در حالی که نیمه شهریور فرا رسیده، واکسن آنفلوآنزا هنوز نه به شبکه بهداشت رسیده و نه در داروخانهها به شکل معمول سالهای گذشته در دسترس است. اختلاف میان زمانبندی تأمین و زمان مناسب واکسیناسیون، اکنون از یک مشکل وارداتی به یک مسئله عمومی در حوزه سلامت تبدیل شده است.
به گزارش بازتاب، هر سال شهریورماه زمان آغاز جستوجوی خانوادهها برای واکسن آنفلوآنزاست، اما امسال پاسخ بسیاری از داروخانهها یکسان است؛ واکسن نداریم. اطلاعات تازه نشان میدهد فراخوان تأمین بخشی از واکسنها در اواخر مرداد انجام شده، در حالی که فعالان حوزه دارو از ماهها زمان مورد نیاز برای سفارش و تحویل سخن میگویند. دغدغه اصلی این است که چرا تأمین واکسن به نقطهای رسیده که حتی وزارت بهداشت نیز زمان مشخصی برای دسترسی عمومی اعلام نمیکند.
وعده نیمه اول شهریور عملی نشد
چهارم شهریور، مدیر روابط عمومی انجمن داروسازان ایران اعلام کرد به طور متوسط سالانه حدود سه میلیون دوز واکسن آنفلوآنزا وارد کشور میشود و طبق پیگیریهای انجامشده قرار بوده توزیع امسال در نیمه نخست شهریور آغاز شود. او همان زمان تأکید کرد واکسن هنوز وارد شبکه توزیع نشده و اطلاعات دقیقی درباره مقدار تأمینشده و مبدأ آن در اختیار انجمن نیست.
اکنون نیمه نخست شهریور رو به پایان است، اما وضعیت نهتنها روشنتر نشده بلکه گزارش تازهتری که ۱۲ شهریور منتشر شده نشان میدهد واکسن هنوز به شبکه بهداشت نیز تحویل نشده است. قباد مرادی، رئیس مرکز مدیریت بیماریهای واگیر وزارت بهداشت، گفته است به محض دریافت واکسن، توزیع در شبکه بهداشت انجام خواهد شد.
این دو خبر در فاصله هشت روز یک تغییر مهم را نشان میکند. موضوع دیگر صرفاً تأخیر چندروزه در توزیع داروخانهای نیست؛ حتی بخشی از واکسنی که باید برای گروههای هدف در شبکه بهداشت استفاده شود تا ۱۲ شهریور در اختیار این شبکه قرار نگرفته است.
چرا زمان، بخش مهم ماجراست؟
در گفتوگوهای منتشرشده از سوی انجمن داروسازان، شهریور و نیمه نخست مهر به عنوان بازه مناسب واکسیناسیون آنفلوآنزا در ایران عنوان شده است. مهر نیز چهارم شهریور همین بازه را از قول هادی احمدی منتشر کرده بود.
خبرآنلاین نیز ۱۱ شهریور در گفتوگویی جداگانه با همین مقام صنفی گزارش کرد واکسن در داروخانهها موجود نیست و تأخیر ایجادشده ممکن است بخش قابل توجهی از بازه مطلوب واکسیناسیون را تحت تأثیر قرار دهد. در همان گفتوگو تأکید شد تزریق واکسن در زمانهای دیگر الزاماً بیفایده نیست، اما مسئله اصلی دسترسی بهموقع است.
این نکته برای ارزیابی ماجرا اهمیت دارد. محصول مورد بحث برخلاف بسیاری از داروهای روزمره، کالایی فصلی است و تأخیر در تأمین آن مستقیماً بر برنامه زمانی استفاده اثر میگذارد.
فراخوان دو میلیون دوز در ۲۶ مرداد
یکی از مهمترین ابهامها به زمان آغاز فرآیند تأمین بازمیگردد. طبق گزارشی که خبرآنلاین ۱۲ شهریور منتشر کرده، سازمان غذا و دارو در ۲۶ مرداد از شرکتهای مربوط خواسته پیشنهاد خود را برای تأمین دو میلیون دوز واکسن سه و چهار ظرفیتی با مبدأ اروپا ارائه کنند.
اگر این تاریخ مبنای اصلی سفارش امسال بوده باشد، سؤال جدی این است که آیا چنین فاصله کوتاهی تا آغاز فصل توزیع اساساً برای خرید، انتقال ارز، حمل بینالمللی، ورود، کنترل و توزیع واکسن کافی بوده است؟
انجمن داروسازان در مقابل میگوید سفارش واکسن فصلی باید چند ماه پیش از زمان مصرف انجام شود، زیرا ترکیب واکسن هر سال متناسب با سویههای مورد انتظار تعیین و تولید آن نیز براساس سفارش انجام میشود.
