از مطالبه سمت تا دریافت پول؛ روایت رئیس‌کل سابق بیمه مرکزی از باج‌نیوزهای صنعت بیمه

پرویز خوشکلام خسروشاهی، رئیس‌کل سابق بیمه مرکزی، در یک گفتگوی رسانه ای با سایت انصاف نیوز به پدیده‌ای پرداخته که در ادبیات رسانه‌ای کشورمان با عنوان «باج‌نیوز» شناخته می‌شود. این اصطلاح معمولاً درباره رسانه‌ها یا مجموعه‌هایی به کار می‌رود که متهم‌اند از ظرفیت رسانه‌ای، انتشار مطالب منفی یا تهدید به تخریب اعتبار اشخاص و بنگاه‌ها برای دریافت پول، سمت، قرارداد یا امتیاز استفاده می‌کنند.

خسروشاهی گفته است نمونه‌هایی از چنین فعالیت‌هایی در صنعت بیمه نیز وجود دارد و گروه محدودی از فعالان رسانه‌ای، به‌جای نقد حرفه‌ای و تخصصی، می‌کوشند از طریق اعمال فشار بر مدیران، اثرگذاری بر انتصابات و ایجاد روابط مالی با شرکت‌های بیمه، برای خود منفعت و نفوذ ایجاد کنند.

او افزایش مطالب تخریبی علیه خود و برخی مدیران بیمه مرکزی در ماه‌های پایانی دوره مسئولیتش را با آغاز بررسی روابط مالی این رسانه‌ها و شرکت‌های بیمه مرتبط می‌داند.

تلاش برای القای نفوذ در انتصابات

براساس روایت رئیس‌کل سابق بیمه مرکزی، برخی فعالان رسانه‌ای از هفته‌ها پیش از انتصاب او، با وی ارتباط گرفتند و مدعی شدند در انتخاب رئیس‌کل بیمه مرکزی نقش دارند یا برای انتصاب او تلاش می‌کنند.

خسروشاهی می‌گوید این افراد هم‌زمان مطالبی درباره تخلفات مدیران وقت مطرح می‌کردند، اما هنگامی که از آنان اسناد و مستندات خواسته می‌شد، مدرک معتبری ارائه نمی‌دادند.

در یکی از نمونه‌های بیان‌شده، جلسه‌ای برای دریافت اسناد ادعایی تخلف چند مدیر برگزار شد، اما به گفته خسروشاهی، فرد مدعی در این جلسه هیچ سندی ارائه نکرد و صرفاً اتهام‌ها و مطالبی شفاهی علیه افراد مختلف مطرح کرد.

او همچنین از حضور یکی از فعالان رسانه‌ای در بیمه مرکزی در روزهای ابتدایی مسئولیتش سخن گفته است. به روایت او، این فرد در غیاب رئیس‌کل، تغییر یکی از معاونان را نتیجه تلاش و نفوذ خود معرفی کرده بود؛ رفتاری که پس از اطلاع مدیریت بیمه مرکزی با واکنش مواجه شد.

خبرسازی درباره تغییر مدیران

یکی دیگر از محورهای گزارش، انتشار پیشاپیش گمانه‌زنی‌هایی درباره تغییر مدیران بیمه مرکزی و شرکت‌های بیمه است.

خسروشاهی معتقد است برخی رسانه‌ها نام مدیرانی را که احتمال جابه‌جایی آنها وجود داشت مطرح می‌کردند تا در صورت تحقق تغییر، آن را نشانه نفوذ خود جلوه دهند. سپس می‌توانستند این تصویر از نفوذ را به مدیران یا شرکت‌های بیمه عرضه کرده و از آن برای کسب امتیاز استفاده کنند.

او مدعی است در مواردی، تغییر بعضی مدیران به تأخیر افتاد تا رسانه‌های مورد اشاره نتوانند تصمیم بیمه مرکزی را به فعالیت خود منتسب کنند.

