آمار تازه سایپا چندان امیدوارکننده نیست. تولید شرکت پایین آمده، فروش کمتر شده و درآمد هم نسبت به سال گذشته عقب نشسته است. اما اگر کمی دقیق‌تر به اعداد نگاه کنیم، مسئله اصلی بیشتر از آنکه در بازار فروش باشد، در خطوط تولید دیده می‌شود؛ جایی که تیراژ سایپا در مردادماه تقریباً نصف شده است.
به گزارش بازتاب، سایپا در مرداد امسال ۸ هزار و ۳۶۰ دستگاه خودرو تولید کرده است در حالیکه این شرکت در مرداد سال گذشته بیش از ۱۷ هزار دستگاه خودرو تولید کرده بود. یعنی ظرف یک سال، تولید ماهانه سایپا حدود ۵۱ درصد کاهش پیدا کرده؛ عددی که نمی‌شود به‌راحتی از کنار آن عبور کرد.
در همان ماه، سایپا حدود ۱۳ هزار دستگاه خودرو فروخته است. فروش البته نسبت به سال قبل کمتر شده، اما افت آن حدود ۱۶ درصد بوده؛ بسیار کمتر از سقوطی که در بخش تولید دیده می‌شود.
اینجاست که ماجرا کمی جالب می‌شود. سایپا در مرداد نزدیک به ۴ هزار و ۶۰۰ دستگاه بیشتر از تولید همان ماه خودرو فروخته است.
طبیعتاً این اختلاف به این معنا نیست که همه این خودروها از انبار بیرون آمده‌اند. فاصله زمانی بین تولید، تکمیل خودرو، صدور فاکتور و ثبت فروش هم روی این اعداد اثر می‌گذارد. با این حال وقتی تولید بیشتر از ۵۰ درصد پایین آمده ولی فروش فقط ۱۶ درصد کاهش داشته، یک سؤال جدی مطرح می‌شود که اگر تولید با همین سرعت پایین بماند، فروش تا چه زمانی می‌تواند خودش را در این سطح نگه دارد؟
ضربه اصلی به محصولات پرتیراژ خورده است
مشکل فعلی سایپا فقط این نیست که چند هزار دستگاه کمتر تولید کرده، اتفاق مهم‌تر این است که افت تولید درست در بخش‌هایی رخ داده که سال‌ها موتور اصلی تیراژ شرکت بوده‌اند.
تولید خانواده X200، یعنی محصولاتی مانند کوییک و ساینا، از بیش از ۱۱ هزار دستگاه در مرداد سال گذشته به حدود ۵ هزار دستگاه رسیده است. به زبان ساده نر تولید مهم‌ترین خانواده محصول سایپا کمتر از نصف رسیده است.
شاهین هم وضعیت چندان بهتری ندارد. تولید این خودرو حدود ۲۸ درصد کاهش پیدا کرده است.
در بخش دیگری از سبد محصولات هم تولید برخی خودروها عملاً متوقف شده یا به اعداد بسیار پایین رسیده است. این یعنی افت تولید سایپا را نمی‌توان صرفاً گردن یک محصول خاص یا تعطیلی موقت یک خط انداخت. کاهش تیراژ در چند بخش مختلف دیده می‌شود.
البته تولید چانگان اندکی افزایش داشته، اما وقتی تعداد تولید این خودرو تنها چند ده دستگاه است، طبیعتاً تأثیر چندانی بر تصویر کلی سایپا ندارد.
ساینا و کوییک هنوز جور بقیه را می‌کشند
نکته عجیب‌تر در بخش فروش دیده می‌شود. در حالی که تولید خانواده X200 حدود ۵۵ درصد کاهش یافته، فروش همین گروه نسبت به مرداد سال گذشته کمی بیشتر شده است. سایپا در مرداد نزدیک به ۹ هزار و ۷۰۰ دستگاه از خودروهای این خانواده فروخته است.
یعنی هنوز هم ساینا و کوییک هستند که بخش مهمی از دخل سایپا را تأمین می‌کنند. در طرف مقابل فروش شاهین کاهش داشته، فروش وانت ۱۵۱ به‌شدت پایین آمده و چانگان هم افت قابل توجهی را تجربه کرده است.
در واقع هرچه جلوتر می‌رویم، سبد فروش سایپا بیشتر به سمت محصولات اقتصادی قدیمی‌تر شرکت متمایل شده است.
این موضوع از دو زاویه قابل بررسی است. از یک طرف، نشان می‌دهد بازار خودروهای ارزان‌تر هنوز برای سایپا مشتری دارد و شرکت می‌تواند روی این بخش حساب کند. اما از طرف دیگر، وابستگی زیاد به چند محصول محدود، اتفاق چندان خوبی برای یکی از دو قطب خودروساز جاده مخصوص نیست.
نکته نگران کننده این است که اگر یک روز تولید همین خانواده هم با اختلال جدی روبه‌رو شود، جایگزین بزرگی برای جبران فروش وجود ندارد.
درآمد هم عقب رفت
کاهش فروش در صورت‌های مالی سایپا هم خودش را نشان داده است.
درآمد فروش شرکت در مرداد از حدود ۷ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان در سال گذشته به حدود ۶ هزار و ۳۰۰ میلیارد تومان رسیده است. یعنی سایپا در یک ماه حدود ۱۶ درصد درآمد کمتری نسبت به مرداد سال گذشته داشته است.
