یک رسانهی بنگلادشی در تحلیلی با اشاره به تداوم بحران در تنگه هرمز و بابالمندب، نوشت که جهان برای نفت و گاز فراوان و مقرونبهصرفهی خاورمیانه جایگزین فوری ندارد و هرچه جنگ طولانیتر شود، هزینههای آن برای اقتصادهای واردکنندهی انرژی بیشتر خواهد شد.
هراس همیشگی؛ تأمینکنندهی یکسوم نفت دریایی جهان
روزنامهی انگلیسیزبان «بیزینس استاندارد» چاپ داکا در این گزارش آورده است: هر درگیری بزرگ در منطقهی خلیجفارس، همان هراس همیشگی را زنده میکند؛ نه صرفاً بهواسطهی افزایش قیمت نفت، بلکه از این بابت که آیا منطقهای که حدود یکسوم نفت خام دریایی جهان را تأمین میکند، همچنان میتواند زیربنای اقتصاد جهانی باقی بماند یا نه.
با این حال، این بار پرسش عمیقتر است: در صورتی که جنگ طولانی شود و همچنان به تأسیسات تولید، پایانههای صادراتی یا مسیرهای حیاتی کشتیرانی آسیب برساند، آیا عصر نفت خاورمیانه به پایان خود نزدیک میشود؟
نفت و گاز؛ بیش از نیمی از مصرف انرژی جهان
اقتصاد نوین بر پایهی سوختهای فسیلی فراوان و ارزان شکل گرفت. نفت و گاز در مجموع همچنان بیش از نیمی از مصرف انرژی جهان را تشکیل میدهند، هرچند انرژیهای تجدیدپذیر با سرعت زیادی در حال رشد هستند.
آیا دوران نفت واقعاً رو به افول است؟
گرچه انتظار میرود که قرن بیستویکم متعلق به انرژیهای تجدیدپذیر باشد، سوختهای فسیلی احتمالاً تا چندین دهه همچنان بخش غالب سبد انرژی جهان خواهند بود. حتی با پاکتر شدن انرژی برق، نفت و گاز همچنان برای حملونقل، صنایع سنگین، پتروشیمی و گرمایش اجتنابناپذیر خواهند ماند.
آیا جهان میتواند نفت خلیجفارس را جایگزین کند؟
| شاخص | مقدار |
|---|---|
| سهم کشورهای خلیجفارس از تولید نفت خام جهان | بیش از یکپنجم |
| سهم از تولید گاز طبیعی جهان | حدود ۱۰ درصد |
| سهم از ذخایر قابلبرداشت نفت جهان | حدود ۳۳ درصد |
| سهم از ذخایر گاز طبیعی جهان | ۲۱ درصد |
بخش عظیمی از نفت و گاز طبیعی مایع خلیجفارس از تنگه هرمز عبور میکند و همین امر باعث شده است که عرضهی جهانی انرژی بهشدت به ثبات مسیرهای دریایی این منطقه وابسته باشد.
تهدید دو مسیر حیاتی؛ هرمز و بابالمندب
اکنون که جنگ به دریای سرخ نیز کشیده شده، یک کریدور مهم تجاری دریایی دیگر نیز با تهدید تازهای روبهروست. نفت و کالاهایی که از طریق تنگه هرمز از خلیجفارس خارج میشوند، برای رسیدن به دریای سرخ و کانال سوئز باید از بابالمندب نیز عبور کنند.
در صورتی که امنیت هر دو مسیر به خطر بیفتد، حدود یکپنجم عرضهی جهانی نفت و عملاً یکدهم عرضهی گاز طبیعی از بازار محروم خواهد شد.
جایگزینهای بالقوه؛ اما نه فوری
به نوشتهی این رسانه، از برخی تأمینکنندگان بالقوهی جایگزین میتوان به آمریکا، کانادا، برزیل، گویان و نروژ اشاره کرد، اما محدودیتهای فیزیکی همچنان پابرجاست؛ زیرا نمیتوان ظرفیت تولید، ذخیرهسازی و زیرساختهای صادراتی را یکشبه ایجاد کرد.
روسیه و ونزوئلا نیز میتوانستند گزینههای جایگزین مناسبتری باشند، اگر تحریمها تولید و صادرات آنها را محدود نکرده بود.
پیامدهای جنگ طولانی؛ تورم، کندی تجارت و افزایش قیمت انرژی
اگر جنگ طولانی و تحریمهای مستمر قیمت نفت را برای ماهها یا سالها به ۱۲۰ تا ۱۵۰ دلار در هر بشکه برساند، جهان با، تورم بالاتر،هزینههای سنگینتر حملونقل دریایی، افزایش قیمت مواد غذایی، کود و مواد اولیه، کندی تجارت جهانی روبهرو خواهد شد. پیامدهای چنین وضعیتی برای اقتصادهای کوچکتر بسیار شدیدتر خواهد بود.
گذار انرژی؛ فرآیندی چنددههای
نفت و گاز کمیاب و گران، گذار به خودروهای برقی، انرژیهای تجدیدپذیر و گزینههای نوظهوری همچون هیدروژن را سرعت خواهد بخشید، اما چنین گذار بزرگی به چندین دهه زمان نیاز دارد. در این میان، کمبود انرژی و قیمتهای بالا حتی ممکن است روند جهانی حرکت به سمت انرژی پاک را معکوس کند.
نقش دیپلماسی؛ امیدواری برای بازگشایی هرمز
نشانههای امیدوارکنندهای وجود دارد که شاید دیپلماسی همچنان بتواند بر تنش و درگیری غلبه کند. آمریکا مدعی آمادگی برای ازسرگیری مذاکرات با ایران شده است و اگر این روند پیشرفت کند، بازگشایی تنگه هرمز امکانپذیر است.
سخنگوی وزارت امور خارجه ایران نیز تأکید کرده است که مذاکرات ایران و عمان، دوجانبه است و دیگران میتوانند نقش سازنده یا مخرب داشته باشند، اما موضوع مربوط به ایران و عمان است.
خسارت به تأسیسات نفت و گاز؛ بازگشت تا ۲ سال
در حالی که شرکتهای بزرگ نفتی از افزایش قیمتهای ناشی از جنگ ایران سود هنگفتی به دست آوردهاند، کشورهای خاورمیانه با خسارت قابلتوجهی به دستکم ۸۰ مورد از تأسیسات نفت و گاز مواجه شدهاند. برآوردهای آژانس بینالمللی انرژی نشان میدهد که بازگشت فعالیت برخی از این تأسیسات ممکن است تا ۲ سال زمان ببرد.
به گزارش ایرنا، جهان همچنان به نفت و گاز نیاز خواهد داشت. خاورمیانه نیز باید از منابع نفتی خود محافظت کند؛ منابعی که بهرغم تلاشهای مستمر برای متنوعسازی اقتصاد، همچنان ستون فقرات اقتصادهای منطقه هستند. هرچه جنگ در خلیجفارس طولانیتر شود، خطر برای خاورمیانه و کشورهای واردکنندهی انرژی بیشتر خواهد شد.
نظرات کاربران
نخستین دیدگاه را درباره این خبر ثبت کنید
یادآوری: نشانی ایمیل منتشر نمیشود و دیدگاههای حاوی توهین، تهمت، افترا یا واژگان نامناسب تأیید نخواهند شد.
نظر شما میتواند شروع یک گفتوگوی سازنده باشد.