عربستان را افزایش داده است.
منابع مصری اعلام کرده‌اند که هفته گذشته یک هیئت ایرانی به قاهره سفر کرده و با مقام‌های اطلاعاتی و امنیتی این کشور در خصوص موضوعات منطقه و اختلافات دو کشور گفتگو کرده است. پیش‌تر مقام‌های عراقی اعلام کرده بودند که این کشور در پی ایجاد کانال ارتباطی میان ایران با اردن و مصر است.
با تداوم روند خیزش چین و افزایش رقابت‌های آمریکا با این کشور، متحدان آمریکا در سرتاسر جهان، از جمله خاورمیانه در شرایط دشواری قرار گرفته‌اند. در حالی که همه این کشورها از روابط عمیق با چین برخوردار هستند، تشدید رقابت میان دو قدرت بزرگ، آن‌ها را مجبور به انتخاب خواهد کرد. در خصوص اسرائیل این مسئله سبب کاهش اهمیت متغیر ایران در روابط تل‌آویو و واشنگتن شده است.
در ایران به جز واکسن کووبرکت که مجوز تزریق دریافت کرده است، شش واکسن دیگر هم در مراحل مختلف تست و تولید قرار دارند. این در شرایطی است که آمار دریافت‌کنندگان واکسن در کشور، نه تنها در قیاس با کشورهای توسعه‌یافته، بلکه در سطح منطقه نیز فاجعه‌بار است.
وضعیت افغانستان هر روز پیچیده‌تر می‌شود. در پی خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان، طالبان فرصت مناسبی برای توسعه سرزمین‌های تحت کنترل خود در افغانستان یافته است. «بازتاب»، در گفتگو با سعادت شریفی‌پور به بررسی شرایط همسایه شرقی و تهدیداتی که از این بابت متوجه ایران است، پرداخته است.
قطع مکرر، طولانی و بدون برنامه برق سبب بروز مشکلات جدی برای تمامی شهروندان ایرانی شده است. در این بین برخی نظرات کارشناسی! و سکوت مسئولان در مورد بحران کمبود برق، نمک بر زخم شهورندانی است که زیر بار مشکلات اقتصادی کمر خم کرده‌اند.
آزادکار وزن ۷۴ کیلوگرم ایران با شکست مقابل حریف روس از رسیدن به مرحله نیمه نهایی رقابت های قهرمانی جهان بازماند.