هدف قرار گرفتن خط لوله شرق ـ غرب عربستان دقیقاً به زیرساختی ضربه زده که برای روز مبادای تنگه هرمز ساخته شده بود. اکنون بازار نفت با سناریویی روبهروست که تا چند هفته قبل دور از ذهن به نظر میرسید: هم مسیر اصلی صادرات خلیج فارس ناامن است و هم بخشی از مسیر جایگزین.
به گزارش بازتاب، بهای نفت برنت روز دوشنبه بیش از سه درصد بالا رفت و به حدود ۱۰۸ دلار در هر بشکه رسید. نفت وستتگزاس نیز بالای ۱۰۳ دلار معامله شد. افزایش تازه پس از حمله به زیرساختهای انرژی عربستان، حملات دریایی در خلیج فارس و افزایش نگرانی درباره بابالمندب شکل گرفت.
اما آنچه بازار را بیشتر نگران کرده محل حمله است. خط لوله East-West نفت را از منطقه تولیدی شرق عربستان به بندر ینبع در ساحل دریای سرخ منتقل میکند. نقش راهبردی آن این است که بخشی از نفت عربستان برای صادرات مجبور نباشد از تنگه هرمز عبور کند.
در بحران هرمز، این خط لوله باید سوپاپ اطمینان باشد. حمله پهپادی و تعطیلی موقت آن دقیقاً همین سوپاپ را هدف قرار داده است.
چرا عدد «چهار درصد» مهم شده؟
رویترز گزارش داده اختلال در این مسیر میتواند تا حدود چهار درصد از عرضه جهانی نفت را در معرض خطر قرار دهد. منابع صنعتی همچنین گفتهاند ذخایر بندر ینبع برای پوشش صادرات تنها حدود پنج تا هفت روز کفایت میکند، اگر جریان خط لوله برای مدت طولانی مختل بماند.
چهار درصد ممکن است روی کاغذ عدد کوچکی به نظر برسد، اما بازار نفت چنین محاسبهای ندارد.
عرضه و تقاضا در این بازار در حاشیه تعیین میشوند. اگر مصرف روزانه تقریباً با عرضه روزانه برابر باشد، حذف حتی چند درصد از عرضه میتواند خریداران را برای محمولههای موجود وارد رقابتی شدید کند.
به همین علت قیمت نفت برای بالا رفتن نیازی به حذف واقعی تمام این چهار درصد ندارد. کافی است معاملهگران احتمال دهند بخشی از آن ممکن است مدتی در دسترس نباشد.
هرمز ناامن است؛ بابالمندب هم دیگر مسیر بیدردسر نیست
مشکل دوم به جغرافیا مربوط میشود. انتقال نفت به ینبع آن را از تنگه هرمز دور میکند، اما نفتی که از دریای سرخ به سمت اروپا حرکت میکند باید از مسیر بابالمندب عبور کند.
تحولات یمن اکنون امنیت همان مسیر را نیز زیر سؤال برده است. حوثیها به جزیره راهبردی پریم نزدیک شدهاند؛ جزیرهای در نقطه حساس بابالمندب.
در همین حال یک کشتی در تنگه هرمز با پرتابه هدف قرار گرفته و نشست برنامهریزیشده میان ایران و کشورهای عربی خلیج فارس در عمان برای گفتوگو درباره امنیت تنگه به تعویق افتاده است.
بازار بنابراین یک بحران تکنقطهای نمیبیند؛ شبکهای از ریسکها را میبیند که از هرمز تا دریای سرخ کشیده شده است.
قیمت نفت فقط مسئله رانندهها نیست
نفت ۱۰۸ دلاری خیلی زود از بازار انرژی خارج میشود و وارد اقتصاد روزمره میشود.
سوخت هواپیما گران میشود. هزینه کشتیرانی بالا میرود. تولید مواد پتروشیمی، پلاستیک و کود کشاورزی هزینه بیشتری پیدا میکند. حمل مواد غذایی، قطعات صنعتی و کالاهای مصرفی نیز گرانتر میشود. همزمان شرکتهای کشتیرانی برای عبور از مناطق پرخطر بیمه بیشتری میپردازند که اثرات آن چند هفته یا چند ماه بعد میتواند در شاخصهای تورم ظاهر شود.
همین نگرانی بازار اوراق را هم تحت فشار گذاشته است. بالا ماندن نفت احتمال ماندگاری تورم را افزایش میدهد و این تصور را تقویت میکند که بانکهای مرکزی ناچار خواهند بود نرخهای بهره را بالاتر نگه دارند.
بنابراین حمله به یک خط لوله در عربستان میتواند چند ساعت بعد بازده اوراق آمریکا، ارزش دلار و حتی قیمت سهام شرکتهای فناوری را تغییر دهد.
آیا نفت میتواند ۱۲۰ دلار شود؟
هیچ سطحی از پیش قطعی نیست، اما بازار اکنون چنین سناریویی را جدیتر از هفته قبل بررسی میکند.
برنت طی هفته گذشته حدود ۹ درصد بالا رفته و برای نخستین بار از ماه ژوئیه از ۱۰۰ دلار عبور کرده است. یکی از تحلیلگران بازار انرژی حتی پرسیده در صورت ادامه جنگها و محدودیت ظرفیت پالایشی چه چیزی میتواند جلوی نفت ۱۲۰ دلاری را بگیرد.
رسیدن به آن سطح نیازمند ادامه یا تشدید اختلالهاست. بازگشت خط لوله عربستان، کاهش حملات دریایی یا ازسرگیری مذاکرات میتواند بخشی از «حق بیمه بحران» را از قیمت نفت خارج کند.
اما بازار اکنون یک چیز را فهمیده است: مسیرهای جایگزین نیز آسیبناپذیر نیستند.
عربستان با یک معادله تازه روبهروست
ریاض طی سالها میلیاردها دلار هزینه کرده تا صادرات نفتش کاملاً به هرمز وابسته نباشد. خط لوله شرق ـ غرب قلب همین راهبرد بود.
اگر این زیرساخت بتواند سریع به ظرفیت عادی بازگردد، بخش قابل توجهی از نگرانی فعلی کاهش خواهد یافت. اگر اختلال طولانی شود، موضوع از یک حادثه امنیتی به مسئله واقعی عرضه تبدیل میشود.
برای بازار جهانی انرژی تفاوت میان این دو سناریو بسیار بزرگ است. نفت ۱۰۸ دلاری امروز بیشتر از آنکه قیمت کمبود فعلی باشد، قیمت ترس از کمبود فرداست.
و این دقیقاً همان نوع ترسی است که بازار نفت معمولاً آن را زودتر و شدیدتر از اقتصاد واقعی در قیمتها منعکس میکند.
نظرات کاربران
نخستین دیدگاه را درباره این خبر ثبت کنید
یادآوری: نشانی ایمیل منتشر نمیشود و دیدگاههای حاوی توهین، تهمت، افترا یا واژگان نامناسب تأیید نخواهند شد.
نظر شما میتواند شروع یک گفتوگوی سازنده باشد.