اینترنت در یک سال گذشته روزهای پرچالشی را پشت سر گذاشت؛ از اختلالها و محدودیتهای ناشی از جنگ ۱۲ روزه، حوادث دیماه و جنگ ۴۰ روزه تا مشکلات زیرساختی و تداوم برخی محدودیتهای دسترسی. اما در همین دوره، تلاش شد تا مسیر سیاستگذاری اینترنت از رویکرد اعمال محدودیت به سمت بهبود کیفیت، توسعهی زیرساخت و افزایش دسترسی عمومی تغییر یابد.
تکلیف رئیسجمهور به وزارت ارتباطات؛ بررسی وضعیت اینترنت
موضوع کیفیت اینترنت در دولت چهاردهم از همان ماههای نخست فعالیت، به یکی از مطالبات اصلی دولت تبدیل شد. مسعود پزشکیان، رئیسجمهور، وزارت ارتباطات را مأمور بررسی وضعیت دسترسی مردم، کیفیت ارتباطات و آثار محدودیتهای موجود کرد. وزارتخانه نیز پس از ماهها بررسی کارشناسی، برنامهای برای اصلاح این وضعیت ارائه داد.
نتیجهی نخستین گام این رویکرد، در دیماه ۱۴۰۳ با رفع محدودیت دسترسی به واتساپ و گوگلپلی نمایان شد که در شورای عالی فضای مجازی و با رأی اعضای شورا به تصویب رسید.
رفع فیلتر واتساپ و گوگلپلی؛ گام اول یا تغییر نگاه؟
اهمیت این تصمیم فقط بهمنزلهی رفع فیلتر دو سکوی پرکاربرد نبود؛ بلکه از منظر سیاستگذاری، نشانهای از تغییر نگاه به مسئلهی اینترنت در بخش حاکمیتی به شمار میرفت. سیدستار هاشمی، وزیر ارتباطات، در زمان اعلام این تصمیم، آن را «گام اول» رفع محدودیت از اینترنت عنوان کرد و تأکید داشت که این تصمیم پس از بررسی آثار سیاست مسدودسازی پلتفرمها بر کاربران و انجام مطالعات کارشناسی اتخاذ شده است.
با این حال، ادامهی این مسیر با موانع و پیچیدگیهای نهادی روبهرو بوده است؛ زیرا سیاستگذاری فضای مجازی تنها در اختیار وزارت ارتباطات نیست و تصمیمات مربوط به محدودیت سکوها در ساختارهای مختلف حاکمیتی بررسی میشود.
توسعهی زیرساخت؛ راهحل پایدار کیفیت اینترنت
همزمان با تلاش برای کاهش محدودیتها، دولت چهاردهم توسعهی زیرساخت را بهعنوان راهحل پایدارتر برای افزایش کیفیت اینترنت دنبال کرده است. در این میان، پروژهی فیبر نوری منازل و کسبوکارها جایگاه ویژهای دارد.
وزیر ارتباطات تأکید دارد که صرف اعلام «پوشش» فیبر نوری کافی نیست و هدف اصلی باید اتصال واقعی مردم به این شبکه باشد. در سالهای گذشته، بخشی از آمارهای توسعهی شبکه بر تعداد خانوارهای تحت پوشش متمرکز بود، در حالی که ممکن بود خانوار تحت پوشش قرار گرفته باشد اما هنوز به شبکه متصل نشده باشد. دولت چهاردهم تلاش کرده است این فاصله را کاهش دهد.
در کنار فیبر نوری، توسعهی نسل پنجم تلفن همراه (۵G) نیز در دستور کار قرار گرفته است.
مقابله با اقتصاد فرسودهی شبکه
یکی دیگر از محورهای قابلتوجه رویکرد دولت چهاردهم، توجه به اقتصاد ارتباطات و ضرورت سرمایهگذاری در شبکه است. اینترنت پرسرعت بدون سرمایهگذاری مستمر در تجهیزات، فیبر، سایتهای ارتباطی، شبکهی انتقال و مراکز داده امکانپذیر نیست.
