همزمان با کاهش ذخایر نفتی، افزایش قیمت انرژی و توقف نسبی عبور کشتیهای تجاری در تنگه هرمز، تحرکات مجدد دیپلماتیک برای جلوگیری از گسترش بحران نیز شدت گرفته است؛ وضعیتی که بار دیگر نشان میدهد امنیت یکی از مهمترین آبراههای انرژی جهان تا چه اندازه میتواند بر بازار نفت، اقتصاد جهانی و مناسبات سیاسی منطقه اثر بگذارد.
به گزارش بازتاب، تحولات چند ساعت اخیر در خلیج فارس، تنگه هرمز و بازار جهانی انرژی مجموعهای از نشانههای نگرانکننده را کنار یکدیگر قرار داده است؛ از کاهش ذخایر نفتی و افزایش فشار بر ظرفیت پالایش جهان گرفته تا تنش نظامی و تلاش کشورهای منطقه برای یافتن راهی جهت جلوگیری از گسترش دامنه بحران.
در حالی که بازار انرژی همچنان زیر فشار اختلال در عرضه قرار دارد، گزارشها از کاهش ذخایری حکایت دارد که در ماههای نخست بحران نقش مهمی در مهار کمبود نفت در بازار جهانی ایفا کرده بودند.
بلومبرگ گزارش داده است بسیاری از ذخایر نفتی که در روزهای نخست جنگ برای کاهش شدت کمبود عرضه انرژی در جهان مورد استفاده قرار گرفته بودند، اکنون رو به اتمام هستند.
بر اساس این گزارش، ذخایر نفت آمریکا نیز بهشدت کاهش یافته و در همین حال بخش قابل توجهی از ذخایر اضطراری نفتی که دولتها برای مدیریت بازار آزاد کرده بودند، پیشتر مصرف شده است.
فارن پالسی نیز در گزارشی از افزایش شدید قیمت انرژی خبر داده و نوشته است جنگ، روند نسبتاً روان تجارت جهانی انرژی را مختل کرده است.
بر اساس این گزارش، قیمت نفت خام بار دیگر از مرز ۱۰۰ دلار عبور کرده و به حدود ۱۰۵ دلار در هر بشکه رسیده است. میانگین قیمت بنزین در آمریکا نیز ۴.۲۹ دلار در هر گالن اعلام شده؛ رقمی که یک دلار بیشتر از یک سال قبل است. قیمت گازوئیل نیز بر اساس همین گزارش برای نخستین بار به ۶ دلار در هر گالن رسیده است.
فارن پالسی همچنین یادآوری کرده است که پیش از جنگ، روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت خام و فرآوردههای پالایشی از تنگه هرمز عبور میکرد؛ رقمی که اهمیت این آبراه را برای بازار جهانی انرژی نشان میدهد.
در همین گزارش به نقل از آژانس بینالمللی انرژی آمده است که ظرفیت پالایش نفت در جهان همچنان حدود پنج میلیون بشکه در روز کمتر از میانگین سال گذشته است. بخشی از پالایشگاههای روسیه، بخش قابل توجهی از پالایشگاههای خاورمیانه و شماری از پالایشگاههای چین نیز از مدار خارج شدهاند.
پیامد این وضعیت تنها به کشورهای صادرکننده و مصرفکننده بزرگ نفت محدود نمیشود. فارن پالسی نوشته است شرایط موجود بهویژه برای کشورهای در حال توسعه و همچنین کشاورزان آمریکایی که با افزایش هزینه کود و تجهیزات مواجه شدهاند، مشکلساز شده است.
حادثه برای کشتی تجاری در نزدیکی قشم
در میانه این فشار اقتصادی، نگرانیهای امنیتی در تنگه هرمز نیز افزایش یافته است.
امیر تیموری، فرماندار قشم، اعلام کرده است یک کشتی تجاری حدود ساعت پنج صبح در محدوده جزیره هنگام و ساحل شیبدراز قشم مورد اصابت قرار گرفته است. بر اساس اظهارات او، در این حادثه یک نفر کشته و سه نفر مجروح شدهاند.
همزمان شرکت اطلاعات دریایی امبری نیز اعلام کرده است یک نفتکش با پرچم پاناما هنگام حرکت به سمت داخل تنگه هرمز بر اثر اصابت یک پرتابه ناشناس آسیب دیده است.
طبق این گزارش، نفتکش از طریق کانال رادیویی VHF پیام اضطراری «Mayday» ارسال کرده و اعلام کرده است که پس از اصابت از کار افتاده و قادر به ادامه حرکت نیست.
هرمز و بابالمندب؛ خلیج فارس «بین دو فک گازانبر»
محمد الشرقاوی، استاد حلوفصل منازعات بینالمللی، در تحلیلی که الجزیره منتشر کرده، همزمانی بحرانهای تنگه هرمز و بابالمندب را وضعیتی توصیف کرده که خلیج فارس را «بین دو فک گازانبر» قرار داده است.