اینجا دقیقاً همان نقطهای است که نیاز به پاسخ رسمی سازمان غذا و دارو وجود دارد. چه زمانی نیاز سال ۱۴۰۵ برآورد شد؟ نخستین مذاکره با تأمینکنندگان چه تاریخی انجام گرفت؟ چه مقدار سفارش قطعی شده و چه میزان هنوز در مرحله مذاکره است؟
تحریم و جنگ؛ تمام توضیح ماجراست؟
در روایت فعلی، محدودیتهای حملونقل و نقلوانتقال پول مهمترین علت تأخیر عنوان شده است.
محمدرضا ظفرقندی، وزیر بهداشت، گفته است دولت برای تهیه واکسن تلاش میکند اما نمیخواهد وعدهای بدهد که امکان تحقق آن مشخص نیست و تأمین واکسن به شرایط حملونقل و محدودیتهای موجود وابسته است.
انجمن داروسازان نیز مشکل را فقط «نبود ارز» نمیداند و از دشواری انتقال پول و حمل دارو سخن گفته است.
این توضیح را نمیتوان نادیده گرفت؛ اما همزمان یک پرسش مدیریتی باقی میماند. اگر سفارش واکسن به چند ماه زمان نیاز دارد، چه میزان از مشکل فعلی نتیجه شرایط خارج از اختیار وزارت بهداشت و چه میزان ناشی از دیر آغاز شدن فرآیند تأمین بوده است؟
این دو عامل الزماً یکدیگر را نفی نمیکنند. ممکن است هم محدودیتهای خارجی جدی باشد و هم برنامهریزی داخلی نیازمند بررسی باشد.
سه میلیون دوز معمول، چهارصد هزار دوز احتمالی
اختلاف دیگری که باید روشن شود، تعداد واکسنهاست.
مهر میزان معمول واردات سالانه را به نقل از انجمن داروسازان حدود سه میلیون دوز اعلام کرده است.
در گزارش ۱۲ شهریور خبرآنلاین نیز همین سطح تاریخی ذکر شده، اما از احتمال ورود حدود ۴۰۰ هزار دوز سخن رفته است؛ رقمی که به گفته انجمن داروسازان احتمالاً بیشتر برای نیاز شبکه دولتی کاربرد خواهد داشت. در عین حال، فراخوان سازمان غذا و دارو برای تأمین دو میلیون دوز مطرح شده است.
بنابراین سه عدد اکنون در فضای خبری وجود دارد؛ حدود سه میلیون دوز مصرف معمول سالانه، فراخوان دو میلیون دوز و احتمال ورود حدود ۴۰۰ هزار دوز.
تا زمانی که سازمان غذا و دارو مقدار سفارش قطعی، مبدأ و جدول زمانبندی ورود را منتشر نکند، نمیتوان گفت کسری واقعی بازار امسال چند دوز خواهد بود.
گروههای هدف در اولویت چه وضعیتی دارند؟
موضوع فقط خرید آزاد از داروخانه نیست. طبق گزارش خبرآنلاین، بخشی از واکسن هر سال برای گروههای هدف در شبکه بهداشت اختصاص مییابد. اما رئیس مرکز مدیریت بیماریهای واگیر وزارت بهداشت اعلام کرده تا ۱۲ شهریور واکسن مورد نیاز این شبکه نیز تحویل نشده است.
این خبر از منظر سیاست عمومی مهمتر از کمبود در بازار آزاد است، زیرا دولت برای گروههای دارای اولویت باید بتواند دسترسی قابل پیشبینی ایجاد کند.
بنابراین نخستین آزمون مدیریت امسال این خواهد بود که محموله اولیه پس از ورود چگونه توزیع میشود و آیا گروههای هدف پیش از عرضه عمومی در اولویت قرار میگیرند یا خیر.
مسئله اصلی، شفافیت تقویم تأمین است
بازار واکسن آنفلوآنزا اکنون بیش از هر چیز با کمبود اطلاعات رسمی روبهروست.
مردم نمیدانند نخستین محموله دقیقاً چه زمانی میرسد، داروخانهها چه زمانی توزیع را آغاز میکنند، شبکه بهداشت چه تعداد واکسن دریافت خواهد کرد و در نهایت چه میزان از نیاز معمول کشور تأمین میشود.
پاسخ به این پرسشها به اندازه خود واردات اهمیت دارد. اگر محدودیت خارجی علت اصلی تأخیر است، انتشار جدول زمانی سفارشها میتواند آن را روشن کند. اگر بخشی از تأخیر به فرآیند تصمیمگیری داخلی بازمیگردد، شناسایی آن برای جلوگیری از تکرار وضعیت در سال آینده ضروری است.
در روزهای پیش رو مهمترین خبر درباره واکسن آنفلوآنزا نه اعلام ورود یک محموله، بلکه انتشار اطلاعاتی خواهد بود که نشان دهد چه تعداد دوز، در چه تاریخی، برای چه گروههایی و از چه مسیری در دسترس قرار خواهد گرفت.
نظرات کاربران
نخستین دیدگاه را درباره این خبر ثبت کنید
یادآوری: نشانی ایمیل منتشر نمیشود و دیدگاههای حاوی توهین، تهمت، افترا یا واژگان نامناسب تأیید نخواهند شد.
نظر شما میتواند شروع یک گفتوگوی سازنده باشد.