سؤالات دستیاری، ۲۵۰ میلیون تومان؛ شگرد تازه کلاهبرداران برای شکار پزشکان

کلاهبرداران این‌بار دانش‌آموزان یا داوطلبان کنکور را هدف نگرفته‌اند؛ طعمه‌های تازه پزشکانی هستند که برای ورود به دوره تخصصی رقابت می‌کنند. وعده فروش سؤالات اصلی آزمون دستیاری با قیمت‌هایی تا ۲۵۰ میلیون تومان، نشان می‌دهد چگونه اضطراب، رقابت و امید به تغییر آینده شغلی می‌تواند به یک بازار سیاه سودآور تبدیل شود.

بازتاب– در روزهای منتهی به پنجاه‌وسومین آزمون دستیاری تخصصی پزشکی، گروه‌ها و کانال‌هایی در شبکه‌های اجتماعی فعال شدند که مدعی بودند به سؤالات آزمون سال ۱۴۰۵ دسترسی دارند.

بررسی‌های منتشرشده از سوی وزارت بهداشت نشان می‌دهد مبالغ درخواستی برخی از این افراد به ۲۵۰ میلیون تومان رسیده است. فروشندگان برای متقاعد کردن داوطلب از پیام‌های ساختگی، فایل‌های صوتی، تصویر رسید، رضایت‌نامه جعلی و ادعاهایی مانند باقی ماندن «تنها یک سهمیه» استفاده می‌کنند.

پنجاه‌وسومین آزمون دستیاری قرار بود ساعت ۹ صبح اول مرداد ۱۴۰۵ به‌طور هم‌زمان در دانشگاه‌های علوم پزشکی برگزار شود. برای ورود به مرحله انتخاب رشته، داوطلب باید حداقل ۱۵۰ نمره از مجموع ۶۰۰ نمره آزمون کسب کند.

نتیجه می‌تواند مسیر تخصص، محل تحصیل، موقعیت شغلی و سال‌های آینده زندگی یک پزشک را تغییر دهد. همین اهمیت، اضطرابی می‌سازد که کلاهبرداران آن را به پول تبدیل می‌کنند.

وزارت بهداشت چه می‌گوید؟

معاون آموزشی وزارت بهداشت اعلام کرده است تمام افرادی که مدعی دسترسی به سؤالات آزمون امسال هستند کلاهبردارند. به گفته او، بخشی از سؤالات تا روزهای پایانی نهایی می‌شوند و حتی افرادی که در طراحی یا انتخاب سؤال نقش دارند، پیش از تکمیل فرآیند به مجموعه نهایی دسترسی ندارند.

بر این اساس، تبلیغ «فروش دفترچه اصلی» از نظر فرآیند طراحی آزمون نیز ادعایی بی‌پایه است. برخی فروشندگان ممکن است سؤالات سال‌های گذشته، جزوه‌های آموزشی یا نمونه‌سؤال‌های احتمالی را در بسته‌ای با عنوان محرمانه عرضه کنند؛ درحالی‌که بسیاری از این منابع به‌طور رایگان یا قانونی در دسترس داوطلبان قرار دارند.

وزارت بهداشت همچنین تأکید کرده است هیچ فرد یا گروهی خارج از سازوکار رسمی به سؤالات دسترسی ندارد و ادعای فروش سؤال، مصداق کلاهبرداری و اخاذی است. گزارش‌هایی از جمع‌آوری مستندات، پیام‌ها و فایل‌های صوتی این شبکه‌ها و پیگیری موضوع از سوی مراجع انتظامی و قضایی نیز منتشر شده است.

چرا یک پزشک ممکن است فریب بخورد؟

تحصیلات دانشگاهی بالا، انسان را در برابر همه انواع کلاهبرداری مصون نمی‌کند. این جرائم اغلب در لحظه‌ای رخ می‌دهند که قربانی تحت فشار زمانی، اضطراب و خستگی قرار دارد.

داوطلب آزمون دستیاری ممکن است ماه‌ها درس خوانده باشد، شیفت‌های سنگین بیمارستانی را تحمل کرده و هم‌زمان نگران آینده شغلی، محل قبولی یا تکرار آزمون باشد. در روزهای آخر، کاهش تمرکز و ترس از شکست، زمینه تصمیم‌های پرخطر را فراهم می‌کند.

از سوی دیگر، رقابت بر سر بعضی رشته‌ها و شهرها این احساس را ایجاد می‌کند که چند پاسخ بیشتر می‌تواند مسیر زندگی داوطلب را تغییر دهد. فروشنده دقیقاً روی همین مرز باریک میان موفقیت و ناکامی سرمایه‌گذاری می‌کند.

قربانی چرا شکایت نمی‌کند؟

فردی که با تصور خرید سؤال محرمانه پول پرداخت کرده، ممکن است نگران باشد با شکایت، انگیزه خود برای تقلب را نیز آشکار کند. احساس شرم، ترس از آسیب حرفه‌ای و نگرانی از قضاوت همکاران باعث می‌شود کلاهبردار با ریسک کمتری فعالیت کند.

همین سکوت، فرصت تکرار جرم را افزایش می‌دهد. فروشنده می‌تواند همان فایل بی‌ارزش را هم‌زمان به ده‌ها نفر بفروشد و پس از آزمون کانال، حساب یا شماره ارتباطی خود را تغییر دهد.

اقتصاد پنهان آزمون‌های رقابتی

بازار سؤال جعلی را نمی‌توان فقط با فعالیت چند کانال توضیح داد. پیرامون آزمون‌های مهم، اقتصادی بزرگ شامل کلاس، آزمون آزمایشی، جزوه، مشاوره، تضمین قبولی و منابع ویژه شکل می‌گیرد.

بخش بزرگی از این بازار قانونی است و خدمات آموزشی واقعی ارائه می‌کند. اما هرچه هزینه قبولی بالاتر و ظرفیت رشته‌های پرطرفدار محدودتر باشد، مرز میان آموزش، تبلیغ اغراق‌آمیز و کلاهبرداری نیز آسیب‌پذیرتر می‌شود.

فروشنده سؤال جعلی خود را در امتداد همین بازار قرار می‌دهد. او ممکن است ابتدا نمونه‌سؤال، جزوه یا تحلیل آزمون ارائه کند و پس از جلب اعتماد، پیشنهاد «پکیج ویژه و محرمانه» را مطرح کند.

مسئولیت وزارت بهداشت فقط تکذیب نیست

تکذیب دسترسی به سؤالات ضروری است، اما برای کاهش بازار کلاهبرداری کافی نیست. وزارت بهداشت و مرکز سنجش آموزش پزشکی می‌توانند اقدامات پیشگیرانه روشن‌تری انجام دهند:

• انتشار نمونه شگردهای واقعی کلاهبرداران؛
• ایجاد مسیر مشخص و سریع برای گزارش کانال‌ها؛
• اطلاع‌رسانی مستقیم به شماره تلفن و پنل داوطلبان؛
• اعلام عمومی نتایج پیگیری پرونده‌های قبلی؛
• توضیح قابل فهم فرآیند طراحی، انتخاب و حفاظت از سؤال؛
• پاسخ سریع به شایعات در روزهای منتهی به آزمون.

هرچه فرآیند آزمون مبهم‌تر باشد، ادعای دسترسی محرمانه باورپذیرتر می‌شود. شفافیت درباره نحوه حفاظت، بدون افشای جزئیات امنیتی، می‌تواند اعتماد عمومی را افزایش دهد.