اما باز هم داستان X200 متفاوت است درآمد این خانواده از حدود ۳ هزار و ۱۰۰ میلیارد تومان به بیش از ۴ هزار و ۱۰۰ میلیارد تومان رسیده و رشد کرده است.
به بیان ساده‌تر بخش بزرگی از درآمد سایپا حالا از ساینا، کوییک و دیگر محصولات این خانواده می‌آید. در مرداد امسال حدود دو سوم درآمد شرکت از همین بخش حاصل شده است.
همزمان درآمد شاهین، چانگان، وانت ۱۵۱ و محصولات دیگر کاهش پیدا کرده است.
این تغییر ترکیب درآمد شاید در ظاهر مسئله بزرگی به نظر نرسد، اما برای آینده سایپا اهمیت دارد. خودروسازی که بخش عمده پولش را از یک خانواده محدود محصول به دست می‌آورد، در برابر تغییرات بازار آسیب‌پذیرتر است.
ماجرا فقط مربوط به مرداد نیست
اگر این اتفاق فقط در یک ماه رخ داده بود، شاید می‌شد آن را پای مشکلات مقطعی تولید گذاشت؛ مثلاً کمبود قطعه، تعمیر خطوط تولید یا تغییر برنامه تولید.
اما آمار پنج‌ماهه چنین چیزی نمی‌گوید سایپا در پنج ماه نخست امسال کمتر از ۵۰ هزار دستگاه خودرو تولید کرده است؛ در حالی که تولید شرکت در مدت مشابه سال گذشته نزدیک به ۸۹ هزار دستگاه بود.
یعنی تولید پنج‌ماهه سایپا حدود ۴۴ درصد کاهش پیدا کرده است فروش هم در همین مدت از حدود ۷۹ هزار دستگاه به کمتر از ۴۹ هزار دستگاه رسیده و نزدیک به ۳۸ درصد پایین آمده است.
درآمد شرکت نیز حدود ۲۳ درصد کاهش داشته است.
پس با یک افت اتفاقی یا یک ماه بد طرف نیستیم. حداقل آمار پنج‌ماهه نشان می‌دهد کاهش تولید سایپا تبدیل به یک روند شده است.
مسئله‌ای که شاید مهم‌تر از فروش باشد
معمولاً وقتی عملکرد خودروسازان منتشر می‌شود، نگاه‌ها سریع به سمت میزان فروش و درآمد می‌رود؛ اما در مورد سایپا شاید بهتر باشد کمی بیشتر روی عدد تولید مکث کنیم.
فروش را می‌توان برای مدتی با تحویل خودروهای قبلی، موجودی انبار یا تغییر ترکیب محصولات حفظ کرد. حتی افزایش قیمت خودرو هم می‌تواند باعث شود درآمد یک شرکت با وجود کاهش تیراژ، آن‌قدر که انتظار داریم پایین نیاید.
اما تولید قصه دیگری دارد. وقتی یک خودروساز در پنج ماه نزدیک به ۴۴ درصد کمتر از سال قبل خودرو تولید می‌کند، باید سراغ مشکلاتی مثل تأمین قطعه، نقدینگی و اختلال در خطوط تولید رفت. البته شرایط جنگی کشور و دشوارتر شدن واردات و تأمین برخی قطعات را هم نمی‌توان نادیده گرفت؛ مسائلی که امسال فشار مضاعفی به زنجیره تأمین صنعت خودرو وارد کرده‌اند.
با این حال، آمار ماه‌های آینده مشخص می‌کند افت فعلی تا چه اندازه موقتی بوده است. اگر تیراژ دوباره بالا برود، می‌توان بخشی از این کاهش را به شرایط غیرعادی امسال نسبت داد؛ اما اگر تولید در همین محدوده بماند، حفظ فروش هم به‌تدریج سخت‌تر خواهد شد.
سایپا فعلاً روی کوییک و ساینا ایستاده است
تصویر فعلی سایپا چندان پیچیده نیست، تولید به‌شدت کاهش پیدا کرده، فروش پایین آمده و درآمد هم کمتر شده است. در همین شرایط، خانواده X200 هنوز بخش بزرگی از بازار و درآمد شرکت را حفظ کرده و عملاً جور بخش‌هایی را می‌کشد که فروش آنها افت کرده است. این وضعیت شاید در کوتاه‌مدت کمک کند اعداد فروش سایپا خیلی بدتر نشوند، اما راه‌حل بلندمدت نیست.
سایپا برای برگشتن به شرایط باثبات فقط به فروش بیشتر نیاز ندارد؛ مسئله اصلی این است که دوباره بتواند خودرو بیشتری از خط تولید خارج کند و در کنار محصولات اقتصادی، سبد متنوع‌تری برای بازار داشته باشد.
فعلاً مهم‌ترین عدد سایپا نه قیمت خودروهاست، نه حتی درآمد فروش؛ عدد تولید است. اگر تولید برنگردد، دیر یا زود اثرش در فروش و بازار خودرو هم دیده خواهد شد.
نظرات کاربران
نخستین دیدگاه را درباره این خبر ثبت کنید
یادآوری: نشانی ایمیل منتشر نمی‌شود و دیدگاه‌های حاوی توهین، تهمت، افترا یا واژگان نامناسب تأیید نخواهند شد.
نظر شما می‌تواند شروع یک گفت‌وگوی سازنده باشد.