در پنجاهوپنجمین روز جنگ میان ایران و آمریکا، تنگه هرمز همچنان در کانون تحولات نظامی، اقتصادی و دیپلماتیک قرار دارد. در حالی که مقامهای آمریکایی از ادامه فشار بر تهران سخن میگویند، گزارشهایی از تلاش میانجیها برای تدوین چارچوبی تازه جهت ازسرگیری مذاکرات منتشر شده است. همزمان، کاهش عبور نفتکشها از هرمز، افزایش بهای سوخت در آمریکا و گزارشها درباره دشوارتر شدن پشتیبانی لجستیکی ناوگان این کشور، ابعاد اقتصادی و نظامی بحران را برجستهتر کرده است.
به گزارش بازتاب– جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، در تازهترین موضعگیری خود گفته است واشنگتن تا زمانی که به ادعای او ایران حمله به کشتیهای تجاری را متوقف نکند، حاضر به گفتوگو با تهران نیست.
او همچنین گفته است گزینههای مختلف از فشار اقتصادی و نظامی تا دیپلماتیک و اقدامات محرمانه همچنان در دست بررسی دولت آمریکا قرار دارد. ونس افزایش قیمت سوخت در آمریکا را نیز به تحولات تنگه هرمز مرتبط دانسته است.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که گزارش فایننشالتایمز تصویری متفاوت از پشت صحنه دیپلماتیک ارائه کرده است. این روزنامه به نقل از منابع دیپلماتیک نوشته است میانجیها در تلاشاند چارچوبی برای مذاکرات احتمالی جدید میان ایران و آمریکا تهیه کنند.
بر اساس این گزارش، دولت دونالد ترامپ خواهان توافقی گستردهتر از پرونده هستهای است و مسئله تنگه هرمز را نیز بخشی از هر توافق احتمالی میداند. واشنگتن همچنین به میانجیها گفته است که باز ماندن این آبراه، صرفنظر از هرگونه تفاهم احتمالی میان ایران و عمان، برای آمریکا اهمیت اساسی دارد.
کاهش عبور نفتکشها از هرمز
همزمان با بالا گرفتن تنشها، دادههای ناوبری نشان میدهد تردد نفتکشها در تنگه هرمز کاهش محسوسی داشته است.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، تنها چهار نفتکش در روز پنجشنبه از تنگه هرمز عبور کردهاند و تعداد نفتکشهای عبوری در ده روز گذشته نیز روندی نزولی داشته است.
این مسئله مستقیماً بر بازار جهانی انرژی و بهویژه قیمت سوخت در آمریکا اثر گذاشته است. براساس دادههای شرکت GasBuddy، میانگین قیمت گازوئیل در آمریکا به ۵.۸۲۰ دلار در هر گالن رسیده و از رکورد قبلی ثبتشده در سال ۲۰۲۲ عبور کرده است.
افزایش قیمت انرژی اکنون به یکی از موضوعات سیاسی داخلی آمریکا نیز تبدیل شده و دولت ترامپ میکوشد مسئولیت این وضعیت را متوجه ایران و شرایط تنگه هرمز کند.
گزارش نیویورکتایمز از فشار لجستیکی بر نیروی دریایی آمریکا
در بعد نظامی، نیویورکتایمز گزارشی درباره دشوارتر شدن عملیات پشتیبانی نیروی دریایی آمریکا در منطقه منتشر کرده است.
این روزنامه به نقل از منابع خود مدعی شده حملات ایران شبکه سنتی پشتیبانی آمریکا در منطقه را مختل کرده و استفاده از برخی پایگاهها و بنادر نزدیک را با مشکل مواجه ساخته است.
طبق این گزارش، حدود ۲۰ کشتی جنگی آمریکایی با نزدیک به ۲۰ هزار ملوان و تفنگدار دریایی در منطقه مستقر هستند و برای ادامه مأموریت خود هر هفته به بیش از ۴۲۰ هزار وعده غذایی و حدود هشت میلیون گالن سوخت نیاز دارند.
