کم‌هزینه‌ترین مسیر برای رونق فعالیت‌های اقتصادی کدام است؟ / سه سناریوی اقتصاد ایران در شرایط «نه جنگ، نه صلح»

اقتصاد هر کشور را می‌توان با شاخص‌های متعددی سنجید، اما در نهایت سه متغیر کلیدی یعنی اشتغال، رشد اقتصادی و تورم تصویر نسبتاً دقیقی از وضعیت عمومی آن ارائه می‌دهند. اقتصاد ایران در حال حاضر در هیچ‌کدام از این سه شاخص وضعیت مطلوبی ندارد و در آینده نیز در برابر سه سناریوی متفاوت قرار دارد.

سناریوی اول: بازگشت جنگ

در سناریوی نخست، اقتصاد ایران با شوک‌های شدیدی مواجه خواهد شد. تجربه‌های تاریخی نشان می‌دهد که جنگ‌ها معمولاً با کاهش شدید رشد اقتصادی همراه هستند. منابع مالی و انسانی به جای فعالیت‌های مولد اقتصادی، به سمت هزینه‌های نظامی سوق داده می‌شوند.

در چنین شرایطی، سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی به شدت کاهش می‌یابد و نااطمینانی به اوج خود می‌رسد. در نتیجه، رشد اقتصادی منفی خواهد شد. در حوزه اشتغال نیز بسیاری از بنگاه‌های اقتصادی فعالیت خود را محدود یا متوقف می‌کنند و تورم نیز افزایش می‌یابد. بنابراین در سناریوی جنگ، هر سه متغیر اصلی اقتصاد در وضعیت نامطلوب‌تری نسبت به شرایط فعلی قرار خواهند گرفت.

سناریوی دوم: تداوم وضعیت «نه جنگ و نه صلح»

سناریوی دوم، وضعیتی است که اقتصاد ایران در سال‌های اخیر تا حد زیادی آن را تجربه کرده است. در این حالت، اگرچه درگیری نظامی مستقیم وجود ندارد، اما نااطمینانی‌های ناشی از احتمال تشدید تنش‌ها همچنان باقی می‌ماند. این نااطمینانی یکی از مهم‌ترین عوامل بازدارنده رشد اقتصادی است.

بنگاه‌های اقتصادی نمی‌توانند برنامه‌ریزی بلندمدتی انجام دهند و سرمایه‌گذاری در سطح پایینی باقی می‌ماند. در حوزه اشتغال، نوعی رکود پنهان منجر می‌شود و کیفیت اشتغال کاهش می‌یابد. تورم نیز در سطحی نسبتاً بالا و مزمن باقی می‌ماند. به طور کلی، این سناریو به ترمیم محدود اما ناپایدار اقتصاد منجر می‌شود و اقتصاد را در وضعیت تعلیق نگه می‌دارد.

سناریوی سوم: توافق و صلح (رفع تحریم‌ها)

سناریوی سوم از منظر اقتصادی بیشترین ظرفیت را برای بهبود شرایط دارد. در این حالت، مهم‌ترین تغییری که رخ می‌دهد کاهش نااطمینانی است. فعالان اقتصادی در فضایی که چشم‌انداز آینده روشن‌تر است، تمایل بیشتری به سرمایه‌گذاری و توسعه فعالیت‌های خود دارند.

در حوزه اشتغال نیز بهبود قابل‌توجهی انتظار می‌رود. با افزایش سرمایه‌گذاری و رونق فعالیت‌های اقتصادی، بنگاه‌ها نیاز بیشتری به نیروی کار پیدا می‌کنند که می‌تواند به کاهش نرخ بیکاری و بهبود کیفیت اشتغال منجر شود. تورم در این سناریو نیز احتمالاً کاهش می‌یابد، اگرچه این کاهش ممکن است تدریجی باشد.

تحلیل‌ها نشان می‌دهد که سناریوی توافق و رفع تحریم‌ها، کم‌هزینه‌ترین و مؤثرترین مسیر برای رونق فعالیت‌های اقتصادی، بهبود اشتغال و کنترل تورم در ایران است.

دنیای اقتصاد