او همچنین از سیاست آمریکا در قبال تحولات منطقه انتقاد کرده و گفته است واشنگتن درگیری با تهران را بدون در نظر گرفتن منافع کشورهای خلیج فارس مدیریت میکند؛ کشورهایی که اکنون با پیامدهای جانبی این وضعیت روبهرو شدهاند.
نشست عمان برای تنگه هرمز
در مقابل گسترش نگرانیهای امنیتی، تلاشهایی نیز برای ایجاد یک سازوکار سیاسی و منطقهای در جریان است.
مسعود پزشکیان گفته است قرار است روز دوشنبه وزرای خارجه کشورهای عربی منطقه در عمان با ایران جلسه داشته باشند تا درباره مسیر مورد نظر در تنگه هرمز به تفاهم برسند.
رئیسجمهور گفته است تهران در این زمینه با عمان گفتوگو کرده و درباره یک چارچوب مشخص به تفاهم رسیده است.
به گفته پزشکیان، قرار است نتیجه این گفتوگوها به سازمان بینالمللی مرتبط با امور دریایی نیز اعلام شود و در چارچوب قوانین بینالمللی مسیر مورد نظر باز بماند؛ البته او این موضوع را مشروط به توقف حملات آمریکا دانسته است.
پزشکیان: فعلاً تصمیمی برای گفتوگوی مستقیم با آمریکا نداریم
پزشکیان در بخش دیگری از سخنان خود درباره احتمال گفتوگوی مستقیم با آمریکا بدون پیششرط نیز موضع محتاطانهای اتخاذ کرده است.
او گفته است در شرایط فعلی نمیتوان چنین تصمیمی گرفت و ایران ابتدا باید اطمینان پیدا کند که آنچه از سوی آمریکا گفته میشود قابل اعتماد است.
رئیسجمهور همچنین تأکید کرده ایران با امارات و دیگر کشورهای منطقه مشکلی ندارد و بار دیگر گفته است تهران به دنبال تولید سلاح هستهای نیست.
ایران و ترکیه هم درباره مهار بحران رایزنی کردند
رایزنیهای دیپلماتیک تهران در همین حال ادامه دارد.
سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران و هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه، در یک گفتوگوی تلفنی آخرین تحولات منطقه را بررسی کردهاند.
دو طرف بر ضرورت جلوگیری از تشدید تنشها و گسترش دامنه بحران تأکید کرده و خواستار ادامه رایزنیها و تلاشهای دیپلماتیک برای کمک به برقراری ثبات و آرامش شدهاند.
بازگشایی تدریجی مرزهای عراق
در کنار تحولات دریایی و دیپلماتیک، عراق نیز اعلام کرده است بخش مسافری گذرگاههای شلمچه و الشیب از صبح یکشنبه بازگشایی شده است.
بر اساس اعلام دولت عراق، فعالیت تجاری در شلمچه از صبح دوشنبه، در مندلی از سهشنبه و در الشیب از پنجشنبه از سر گرفته خواهد شد.
در همین حال تردد و فعالیت تجاری ایران و عراق از طریق گذرگاههای زرباطیه و منذریه بدون توقف و به صورت شبانهروزی ادامه دارد.
بازار انرژی چشم به هرمز دوخته است
کنار هم قرار دادن این تحولات، تصویری دوگانه از شرایط فعلی منطقه ارائه میدهد.
از یک سو، کاهش ذخایر نفتی، افت ظرفیت پالایش، افزایش قیمت سوخت و حوادث امنیتی برای کشتیها، فشار بر بازار جهانی انرژی را بیشتر کرده است. از سوی دیگر، نشست عمان، پیشنهاد میانجیگری چین و رایزنیهای ایران با کشورهای منطقه نشان میدهد تلاش برای کنترل بحران همچنان ادامه دارد.
در چنین شرایطی هر تحول در این آبراه میتواند مستقیماً بر جریان نفت و فرآوردههای انرژی اثر بگذارد و پیامدهای آن به سرعت در قیمتها و اقتصاد کشورهای مختلف نمایان شود.
اکنون پرسش اصلی این است که آیا تلاشهای دیپلماتیک میتواند پیش از تشدید بیشتر بحران، سازوکاری قابل اجرا برای کاهش تنش و حفظ امنیت تردد دریایی ایجاد کند یا فشار بر بازار جهانی انرژی همچنان افزایش خواهد یافت.
نظرات کاربران
نخستین دیدگاه را درباره این خبر ثبت کنید
یادآوری: نشانی ایمیل منتشر نمیشود و دیدگاههای حاوی توهین، تهمت، افترا یا واژگان نامناسب تأیید نخواهند شد.
نظر شما میتواند شروع یک گفتوگوی سازنده باشد.