بازتاب– پرداختهای ثبتشده در رشته بیمه زندگی طی سهماهه نخست سال ۱۴۰۵ به حدود ۷۱.۵ هزار میلیارد تومان رسیده؛ رقمی که در مقایسه با دوره مشابه سال قبل بیش از شش برابر شده است. سهم بیمههای زندگی از کل حقبیمه بازار نیز بهطور محسوسی افزایش یافته و این رشته را به یکی از بازیگران اصلی صنعت بیمه تبدیل کرده است.
اما عدد بزرگ پرداخت بهتنهایی نمیگوید در بازار چه اتفاقی افتاده است. بخشی از آن ممکن است نتیجه رسیدن قراردادهای قدیمی به سررسید، پرداخت پوششهای فوت و ازکارافتادگی یا تسویه محصولات سرمایهگذاری باشد؛ بخشی دیگر نیز میتواند از بازخرید زودهنگام بیمهنامهها ناشی شود—زمانی که خانوار برای دسترسی به پول خود، قرارداد بلندمدتش را پیش از موعد متوقف میکند.
براساس آماری که بیمه مرکزی در اختیار رسانهها قرار داده، مجموع حقبیمه تولیدشده صنعت بیمه در سهماهه نخست ۱۴۰۵ حدود ۳۷۲.۳ همت و مجموع پرداختها حدود ۱۷۶.۷ همت بوده است. از این میزان، ۷۱.۵ همت به رشته زندگی نسبت داده شده که رشد ۵۷۱.۷ درصدی را نسبت به مدت مشابه سال قبل نشان میدهد. سهم بیمههای زندگی از کل پرداختهای بازار نیز از ۱۴.۷ درصد به ۴۰.۵ درصد افزایش یافته است.
بااینحال، گزارشهای منتشرشده درباره حقبیمه رشته زندگی یکدست نیستند. در بخشهایی از گزارشها رقم ۱۰۰.۳ همت و سهم ۲۶.۹ درصدی برای مجموعه بیمههای زندگی آمده، اما در قسمت دیگری رقم ۳۴ همت و سهم ۱۱.۱ درصدی ذکر شده است. این تفاوت احتمالاً به نحوه طبقهبندی برخی محصولات یا تفکیک زیررشتههای زندگی مربوط است، اما تا زمانی که بیمه مرکزی جدول روششناسی و تفکیک دقیق را منتشر نکند، نباید این ارقام را بدون توضیح کنار یکدیگر قرار داد.
آمار دوماهه بیمه مرکزی نیز نشان میداد بخش مهمی از رشد رشته زندگی تحت تأثیر عملکرد یک شرکت تخصصی و محصولات جدید این حوزه شکل گرفته است. این نکته اهمیت دارد، زیرا رشد سریع یک یا چند محصول سرمایهگذاریمحور ممکن است تصویر کل بازار را تغییر دهد، بدون آنکه الزاماً تعداد خانوارهای دارای پوشش سنتی بیمه عمر به همان نسبت افزایش یافته باشد.
«خسارت» در بیمه زندگی همان معنای بیمه خودرو را ندارد
در بیمه خودرو یا آتشسوزی، خسارت معمولاً پس از وقوع حادثه پرداخت میشود. اما در بیمه زندگی، پرداخت میتواند شکلهای مختلفی داشته باشد: غرامت فوت یا ازکارافتادگی، سرمایه سررسیدشده، مستمری، برداشت از اندوخته، بازخرید قرارداد یا مزایای مرتبط با سرمایهگذاری.
استانداردهای انجمن بینالمللی ناظران بیمه، بازخرید را یکی از حقوق مهم بیمهگذار در برخی محصولات زندگی میدانند؛ یعنی دارنده بیمهنامه میتواند قرارداد را متوقف کند و ارزش بازخرید آن را دریافت کند. بنابراین رشد «پرداخت خسارت» در این رشته الزاماً به معنای افزایش مرگومیر یا وقوع حوادث بیشتر نیست.
همین تفاوت سبب میشود نسبت خسارت ۷۱.۲ درصدی رشته زندگی را نتوان بهسادگی با بیمه بدنه یا درمان مقایسه کرد. نسبت خسارت معمولاً حاصل تقسیم پرداختهای انجامشده بر حقبیمه تولیدی است و ذخایر، هزینههای اداری، کارمزد فروش و تعهدات آینده را بهطور کامل منعکس نمیکند. خود گزارش بیمه مرکزی نیز درباره محدودیت این شاخص هشدار داده است.
سه توضیح برای جهش پرداختها
نخستین توضیح، بلوغ بازار است. بیمهنامههایی که سالها پیش فروخته شدهاند، اکنون به سررسید میرسند و شرکتها باید سرمایه و سود مربوط به آنها را بپردازند. افزایش تعداد قراردادهای قدیمی بهطور طبیعی حجم پرداختهای امروز را بالا میبرد.
