دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در اظهاراتی تازه مدعی شده است که حمله به تأسیسات زیرزمینی کوه کلنگ ایران می‌تواند تنها یک ساعت طول بکشد؛ ادعایی که در برابر پیچیدگی‌های فنی این مجموعه و ارزیابی کارشناسان نظامی، پرسش‌های جدی درباره امکان نابودی کامل آن مطرح می‌کند.
ترامپ در گفت‌وگو با شبکه فاکس‌نیوز با اشاره به احتمال حمله به کوه کلنگ اظهار کرد که این عملیات کار دشواری نیست و آمریکا می‌تواند آن را ظرف یک ساعت انجام دهد. او در عین حال تأکید کرد که ترجیح می‌دهد با ایران به توافق برسد تا از کشته شدن انسان‌ها جلوگیری شود.
این تهدید در شرایطی مطرح شده که گزارش رویترز به نقل از چهار مقام اروپایی حاکی از آن است که آمریکا نیروها و تجهیزات نظامی کافی را برای انجام حمله به ایران در کوتاه‌مدت در منطقه مستقر کرده است. به گفته این منابع، تأسیسات هسته‌ای ایران، از جمله مراکز تحقیق و توسعه، ممکن است در فهرست اهداف احتمالی قرار داشته باشند و کوه کلنگ نیز یکی از گزینه‌های مطرح است.
با این حال، همین مقام‌ها تأکید کرده‌اند که حمله نظامی احتمالاً تنها می‌تواند توانمندی‌های هسته‌ای ایران را تضعیف کند و لزوماً به نابودی کامل آن‌ها منجر نخواهد شد.
کوه کلنگ؛ هدفی متفاوت از تأسیسات هسته‌ای معمولی
کوه کلنگ در نزدیکی تأسیسات نطنز قرار دارد و مجموعه‌ای از تونل‌های زیرزمینی در دل توده‌ای مستحکم از سنگ ایجاد شده است. ساخت این مجموعه پس از آسیب دیدن کارگاه مونتاژ سانتریفیوژ نطنز در سال ۲۰۲۰ آغاز شد و تصاویر ماهواره‌ای از توسعه تدریجی تونل‌ها و تقویت ورودی‌های آن حکایت دارد.
یکی از ویژگی‌های مهم این مجموعه، طراحی پیچیده ورودی تونل‌هاست. بررسی مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی آمریکا (CSIS) نشان می‌دهد ورودی‌ها به شکل منحنی و Uشکل طراحی شده‌اند؛ ساختاری که می‌تواند از انتقال مستقیم موج انفجار به بخش‌های داخلی جلوگیری کند.
عمق دقیق بخش‌های زیرزمینی و جزئیات کامل ساختار داخلی این مجموعه مشخص نیست. همین مسئله ارزیابی میزان خسارت احتمالی حملات هوایی و امکان نابودی کامل تأسیسات را دشوار می‌کند.
آیا حمله یک‌ساعته به معنای نابودی کامل کوه کلنگ است؟
آمریکا پیش‌تر در عملیات نظامی علیه تأسیسات فردو و نطنز از بمب‌های سنگرشکن استفاده کرده است، اما نمی‌توان نتایج آن حملات را به کوه کلنگ تعمیم داد. تفاوت در جنس سنگ، ساختار تونل‌ها و میزان استحکام بخش‌های زیرزمینی می‌تواند بر نتیجه هرگونه عملیات نظامی تأثیر بگذارد.
مؤسسه علوم و امنیت بین‌المللی در گزارش تحلیلی خود درباره کوه کلنگ، احتمال آسیب‌زدن به مجموعه از طریق حملات سنگین و تخریب زیرساخت‌های پشتیبان را بررسی کرده است. در این گزارش همچنین به احتمال استفاده از بمب MOAB اشاره شده؛ بمبی متعارف که با ایجاد موج انفجار بسیار قدرتمند، توانایی وارد کردن خسارت گسترده دارد.
با این حال، از کار انداختن ورودی‌ها یا مختل کردن دسترسی به تونل‌ها لزوماً به معنای نابودی تجهیزات و مواد احتمالی در اعماق کوه نیست. به همین دلیل، میان انجام یک عملیات هوایی در یک ساعت و نابودی کامل یک مجموعه زیرزمینی تفاوت اساسی وجود دارد.
وضعیت فعالیت در کوه کلنگ چه می‌گوید؟
یکی از ابهام‌های مهم درباره این تأسیسات، وضعیت فعلی فعالیت در آن است. مؤسسه علوم و امنیت بین‌المللی با بررسی تصاویر ماهواره‌ای ۷ اکتبر اعلام کرده که ورودی‌های شرقی تونل‌ها همچنان با خاک مسدود هستند و خاکریزهای ایجادشده در مسیر ورودی‌های غربی نیز باقی مانده‌اند.