به گفته رئیس‌کل سابق، برخی از این افراد حتی عضویت مدیران در گروه‌های مجازی خود را نشانه ارتباط نزدیک با بیمه مرکزی معرفی می‌کردند. خروج مدیران از این گروه‌ها نیز در مواردی با واکنش‌های توهین‌آمیز یا تهدیدآمیز روبه‌رو می‌شد.

برخورد با رسانه‌های تازه‌وارد

خسروشاهی در بخش دیگری از گزارش مدعی است بعضی فعالان قدیمی رسانه‌ای، فضای خبری صنعت بیمه را در انحصار خود می‌دانند و انتظار دارند رسانه‌های تازه‌وارد پیش از آغاز فعالیت با آنان هماهنگ شوند.

او برای توضیح این رفتار، از تجربه‌ای مربوط به مسافربرهای چهارراه پارک‌وی در دهه ۱۳۷۰ استفاده کرده است؛ رانندگانی که محدوده فعالیت خود را در انحصار می‌دانستند و با ورود خودروهای جدید یا انتخاب متفاوت مسافران برخورد می‌کردند.

به اعتقاد او، برخی باج‌نیوزهای فعال در صنعت بیمه نیز با رسانه‌های تازه‌وارد یا مجموعه‌هایی که خواسته‌هایشان را نمی‌پذیرند، رفتاری مشابه دارند.

در یکی از نمونه‌های مطرح‌شده، یک رسانه تازه‌تأسیس پس از نپذیرفتن خواسته‌های یکی از فعالان رسانه‌ای، هدف مطالب منفی قرار گرفت.

مطالبه سمت و آغاز حملات رسانه‌ای

یکی از جدی‌ترین ادعاهای این گزارش، ارتباط میان حمایت رسانه‌ای و دریافت سمت مدیریتی است.

خسروشاهی می‌گوید یکی از فعالان رسانه‌ای در پیامی به او توضیح داده بود که برای مدیرعامل شدن فردی در یکی از شرکت‌های بیمه لابی کرده و در مقابل، وعده دریافت یک سمت معاونتی گرفته است.

براساس این روایت، پس از آنکه مدیرعامل موردنظر به وعده ادعایی خود عمل نکرد و پاسخ تماس‌های این فعال رسانه‌ای را نداد، انتشار مطالب منفی علیه او آغاز شد.

رئیس‌کل سابق بیمه مرکزی این موضوع را نشانه آن می‌داند که انگیزه حملات رسانه‌ای در برخی موارد، نقد عملکرد مدیرعامل نبوده، بلکه واکنشی به تأمین نشدن یک منفعت شخصی بوده است.

گزارش‌هایی درباره دریافت پول از شرکت‌های بیمه

خسروشاهی می‌گوید از ابتدای مسئولیت خود، شکایت‌ها و گزارش‌های متعددی از سوی مدیران، کارشناسان، اعضای هیأت‌مدیره شرکت‌های بیمه، شبکه فروش و حتی سایر رسانه‌ها درباره فعالیت باج‌نیوزها دریافت کرده بود.

براساس این گزارش‌ها، برخی رسانه‌ها یا فعالان رسانه‌ای با انتشار مطالب منفی یا ایجاد فشار روانی، شرکت‌های بیمه را به پرداخت مبالغ ماهانه، انعقاد قرارداد یا تأمین منافع دیگر وادار می‌کردند.

او تصریح کرده است که بخشی از اطلاعات دریافتی تأیید شده بود، اما بخش دیگری همچنان در حد گزارش و ادعا قرار داشت و نیازمند تحقیق و راستی‌آزمایی بود.

از دیگر ادعاهای مطرح‌شده این است که این افراد پس از مطرح شدن نام گزینه‌های مدیرعاملی یا سمت‌های کلیدی، با آنان تماس می‌گرفتند و خواستار دریافت سمت، انتصاب افراد موردنظر یا حفظ روابط مالی خود با شرکت مربوط می‌شدند.