توضیح دوم، گسترش محصولات دارای مؤلفه پسانداز و سرمایهگذاری است. گزارشهای بینالمللی نشان میدهند تقاضا برای برخی محصولات زندگی در دوره افزایش نرخهای بهره و نااطمینانی اقتصادی بیشتر میشود، زیرا خانوارها به دنبال ترکیبی از پوشش بیمهای و پسانداز بلندمدت هستند. سازمان همکاری و توسعه اقتصادی نیز تأکید کرده است که طراحی محصول، تضمینها، هزینهها و میزان پیچیدگی قراردادها، مستقیماً بر حمایت از مصرفکننده اثر میگذارند.
توضیح سوم، افزایش بازخریدهای زودهنگام است. خانواری که با رشد هزینه مسکن، درمان یا آموزش روبهروست ممکن است پیش از سررسید به اندوخته بیمهنامه دست بزند. این تصمیم همیشه نشانه بحران نیست؛ ممکن است برای خرید خانه یا تأمین یک هزینه ضروری گرفته شود. اما اگر بازخریدها گسترده و در سالهای ابتدایی قرارداد رخ دهند، میتوانند نشانه فشار معیشتی یا نارضایتی از بازده باشند.
تورم چگونه بیمه زندگی را فرسوده میکند؟
بیمه زندگی محصولی بلندمدت است و ممکن است قرارداد آن ده یا بیست سال ادامه داشته باشد. در اقتصادی با تورم بالا، مبلغی که هنگام خرید بیمهنامه بزرگ به نظر میرسد، سالها بعد ممکن است بخش کوچکی از هزینههای زندگی را پوشش دهد.
شرکتها معمولاً برای کاهش این مشکل، افزایش سالانه حقبیمه، سود مشارکت یا محصولات متصل به دارایی پیشنهاد میکنند. اما بازده نهایی به عملکرد سرمایهگذاری شرکت، هزینههای قرارداد، میزان تضمینشده و نرخ تورم بستگی دارد. رشد اسمی اندوخته لزوماً به معنای حفظ قدرت خرید نیست.
مطالعات بینالمللی نیز نشان میدهند تضمین بازده بالا میتواند در صورت هماهنگ نبودن با درآمد سرمایهگذاری شرکت، به سودآوری و توانگری بیمهگر آسیب بزند. در مقابل، تضمین بسیار پایین نیز جذابیت محصول را برای مشتری کاهش میدهد.
بازخرید زودهنگام چه هزینهای دارد؟
ارزش بازخرید معمولاً با مجموع حقبیمههایی که مشتری پرداخت کرده برابر نیست، بهویژه در سالهای نخست قرارداد. بخشی از پرداختهای اولیه صرف هزینه صدور، کارمزد، پوشش خطر و هزینههای اجرایی میشود.
سازمان همکاری و توسعه اقتصادی یادآوری میکند که قراردادهای دارای ارزش نقدی ممکن است امکان فسخ و دریافت مبلغی را فراهم کنند، اما این کار میتواند همراه با جریمه یا کاهش ارزش دریافتی باشد. از این رو، مشتری باید پیش از خرید دقیقاً بداند در هر سال چه مبلغی را میتواند پس بگیرد.
بازخرید گسترده برای شرکت بیمه نیز بدون پیامد نیست. بیمهگر برای پرداخت نقدی ممکن است ناچار شود داراییهای سرمایهگذاریشده را زودتر بفروشد؛ موضوعی که در شرایط نامناسب بازار میتواند زیان ایجاد کند. صندوق بینالمللی پول نیز افزایش نرخ بازخرید را یکی از ریسکهای نقدینگی بیمهگران زندگی میداند.
عددی که هنوز منتشر نشده است
مهمترین داده غایب، ترکیب ۷۱.۵ همت پرداختی است. مشخص نیست چه مقدار از این رقم به موارد زیر اختصاص دارد:
پرداخت فوت و ازکارافتادگی، سرمایه سررسیدشده، بازخرید پیش از موعد، مستمری، برداشت از اندوخته یا تسویه محصولات سرمایهگذاریمحور.
بدون این تفکیک، دو روایت کاملاً متفاوت میتواند از یک عدد ساخته شود. در روایت نخست، بازار بیمه زندگی بزرگ شده، قراردادها به سررسید رسیدهاند و شرکتها تعهدات خود را پرداخت کردهاند. در روایت دوم، خانوارها زیر فشار اقتصادی بیمهنامههای بلندمدتشان را شکستهاند و زودتر از برنامه خارج شدهاند.
هر دو روایت ممکن است بخشی از واقعیت باشند، اما آمار موجود سهم هرکدام را نشان نمیدهد.
نظرات کاربران
نخستین دیدگاه را درباره این خبر ثبت کنید
یادآوری: نشانی ایمیل منتشر نمیشود و دیدگاههای حاوی توهین، تهمت، افترا یا واژگان نامناسب تأیید نخواهند شد.
نظر شما میتواند شروع یک گفتوگوی سازنده باشد.