در شرایطی که هزینهی تجهیزات ارتباطی به دلیل افزایش نرخ ارز بالا رفته و درآمد اپراتورها نیز متناسب با هزینههای توسعه افزایش نیافته است، حفظ کیفیت شبکه نیازمند اصلاح مدل اقتصادی ارتباطات است.
جنگ ۱۲ روزه؛ آزمونی خارج از شرایط عادی
در ارزیابی عملکرد دولت چهاردهم در حوزهی اینترنت، نمیتوان تحولات یک سال گذشته را بدون در نظر گرفتن شرایط امنیتی و جنگی تحلیل کرد. جنگ ۱۲ روزه در خرداد ۱۴۰۴ موجب اختلال شدید در شبکهی ارتباطی کشور شد و حتی پس از پایان جنگ نیز کیفیت اینترنت برای مدتی به شرایط پیش از بحران بازنگشت.
بنابراین، بخشی از مشکلاتی که کاربران در این دوره تجربه کردهاند، ناشی از شرایطی است که شبکهی ارتباطی کشور در یک وضعیت عادی با آن مواجه نبوده است.
اینترنت طبقاتی؛ رویکرد دولت یا میراث سیاستهای گذشته؟
یکی از موضوعات مورد بحث در یک سال اخیر، مسئلهی اینترنت طبقاتی و دسترسی متفاوت گروههای مختلف به اینترنت بوده است. با این حال، مواضع رسمی دولت چهاردهم نشان میدهد که سیاست اعلامی وزارت ارتباطات، ایجاد دسترسی عمومی و کاهش تبعیض در دسترسی است و توسعهی اینترنت ویژه برای گروههای خاص در این منظومه جایگاهی ندارد.
حرکت دشوار اما قابل دفاع
با وجود همهی این مشکلات، کارنامهی دولت چهاردهم در حوزهی اینترنت را میتوان کارنامهای در مسیر تغییر رویکرد دانست؛ تغییری که از یک سو با تلاش برای کاهش محدودیتها و رفع فیلتر برخی سکوهای پرکاربرد آغاز شد و از سوی دیگر با توسعهی فیبر نوری، تمرکز بر اتصال واقعی، توسعهی ۵G و توجه به اقتصاد شبکه ادامه یافت.
البته فاصله میان وضعیت موجود و اینترنت مطلوب همچنان زیاد است و کاربران هنوز با مشکلاتی مانند کندی، ناپایداری، فیلترینگ و اختلالهای مقطعی مواجهاند، اما این واقعیت نباید موجب نادیده گرفتن جهتگیری متفاوت دولت چهاردهم شود.
مسیر پیش رو؛ اینترنت بهعنوان زیرساخت عمومی
حل مسئلهی اینترنت ایران نیازمند مجموعهای از اقدامات همزمان است که مواردی چون، کاهش محدودیتهای غیرضروری،توسعهی ظرفیت بینالملل، افزایش سرمایهگذاری در شبکه، توسعهی فیبر و ۵G،تقویت تابآوری زیرساخت، ایجاد دسترسی برابر برای مردم را در بر میگیرد.
به گزارش ایرنا، دولت چهاردهم بخشی از این مسیر را آغاز کرده است و استمرار آن میتواند اینترنت را از یک مسئلهی صرفاً فناورانه و امنیتی به یک زیرساخت عمومی برای زندگی، کسبوکار و توسعهی اقتصادی تبدیل کند.
والا ما که هنوز واتساپمون فیلتره هر کاری هم که کردیم رفع فیلتر نشده نمیدونم آقایون چطور میگن رفع فیلتر رفع فیلتر
واتساپ تا ناموس فیلتر شده با فیلترشکن هم باز نمیشه
کودتای دی به خاطر اینستا و تلگرام شکل گرفت دولت به جای حمایت از خارجی ها از نمونه های داخلی حمایت کند