آثار باج‌نیوزها بر صنعت بیمه

از نگاه خسروشاهی، انتشار اطلاعات نادرست، جهت‌دار یا ترکیبی از داده‌های درست و غلط ممکن است اعتماد عمومی به شرکت‌های بیمه را کاهش دهد، اعتبار مدیران را تخریب کند و موجب بی‌ثباتی در ساختار مدیریتی شرکت‌ها شود.

او معتقد است قرار گرفتن مستمر مدیران زیر فشار رسانه‌ای، امنیت روانی فعالان صنعت را مختل می‌کند و شرکت‌ها را در وضعیت تعلیق و انتظار قرار می‌دهد. این وضعیت ممکن است بر کیفیت تصمیم‌گیری و خدمات‌رسانی به بیمه‌گذاران نیز اثر منفی بگذارد.

به گفته او، فضای رسانه‌ای ناسالم تصویری نامناسب از صنعت بیمه در ذهن سرمایه‌گذاران، مدیران و نیروهای متخصص بیرون از صنعت ایجاد می‌کند و می‌تواند مانع ورود سرمایه و نیروی انسانی باکیفیت شود.

چرا بیمه مرکزی وارد موضوع شد؟

خسروشاهی توضیح می‌دهد که در ابتدا رسیدگی به تخلفات رسانه‌ای را وظیفه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی می‌دانست و معتقد بود بیمه مرکزی اختیار مستقیمی برای برخورد با رسانه‌ها ندارد.

با ادامه شکایت‌ها و افزایش نگرانی درباره آثار اقتصادی و مدیریتی این پدیده، برخی نهادهای نظارتی نیز اعلام کردند که بیمه مرکزی دست‌کم می‌تواند روابط مالی شرکت‌های تحت نظارت خود با رسانه‌ها و فعالان رسانه‌ای را بررسی کند.

به همین دلیل، بیمه مرکزی در اوایل بهمن ۱۴۰۴ تصمیم گرفت تحقیقات اولیه‌ای را برای راستی‌آزمایی گزارش‌های موجود آغاز کند.

هدف از این بررسی، مقابله مستقیم با رسانه‌ها عنوان نشده بود؛ بلکه بیمه مرکزی قصد داشت پرداخت‌ها و مراودات مالی شرکت‌های بیمه را بررسی کند و مشخص شود آیا این روابط در چارچوب قراردادهای شفاف و قانونی قرار دارند یا ممکن است با فشار و رفتارهای ناسالم مرتبط باشند.

نامه «خیلی محرمانه» به شرکت‌های بیمه

پس از مشورت با تعدادی از مدیران ارشد و حقوقدانان صنعت بیمه، نامه‌ای برای مدیران عامل شرکت‌های بیمه تهیه شد.

در این نامه از شرکت‌ها خواسته شده بود درباره مراودات مالی خود با برخی افراد و رسانه‌هایی که گزارش‌هایی درباره عملکرد آنها به بیمه مرکزی رسیده بود، اطلاعات ارائه کنند.

این مکاتبه با هدف سالم‌سازی محیط کسب‌وکار، جلوگیری از بی‌ثباتی بازار، حفظ اعتبار صنعت بیمه، کاهش رفتارهای فرصت‌طلبانه و حمایت از حقوق بیمه‌گذاران انجام شد.

نامه دارای طبقه‌بندی «خیلی محرمانه» بود، اما به گفته خسروشاهی، شخص یا اشخاصی آن را در اختیار افراد مورد بررسی قرار دادند.

افزایش حملات پس از افشای نامه

خسروشاهی مدعی است پس از اطلاع افراد مورد اشاره از محتوای نامه، موج مطالب تخریبی، توهین‌آمیز و تهدیدآمیز علیه او و برخی همکاران بیمه مرکزی شدت گرفت.

او ارسال این نامه و نگرانی از بررسی روابط مالی را علت اصلی افزایش حملات در ماه‌های پایانی مسئولیت خود می‌داند. مطرح شدن موضوع تغییر رئیس‌کل بیمه مرکزی نیز، به اعتقاد او، باعث شد برخی رسانه‌ها با شدت بیشتری به این حملات ادامه دهند.