بازار خودرو در برزخ؛ قیمت‌ها عقب نشستند اما خریدار هنوز برنگشته است

بازار خودرو در دوازدهم مرداد ۱۴۰۵ نه نشانه‌ای از بازگشت رونق دارد و نه وارد یک مسیر نزولی قدرتمند شده است. کاهش قیمت تعدادی از خودروهای داخلی و مونتاژی، در کنار افزایش قیمت برخی مدل‌ها، بیش از آنکه از شکل‌گیری یک روند جدید حکایت کند، نشان‌دهنده بازاری کم‌معامله، محتاط و به‌شدت حساس به دلار و اخبار سیاسی است؛ بازاری که فروشنده هنوز حاضر به عقب‌نشینی جدی نیست و خریدار نیز با امید کاهش بیشتر قیمت‌ها دست نگه داشته است.

بازتاب–بررسی قیمت‌های اعلامی بازار خودرو در روز دوشنبه ۱۲ مرداد نشان می‌دهد کاهش‌های پراکنده‌ای در برخی محصولات ایران‌خودرو، خودروهای مونتاژی و چینی رخ داده، اما در مقابل برخی خودروها نیز افزایش قیمت را تجربه کرده‌اند.

قیمت خودروهای داخلی امروز ۱۲ مرداد ۱۴۰۵

قیمت‌های زیر، قیمت‌های اعلامی بازار و پلتفرم‌های خریدوفروش هستند و الزاماً به معنای انجام معامله در همین سطوح نیستند؛ نکته‌ای که در شرایط رکودی فعلی اهمیت ویژه‌ای دارد.

نکته قابل توجه در این جدول، رفتار کاملاً یکدست‌نبودن بازار است. در حالی که پژو ۲۰۷ اتوماتیک پانوراما ظرف یک روز ۳۲ میلیون تومان و تارا دستی ۲۴ میلیون تومان عقب نشسته‌اند، شاهین اتوماتیک به همین میزان افزایش قیمت داشته است. همین پراکندگی نشان می‌دهد هنوز نمی‌توان از آغاز یک موج فراگیر کاهش قیمت سخن گفت.

قیمت خودروهای مونتاژی و وارداتی

دامنه نوسان در خودروهای مونتاژی به مراتب بیشتر است؛ از کاهش ۸۰ میلیون تومانی تیگو ۸ پرومکس تا افزایش ۱۱۰ میلیون تومانی لوکانو L8.

این اختلاف جهت و دامنه تغییرات، نشانه مهمی از وضعیت فعلی بازار است؛ حتی خودروهای هم‌رده نیز الزاماً یک مسیر را طی نمی‌کنند. تیگو ۸ پرومکس ۸۰ میلیون تومان ارزان شده، اما لوکانو L8 در همان بازار ۱۱۰ میلیون تومان افزایش قیمت داشته است.

چرا کاهش قیمت، خریدار را به بازار برنگرداند؟

در بازار معمولی افت چند ده میلیون تومانی خودرو می‌تواند بخشی از تقاضای منتظر را تحریک کند؛ اما اتفاقی که اکنون مشاهده می‌شود متفاوت است. خریدار ایرانی با سه عدم‌قطعیت همزمان روبه‌روست: قیمت ارز، تحولات سیاسی و سیاست‌های دولت در حوزه واردات و قیمت‌گذاری خودرو. نتیجه این وضعیت آن است که کاهش قیمت به جای تحریک تقاضا، بعضاً انتظار برای کاهش بیشتر را تقویت می‌کند.

فروشنده نیز دقیقاً در سوی دیگر همین معادله قرار دارد. با توجه به تورم، هزینه جایگزینی خودرو و احتمال بازگشت افزایش نرخ ارز، بخش مهمی از فروشندگان حاضر نیستند تخفیف زیادی بدهند.

این وضعیت را رئیس اتحادیه نمایشگاه‌داران و فروشندگان خودرو تهران نیز امروز تأیید کرده است. به گفته اسد کرمی، نوسانات ارز باعث شده خریدار و فروشنده هر دو با ملاحظه بیشتری رفتار کنند و ریسک معامله را نپذیرند. او همچنین گفته بخشی از قیمت‌های اعلامی بازار واقعی و منطقی نیست و همین موضوع متقاضیان را از خرید منصرف کرده است.

دلار هنوز فرمان بازار خودرو را در دست دارد

بازار خودرو صبح دوشنبه تحت تأثیر کاهش نسبی نرخ ارز و فروکش‌کردن بخشی از انتظارات تورمی قرار داشت؛ اما بازار ارز نیز همچنان ثبات محکمی ندارد.