نیویورکتایمز همچنین نوشته است که پس از آسیب جدی به پایگاه اصلی پشتیبانی آمریکا در بحرین، کشتیهای تدارکاتی ناچارند برای تأمین نیازهای ناوگان مسیرهای طولانیتری، از جمله تا دیهگو گارسیا و حتی سنگاپور، طی کنند. براساس همین گزارش، عملیات تأمین مجدد برخی شناورها اکنون باید تقریباً هر پنج یا شش روز یکبار در دریا انجام شود.
در صورت تداوم چنین شرایطی، هزینه و پیچیدگی حضور نظامی آمریکا در خلیج فارس میتواند افزایش یابد.
بررسی حمله به مراسم عروسی در جنوب ایران
یکی دیگر از محورهای مهم تحولات، حمله به یک مراسم عروسی در جنوب کشورمان است.
رویترز بر اساس تحلیل کارشناسان تسلیحاتی گزارش داده است که انفجار در این مراسم به احتمال زیاد ناشی از اصابت مستقیم یک مهمات آمریکایی بوده و نه انحراف یک موشک پدافند هوایی ایران.
براساس این گزارش، الگوی خسارت واردشده به ساختمان با برخورد مستقیم یک پرتابه سازگار بوده است. مقامهای آمریکایی نیز تأیید کردهاند که ارتش این کشور در همان منطقه عملیات نظامی انجام داده و یک برج ارتباطی را هدف قرار داده است.
در همین ارتباط، آکسیوس گزارش داده است فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، بررسی داخلی درباره این حمله را آغاز کرده و قرار است تصاویر پهپادی و روند انتخاب هدف بررسی شود.
کره جنوبی هنوز تصمیم نگرفته است
موضوع حضور کشورهای متحد آمریکا در تنگه هرمز نیز در روز گذشته خبرساز شد.
برخی رسانههای کره جنوبی گزارش داده بودند که سئول ممکن است هواپیماهای گشت دریایی، کشتیهای پشتیبانی یا نیروهای مینروب به منطقه اعزام کند.
با این حال، دفتر ریاستجمهوری کره جنوبی اعلام کرده است که هنوز هیچ تصمیم نهایی در این زمینه اتخاذ نشده و هرگونه اقدام احتمالی باید با در نظر گرفتن ملاحظات حقوقی داخلی، وضعیت امنیتی شبهجزیره کره و موافقت پارلمان انجام شود.
یک مقام کره جنوبی گفته است گزینههای نظامی در حال بررسی هستند، اما تاکنون چیزی تصویب نشده است.
این موضع نشان میدهد تلاش آمریکا برای جلب حمایت نظامی متحدان خود در هرمز با احتیاط و ملاحظات سیاسی برخی کشورها روبهرو است.
نقش عمان و مناقشه بر سر مدیریت هرمز
عمان نیز در روزهای اخیر به یکی از بازیگران مهم تحولات پیرامون تنگه هرمز تبدیل شده است.
نیویورکپست نوشته است مسقط پیشنهاد ایران درباره دریافت هزینه از کشتیهای عبوری از تنگه هرمز را نپذیرفته است.
بر اساس این گزارش، مقامهای عمانی با ایجاد سازوکاری مشترک برای دریافت هزینههای مربوط به خدمات امنیتی و زیستمحیطی موافقت نکردهاند.
این ادعا در حالی مطرح میشود که عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، اخیراً در تهران با بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان، درباره وضعیت تنگه هرمز گفتوگو کرده است و پیشتر نیز یک مقام سپاه از دستیابی به تفاهمهایی در زمینه سهم دو کشور از آبهای تنگه و درآمدهای احتمالی آن سخن گفته بود.
عمان طی سالهای گذشته بارها میان تهران و واشنگتن نقش میانجی داشته و همین جایگاه باعث شده تحرکات دیپلماتیک مسقط در شرایط فعلی اهمیت بیشتری پیدا کند.
