بحران نقدینگی در درمان از بیمه به بیمارستان و داروخانه منتقل شد

افزایش هزینه خدمات درمانی، منابع بیمه‌های پایه را تحت فشار قرار داده و گزارش‌هایی از طولانی شدن پرداخت مطالبات مراکز درمانی منتشر شده است. تاخیر در تسویه می‌تواند بر دسترسی بیمار به دارو و خدمت اثر بگذارد.

بازتاب– بیمار هنگام مراجعه به بیمارستان معمولاً یک قرارداد نامرئی را مفروض می‌گیرد. او حق بیمه پرداخت کرده و انتظار دارد بخش بزرگی از هزینه درمان را بیمه در زمان مناسب به بیمارستان، آزمایشگاه یا داروخانه بپردازد. اگر این زنجیره مالی به‌موقع کار نکند، نخستین چیزی که روی کاغذ دیده می‌شود بدهی بیمه است، اما آخرین حلقه‌ای که هزینه آن را احساس می‌کند اغلب خود بیمار است.

مدیرکل بیمه سلامت استان البرز روز دوشنبه به رسانه ها گفته افزایش هزینه‌های درمانی و بیمارستانی باعث شده پرداخت مطالبات مراکز درمانی طولانی‌تر شود. این اظهارات یک مشکل گسترده‌تر در اقتصاد سلامت را نشان می‌دهد که در آن تعرفه خدمات، قیمت دارو و تجهیزات سریع‌تر از منابع بیمه رشد می‌کند و فاصله زمانی میان ارائه خدمت و دریافت پول، فشار نقدینگی را به بیمارستان و داروخانه منتقل می‌کند.

برای یک مرکز درمانی، خدمت امروز هزینه امروز دارد. حقوق پرستار و پزشک، تجهیزات مصرفی، دارو، آزمایش، برق و نگهداری ساختمان را نمی‌توان چند ماه بعد پرداخت کرد. اگر بیمه مطالبات را با تاخیر تسویه کند، مرکز باید فاصله را از منابع خودش، وام بانکی یا بدهی به تامین‌کنندگان پوشش دهد.

بیمارستان بزرگ دولتی ممکن است برای مدتی توان تحمل این فاصله را داشته باشد، اما داروخانه کوچک یا مرکز خصوصی با حاشیه نقدینگی محدودتر خیلی زودتر تحت فشار قرار می‌گیرد. در چنین شرایطی تامین‌کننده ممکن است فروش را کاهش دهد، داروخانه موجودی بعضی اقلام را کمتر کند و مرکز درمانی برای تامین هزینه به سمت دریافت سهم بیشتری از بیمار حرکت کند.

اقتصاد بیمه بر پیش‌بینی هزینه بنا شده است. حق بیمه جمع‌آوری می‌شود تا هزینه درمان اعضای صندوق در طول سال پرداخت شود. اما تورم شدید پزشکی این محاسبه را به هم می‌زند. هزینه خدمات درمانی معمولاً فقط با تورم عمومی بالا نمی‌رود و قیمت تجهیزات وارداتی، ارز، دستمزد نیروی متخصص و فناوری پزشکی نیز به آن اضافه می‌شود.

اگر بودجه بیمه در ابتدای سال بر اساس هزینه‌ای کمتر تعیین شده باشد، افزایش ناگهانی تعرفه یا قیمت دارو شکاف مالی ایجاد می‌کند. بیمه در چنین شرایطی سه راه دارد. منابع بیشتری دریافت کند، پرداخت را به تاخیر بیندازد یا پوشش را محدودتر کند. هر سه راه در نهایت هزینه‌ای برای دولت، ارائه‌دهنده خدمت یا بیمار دارند.

این مسئله در بخش دارو حساس‌تر است. گزارش‌های حوزه سلامت در روزهای اخیر از فشار نقدینگی صنعت دارو و انتظار تولیدکنندگان برای اجرای افزایش سقف تسهیلات سرمایه در گردش خبر داده‌اند. زمانی که شرکت دارویی برای خرید مواد اولیه پول کافی ندارد و داروخانه نیز مطالبات بیمه‌ای خود را دیر دریافت می‌کند، مشکل مالی در سراسر زنجیره حرکت می‌کند.

در نگاه اول ممکن است تصور شود پرداخت با تاخیر صرفاً مسئله‌ای حسابداری یا مالی است و در نهایت همه مطالبات تسویه می‌شوند. اما زمان در بازار سلامت ارزش مالی دارد. شرکتی که سه ماه پول خود را دریافت نمی‌کند باید سرمایه در گردش بیشتری داشته باشد. هزینه این تامین مالی در نهایت بخشی از قیمت تمام‌شده خدمت می‌شود.

تاخیر همچنین قدرت چانه‌زنی بازیگران را تغییر می‌دهد. بیمارستان بزرگ می‌تواند با بیمه مذاکره کند، اما مطب یا داروخانه کوچک چنین قدرتی ندارد. در نتیجه برخی ارائه‌دهندگان ممکن است قرارداد با بیمه‌ای که پرداخت کندتری دارد محدود کنند و بیمار ناچار شود ابتدا تمام هزینه را بپردازد و بعد برای دریافت سهم بیمه اقدام کند.

هدف بیمه دقیقاً جلوگیری از همین اتفاق است. وقتی خانوار مجبور شود برای درمان پول زیادی از جیب بپردازد، احتمال به تعویق انداختن مراجعه افزایش می‌یابد. تعویق در مورد بیماری‌های ساده ممکن است فقط ناراحت‌کننده باشد، اما در بیماری مزمن می‌تواند باعث بدتر شدن وضعیت و حتی افزایش هزینه نهایی درمان شود.

راه‌حل کوتاه‌مدت معمولاً تزریق منابع است، ولی مسئله ساختاری باقی می‌ماند. اگر بودجه بیمه هر سال با واقعیت هزینه درمان هماهنگ نشود، بدهی دوباره تولید خواهد شد. اصلاح نظام پرداخت، کنترل هزینه‌های غیرضروری، خرید راهبردی خدمات، پرونده الکترونیک موثر و پرداخت مبتنی بر عملکرد می‌تواند بخشی از فشار را کاهش دهد، اما هیچ اصلاح مدیریتی نمی‌تواند شکاف بزرگ میان منابع و تعهدات را به طور کامل حذف کند.

بیمارحق بیمه را در زمان مقرر پرداخت کرده و انتظار دارد در زمان بیماری نیز قرارداد از سوی طرف مقابل اجرا شود.

وقتی پرداخت بیمه ماه‌ها عقب می‌افتد، بدهی در دفتر حساب باقی نمی‌ماند. آرام‌آرام وارد قیمت دارو، تصمیم بیمارستان و جیب خانواده می‌شود.

بنابراین شاید یکی از شاخص‌های مهم سلامت نظام بیمه نه تعداد افراد تحت پوشش، بلکه سرعتی باشد که پول پس از ارائه خدمت در زنجیره درمان حرکت می‌کند.