براساس آخرین داده منتشرشده تا ساعت ۱۵ روز ۱۲ مرداد، دلار آزاد با ۶۰۰ تومان افزایش نسبت به نرخ قبلی به ۱۹۲ هزار و ۳۰۰ تومان رسیده است. دامنه نوسان امروز دلار نیز بین حدود ۱۹۱ هزار و ۴۰۰ تا ۱۹۲ هزار و ۸۰۰ تومان بوده است.

بنابراین نمی‌توان کاهش امروز برخی خودروها را آغاز یک روند نزولی پایدار تلقی کرد. دلار فعلاً در محدوده‌ای نسبتاً کنترل‌شده نوسان دارد؛ اما یک حرکت جدی ارزی می‌تواند جهت بازار خودرو را دوباره تغییر دهد.

این وابستگی به حدی رسیده که حتی شایعه تغییر قیمت بنزین نیز به بازار خودروهای برقی منتقل شده است. رئیس اتحادیه نمایشگاه‌داران تهران امروز گفته انتشار شایعات مربوط به افزایش قیمت بنزین موجب افزایش قیمت خودروهای برقی شده است؛ نمونه دیگری از اینکه بازار خودرو بیش از آنکه صرفاً براساس عرضه و تقاضای مصرفی حرکت کند، به اخبار و انتظارات واکنش نشان می‌دهد.

رکود فقط نتیجه گرانی نیست

تقلیل مشکل بازار خودرو به دلار یا قیمت کارخانه نیز تصویر کاملی ارائه نمی‌کند. امیرحسن کاکایی، کارشناس صنعت خودرو، در تحلیلی که امروز منتشر شده، ریشه مشکلات صنعت را در سال‌ها سیاست‌گذاری متناقض، تصمیم‌های ناپایدار و ضعف نظارت جست‌وجو کرده و معتقد است بدون اصلاح ساختار حکمرانی صنعت خودرو، حتی آزادسازی واردات یا تغییر تعرفه‌ها نیز به تنهایی راه‌حل پایداری ایجاد نمی‌کند.

این نکته برای فهم رکود فعلی مهم است. بازار از یک طرف با کاهش قدرت خرید مصرف‌کننده مواجه شده و از طرف دیگر هزینه تولید، محدودیت‌های ارزی و مشکلات زنجیره تأمین اجازه ریزش آسان قیمت را نمی‌دهند.

به همین دلیل بازار خودرو ایران عملاً وارد وضعیت رکود همراه با قیمت‌های بالا شده است؛ وضعیتی که نه برای مصرف‌کننده مطلوب است و نه الزاماً برای تولیدکننده و فروشنده.

واردات؛ وعده افزایش عرضه اما با یک مانع مهم

در بخش وارداتی نیز شرایط دوگانه است. وزارت صمت اعلام کرده واردات متوقف نشده و حدود ۸۰ هزار دستگاه خودرو از ثبت‌سفارش‌های قبلی همچنان در نوبت ورود قرار دارند. سال گذشته نیز حدود ۷۵ هزار خودرو وارد کشور شده بود.

اما یک مانع جدی وجود دارد: مدیرکل دفتر خودرو وزارت صمت گفته ارز مورد نیاز این خودروها از سوی بانک مرکزی تأمین نشده و اولویت فعلی به کالاهای اساسی و دارو داده شده است. بنابراین حتی اگر روی کاغذ ظرفیت افزایش عرضه وجود داشته باشد، اثر واقعی آن بر بازار ممکن است با تأخیر ظاهر شود. این مسئله به‌ویژه برای بازار خودروهای وارداتی و مونتاژی اهمیت دارد؛ بازاری که حساسیت آن نسبت به دلار بسیار بیشتر از محصولات داخلی است.

آیا خودرو ارزان‌تر می‌شود؟

در کوتاه‌مدت، سه سناریو برای بازار قابل تصور است.

اگر نرخ دلار در همین محدوده باقی بماند و ریسک‌های سیاسی کاهش پیدا کند، احتمال ادامه اصلاح آرام و پراکنده قیمت‌ها وجود دارد؛ اما با توجه به هزینه جایگزینی و محدودیت عرضه، انتظار ریزش شدید و یکدست قیمت‌ها فعلاً پشتوانه محکمی ندارد.

اگر دلار بار دیگر وارد یک موج صعودی شود، رکود احتمالاً ادامه خواهد یافت اما قیمت‌های پیشنهادی فروشندگان می‌تواند خیلی سریع بالا برود؛ همان الگوی آشنای «افزایش قیمت بدون افزایش معامله».

سناریوی سوم زمانی شکل می‌گیرد که واردات واقعاً سرعت بگیرد، تولید داخلی بهبود پیدا کند و انتظارات تورمی همزمان کاهش یابد. در این صورت فشار بر قیمت، به‌خصوص در بخش مونتاژی و وارداتی، می‌تواند جدی‌تر شود.