النینو و تغییرات اقلیم؛ آتشدستی که زمین را میسوزاند
صادق ضیاییان، رئیس مرکز ملی پیشبینی و مدیریت بحران مخاطرات وضع هوای سازمان هواشناسی، با اشاره به افزایش دما در جهان در پی حاکمیت النینو، از نقش مشترک این پدیده و تغییرات اقلیمی در «تب زمین» خبر داد.
النینو چیست و کجا شکل میگیرد؟
ضیاییان توضیح داد: دورپیوند نوسان جنوبگان روی اقیانوس آرام و تقریباً در نزدیک خط استوا شکل میگیرد که یک طرف آن قاره آمریکا و سوی دیگرش شرق آسیاست. فاز مثبت آن النینو، فاز منفی لانینا و فاز دیگر آن خنثی است که بین النینو و لانینا قرار میگیرد.
در فاز النینو، آب شرق اقیانوس آرام گرمتر از معمول میشود و باعث میشود جریانات آبی در اقیانوس آرام و جریانات جوی تحت تأثیر قرار بگیرند.
آیا النینو به ایران میآید؟
وی با بیان اینکه در برخی رسانهها جمله «النینو به ایران آمد» بیان میشود، تأکید کرد: النینو پدیدهای نیست که به کشور ما بیاید، بلکه روی اقیانوس آرام شکل میگیرد و به علت اثرگذاری در مقیاس وسیع میتواند آب و هوای مناطق مختلف از جمله ایران را تحت تأثیر قرار دهد.
ضیاییان افزود: هرچه کشوری از مناطق شکلگیری النینو دورتر باشد، اثرات کمتری از آن میپذیرد. ایران، چون خیلی دورتر از مناطق شکلگیری النینو است، تأثیرات کمتری از آن میگیرد.
تأثیر النینو بر دما؛ تب زمین دوچندان میشود
رئیس مرکز ملی پیشبینی با اشاره به تأثیرگذاری النینو بر دمای هوای کشور اظهار کرد: حاکمیت پدیده النینو منجر به افزایش دما در کل دنیا میشود. البته تغییر اقلیم هم افزایش دما را در پی دارد.
این افزایش دما به اثرات تغییرات اقلیمی افزوده میشود و موجب بالاتر رفتن دمای متوسط جهانی میشود و ممکن است مقداری باعث افزایش دما در ایران هم شود.
چرا نمیتوان درصد تأثیر النینو و تغییرات اقلیم را تفکیک کرد؟
ضیاییان درباره امکان درصدبندی میزان افزایش دما ناشی از النینو و تغییرات اقلیمی گفت: در حال حاضر امکان انجام این کار نیست و باید این دوره سپری شود و بعد چنین بررسیهایی را انجام داد. به عنوان نمونه میتوان چنین بررسی را درباره النینوی رخ داده در چند سال قبل انجام داد، ولی درباره پدیدهای که در آینده اتفاق خواهد افتاد، نمیتوانیم چنین پیشبینی انجام دهیم. در کل این درصدبندی کار دشواری است.
تأثیر النینو بر بارشهای ایران
رئیس مرکز ملی پیشبینی درباره تأثیر النینو بر بارشهای ایران گفت: اساساً بارشهای تابستانی مؤثری در ایران نداریم که بخواهیم تأثیر النینو را بر آن بررسی کنیم.
وی افزود: این پدیده قدری روی پدیده مانسون تأثیر میگذارد و باعث میشود قدری مانسون ضعیفتر شود. در نتیجه بارشهای تابستانه مخرب در جنوب شرق ایران (سیستان و بلوچستان) کمتر میشود. بنابراین انتظار بارشهای تابستانه زیاد در این مناطق نداریم.
پیشبینی بارشهای پاییزی
ضیاییان در پایان اظهار کرد: حاکمیت النینو معمولاً منجر به بارشهای بهموقع پاییزه و حتی کمی زودهنگام میشود و با احتمال ۶۰ درصد بر افزایش بارشها تأثیر میگذارد.
| تأثیر النینو | توضیح |
|---|---|
| بر دما | افزایش دمای جهانی به همراه اثرات تغییرات اقلیمی |
| بر بارش تابستانه ایران | کاهش بارشهای جنوب شرق (تضعیف مانسون) |
| بر بارش پاییزه ایران | افزایش با احتمال ۶۰ درصد و وقوع زودهنگام |
هشدار رئیس هواشناسی نشان میدهد که ترکیب النینو و تغییرات اقلیمی میتواند «تب زمین» را تشدید کند. اگرچه ایران به دلیل فاصله از کانون شکلگیری النینو، تأثیرات مستقیم کمتری میپذیرد، اما افزایش دما و تغییر الگوی بارشها، به ویژه کاهش بارشهای تابستانه جنوب شرق و تغییر زمان بارشهای پاییزی، از جمله پیامدهایی است که باید برای آنها آماده بود.