به ارزیابی این مؤسسه، محدودیت دسترسی چندماهه نشان می‌دهد که مجموعه در حال حاضر فعالیت عملیاتی ندارد و ساخت‌وساز عمده‌ای نیز در آن جریان نیست. با این حال، احتمال وجود تجهیزات ارزشمند، از جمله سانتریفیوژها و قطعات آن‌ها در داخل تونل‌ها مطرح شده است.
ذخایر اورانیوم؛ مسئله‌ای فراتر از بمباران کوه کلنگ
یکی دیگر از نگرانی‌های آمریکا، وضعیت ذخایر اورانیوم با غنای ۶۰ درصد ایران است. آژانس بین‌المللی انرژی اتمی پیش از حملات نظامی ژوئن ۲۰۲۵، میزان این ذخایر را حدود ۴۴۰.۹ کیلوگرم برآورد کرده بود؛ اما پس از حملات، به دلیل محدودیت دسترسی بازرسان، امکان راستی‌آزمایی مستقل از وضعیت و محل فعلی این مواد فراهم نشده است.
در همین زمینه، اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، با رد احتمال انتقال ذخایر اورانیوم غنی‌شده به کشور ثالث، تأکید کرده است که تهران با چنین پیشنهادی موافقت نخواهد کرد.
از سوی دیگر، ایران بازگشت به مذاکرات هسته‌ای را به اجرای شروط خود، از جمله پایان محاصره، بازگشایی تنگه هرمز و رفع محدودیت‌های اقتصادی، مرتبط کرده است. این اختلافات نشان می‌دهد حتی حمله به تأسیسات زیرزمینی نیز لزوماً به معنای حل‌وفصل پرونده هسته‌ای ایران نخواهد بود.
آیا احتمال حمله هسته‌ای وجود دارد؟
هم‌زمان با افزایش گمانه‌زنی‌ها درباره حمله احتمالی آمریکا به کوه کلنگ، تاکر کارلسون، مجری و مفسر آمریکایی، پیش‌تر ادعا کرده بود که دولت ترامپ ممکن است به استفاده از سلاح هسته‌ای علیه این مجموعه فکر کند.
با این حال، این ادعا تاکنون با سند مستقلی تأیید نشده است. ترامپ نیز در مصاحبه‌ای با شبکه نیوزمکس در ۱۶ اکتبر، در پاسخ به پرسشی درباره استفاده از سلاح هسته‌ای علیه ایران گفته بود: «از سلاح هسته‌ای استفاده نمی‌کنم؛ نیازی به آن نداریم.»
تهدید نظامی در سایه افزایش تنش‌ها
تحولات نظامی اخیر نیز بر نگرانی‌ها درباره احتمال تشدید درگیری افزوده است. آسوشیتدپرس روز دوشنبه ۲ نوامبر به نقل از یک مقام آمریکایی گزارش داد که نیروهای آمریکا حملات محدودی را علیه برخی اهداف ایرانی در تنگه هرمز انجام داده‌اند. این مقام، حملات را اقدامی دفاعی در واکنش به تحرکات نظامی ایران توصیف کرده است.
در کنار این تحولات، گزارش‌هایی درباره تلاش عربستان، ترکیه، پاکستان و قطر برای جلوگیری از بازگشت جنگ منتشر شده است.
در مجموع، هرچند ترامپ مدعی است عملیات علیه کوه کلنگ می‌تواند در یک ساعت انجام شود، اما این ادعا به معنای امکان نابودی کامل مجموعه در چنین زمانی نیست. حتی یک حمله گسترده نیز ممکن است صرفاً دسترسی به تأسیسات را مختل کند و خساراتی به زیرساخت‌های آن وارد سازد.
مهم‌تر آنکه سرنوشت ذخایر اورانیوم، وضعیت فعالیت‌های هسته‌ای و اختلافات سیاسی تهران و واشنگتن با بمباران یک مجموعه زیرزمینی به‌تنهایی حل نخواهد شد؛ موضوعی که می‌تواند هرگونه حمله احتمالی را به آغاز دور تازه‌ای از تنش‌های منطقه‌ای تبدیل کند.
نظرات کاربران
نخستین دیدگاه را درباره این خبر ثبت کنید
یادآوری: نشانی ایمیل منتشر نمی‌شود و دیدگاه‌های حاوی توهین، تهمت، افترا یا واژگان نامناسب تأیید نخواهند شد.
نظر شما می‌تواند شروع یک گفت‌وگوی سازنده باشد.