تشدید فشار اقتصادی آمریکا علیه ایران
در جبهه اقتصادی نیز دولت آمریکا از افزایش فشار بر ایران خبر داده است.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، مدعی شده اتحادیه اروپا به برنامهای موسوم به «عملیات طرد اقتصادی» علیه ایران پیوسته است.
او گفته هدف از این برنامه، محدود کردن دسترسی ایران به نظام مالی جهانی است و واشنگتن قصد دارد فشار بر کانالهای مالی باقیمانده را ادامه دهد.
همزمان، آمریکا تحریمهای تازهای علیه برخی نهادها و افراد مرتبط با شبکههای بانکی و مالی ایران در امارات اعمال کرده است.
این اقدامات نشان میدهد راهبرد واشنگتن صرفاً بر عملیات نظامی متمرکز نیست و فشار اقتصادی همچنان یکی از اهرمهای اصلی آمریکا برای وادار کردن تهران به پذیرش چارچوب موردنظر واشنگتن در مذاکرات احتمالی است.
ایران: آمریکا باید به تعهدات خود عمل کند
در ایران نیز مقامهای نظامی و سیاسی بر این موضع تأکید دارند که آغاز جنگ و نقض تفاهمهای قبلی از سوی آمریکا بوده است.
رئیس سازمان بسیج گفته است آمریکا باید به شروط تفاهمنامه عمل کند و مدعی شده واشنگتن در جریان مذاکرات نیز دست به حمله نظامی زده است.
او همچنین گفته است ایران درخواستکننده آتشبس یا مذاکره نبوده و مقاومت نیروهای مسلح و مردم، آمریکا را ناچار به تغییر محاسبات خود کرده است.
در همین حال، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در واکنش به سخنان وزیر خارجه اردن که حملات ایران را «واکنشی» ندانسته بود، پرسیده است ایران برای پاسخ به یک متجاوز چه مدت باید منتظر میماند.
عراقچی همچنین گفته است در نخستین حملات آمریکا از حریم هوایی، خاک و آب برخی کشورهای عربی استفاده شده است.
بحران هرمز فراتر از یک درگیری نظامی
مجموع تحولات نشان میدهد تنگه هرمز اکنون به مهمترین محور بحران میان ایران و آمریکا تبدیل شده است.
برای تهران، هرمز یک مؤلفه امنیت ملی و بخشی از موازنه بازدارندگی در برابر فشارهای نظامی و اقتصادی آمریکا به شمار میرود. برای واشنگتن نیز تضمین عبور آزاد انرژی از این مسیر به یکی از اهداف اصلی جنگ و مذاکرات احتمالی تبدیل شده است.
در همین حال، کاهش تردد نفتکشها، رکوردشکنی قیمت سوخت در آمریکا، دشوارتر شدن پشتیبانی ناوگان آمریکا و تردید برخی متحدان واشنگتن برای حضور مستقیم در منطقه نشان میدهد بحران هرمز هزینههایی فراتر از میدان نظامی ایجاد کرده است.
از سوی دیگر، گزارشها درباره فعال بودن میانجیها نشان میدهد مسیر دیپلماسی کاملاً مسدود نشده است.
با این حال، فاصله مواضع دو طرف همچنان زیاد است؛ آمریکا کنترل خود بر هرمز و محدود شدن توان ایران را شرط اصلی کاهش تنش میداند، در حالی که تهران بر توقف حملات، رفع فشار و پایبندی واشنگتن به تعهدات قبلی تأکید دارد.
نظرات کاربران
نخستین دیدگاه را درباره این خبر ثبت کنید
یادآوری: نشانی ایمیل منتشر نمیشود و دیدگاههای حاوی توهین، تهمت، افترا یا واژگان نامناسب تأیید نخواهند شد.
نظر شما میتواند شروع یک گفتوگوی سازنده باشد.