سه مُسکن برای دلار ۲۳۶ هزار تومانی؛ بانک مرکزی بازار ارز را مهار می‌کند یا فقط زمان می‌خرد؟

دلار در بازار آزاد به ۲۳۶ هزار تومان رسیده و حالا بانک مرکزی سه ابزار را تقریباً همزمان روی میز گذاشته است؛ فروش ارز با کارت ملی، اوراق سلف سکه و صندوق سرمایه‌گذاری ارزی. ابزارهایی که هرکدام می‌توانند بخشی از تقاضای هیجانی را مهار کنند، اما پرسش اصلی همچنان بی‌پاسخ است: آیا با تغییر محل سرمایه‌گذاری مردم می‌توان علت اصلی افزایش قیمت ارز را هم برطرف کرد؟

به گزارش بازتاب، قیمت دلار در آخرین روز کاری هفته به حدود ۲۳۶ هزار تومان رسید. یورو نیز در محدوده ۲۷۵ هزار تومان معامله شد و افزایش نرخ ارز باعث شد بازار طلا هم با وجود کاهش قیمت جهانی، همچنان گران بماند.

در چنین شرایطی بانک مرکزی تلاش کرده با چند روش، بخشی از تقاضای مردم برای دلار و طلا را از بازار آزاد خارج کند.

یکی از این روش‌ها عرضه ارز به اشخاص حقیقی از مسیر رسمی است. هدف این است که افرادی که نیاز به ارز دارند، به جای مراجعه به بازار آزاد بتوانند از شبکه رسمی خرید کنند.

روش دوم، عرضه اوراق سلف سکه است. با این طرح سرمایه‌گذار می‌تواند به جای خرید و نگهداری سکه فیزیکی، اوراقی خریداری کند که ارزش آن به قیمت سکه وابسته است. این کار می‌تواند بخشی از فشار تقاضا در بازار طلا را کاهش دهد.

اما تازه‌ترین برنامه بانک مرکزی، راه‌اندازی صندوق‌های سرمایه‌گذاری ارزی است. در این طرح، افراد می‌توانند ارز خود را وارد صندوق کنند و در مقابل واحد سرمایه‌گذاری ارزی دریافت کنند. قرار است منابع این صندوق‌ها نیز در طرح‌های اقتصادی و ارزی سرمایه‌گذاری شود.

ایده در ظاهر قابل توجه است، اما موفقیت آن بیش از هر چیز به اعتماد واستقبال مردم بستگی دارد. کسی که دلار را برای حفظ ارزش پس‌انداز خود نگه داشته، زمانی حاضر است آن را به صندوق بسپارد که مطمئن باشد هر زمان بخواهد می‌تواند اصل و سود سرمایه‌اش را بدون دردسر دریافت کند.

مشکل اصلی اینجاست که بیشتر این سیاست‌ها سمت تقاضای بازار را هدف قرار داده‌اند. یعنی تلاش می‌کنند مردم به جای خرید دلار یا سکه فیزیکی، به ابزارهای مالی دیگری روی بیاورند.

این سیاست می‌تواند در کوتاه‌مدت از شدت التهاب بازار کم کند، اما به تنهایی برای کاهش پایدار نرخ ارز کافی نیست.

تا زمانی که تورم بالا باشد، نقدینگی رشد کند و مردم نسبت به آینده ارزش ریال نگران باشند، تقاضا برای دارایی‌هایی مثل دلار، طلا و سکه ادامه خواهد داشت؛ حتی اگر شکل این تقاضا تغییر کند.

به همین دلیل، سه ابزار تازه بانک مرکزی را می‌توان بیشتر برنامه‌ای برای کنترل نوسان و خریدن زمان دانست تا راه‌حلی کامل برای بازار ارز.

موفقیت واقعی زمانی اتفاق می‌افتد که فاصله نرخ رسمی و بازار آزاد کمتر شود و مردم احساس کنند نگهداری ریال دیگر به معنای کاهش مداوم قدرت خرید آنها نیست. در غیر این صورت، ممکن است تقاضا از یک بازار به بازار دیگر منتقل شود، اما اصل مسئله همچنان باقی می‌ماند.