انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا به شکستی سنگین برای دونالد ترامپ و جمهوری‌خواهان تبدیل شد؛ شکستی که دامنه آن از ایالت‌های رقابتی فراتر رفت و حتی پایگاه‌های سنتی حزب جمهوری‌خواه را دربر گرفت. دموکرات‌ها با تصاحب اکثریت هر دو مجلس کنگره، موازنه قدرت در واشنگتن را تغییر داده‌اند. افزایش هزینه‌های زندگی، نارضایتی از عملکرد دولت و جنگ با ایران از عوامل مهم این نتیجه بوده‌اند؛ موضوعی که حتی ترامپ نیز نقش آن را در شکست حزبش پذیرفته است. اکنون پرسش مهم این است که آیا این تحول می‌تواند مسیر سیاست آمریکا در قبال ایران را تغییر دهد؟
به گزارش بازتاب، انتخابات سوم نوامبر ۲۰۲۶ در آمریکا به یکی از مهم‌ترین نقاط عطف دومین دوره ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ تبدیل شد. بر اساس نتایج اعلام‌شده از سوی رسانه‌های معتبر آمریکایی، دموکرات‌ها توانستند اکثریت مجلس نمایندگان و سنا را به دست آورند و به دو سال کنترل هم‌زمان جمهوری‌خواهان بر کاخ سفید و کنگره پایان دهند.
رویترز و آسوشیتدپرس در گزارش‌های امروز این نتیجه را نشانه‌ای از نارضایتی گسترده رأی‌دهندگان از عملکرد دولت ترامپ ارزیابی کرده‌اند. دامنه پیروزی دموکرات‌ها به اندازه‌ای بوده که چند کرسی مهم در ایالت‌های محافظه‌کار نیز از اختیار جمهوری‌خواهان خارج شده است.
با وجود آنکه شمارش آرا در برخی حوزه‌ها همچنان ادامه دارد و ترکیب نهایی تمام کرسی‌ها قطعی نشده، پیروزی دموکرات‌ها برای کنترل هر دو مجلس اعلام شده است. کنگره جدید از سوم ژانویه ۲۰۲۷ کار خود را آغاز می‌کند؛ زمانی که ترامپ هنوز دو سال از دوره ریاست‌جمهوری‌اش را پیش رو خواهد داشت.
شکست در قلب پایگاه‌های جمهوری‌خواه؛ چه اتفاقی افتاد؟
آنچه انتخابات امسال را از بسیاری از رقابت‌های میان‌دوره‌ای متمایز می‌کند، تنها پیروزی دموکرات‌ها نیست؛ بلکه گستره جغرافیایی این پیروزی است.
بر اساس گزارش آسوشیتدپرس، دموکرات‌ها دست‌کم هفت کرسی سنا را از جمهوری‌خواهان گرفته‌اند. این پیروزی‌ها در ایالت‌های تگزاس، کانزاس، کارولینای جنوبی، آیووا، اوهایو، کارولینای شمالی و مین رقم خورده است.
در تگزاس، جیمز تالاریکو با پیروزی بر کن پکستون، به چند دهه ناکامی دموکرات‌ها در انتخابات سنای این ایالت پایان داد. هم‌زمان، جینا هینوجوسا نیز توانست گرگ ابوت، فرماندار جمهوری‌خواه تگزاس، را شکست دهد.
در کانزاس، پیروزی آدام همیلتون اهمیت تاریخی داشت؛ زیرا این ایالت برای نخستین‌بار در ۹۴ سال گذشته یک دموکرات را به سنا فرستاد.
کارولینای جنوبی نیز صحنه شکست دیگری برای جمهوری‌خواهان بود. انی اندروز، نامزد دموکرات، در ایالتی پیروز شد که ترامپ در انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۴ با اختلافی نزدیک به ۱۸ واحد درصد برنده شده بود.
در مجلس نمایندگان نیز دموکرات‌ها بیش از دو دوجین کرسی را از جمهوری‌خواهان گرفته‌اند؛ از جمله در حوزه‌هایی که تنها دو سال پیش با اختلاف قابل‌توجه به ترامپ رأی داده بودند.
مجموع این نتایج نشان می‌دهد تغییر رفتار انتخاباتی تنها به رأی‌دهندگان سنتی دموکرات محدود نمانده و بخش‌هایی از مناطق محافظه‌کار و رأی‌دهندگان مستقل را نیز دربر گرفته است.
اقتصاد و جنگ با ایران؛ دو عامل مهم در شکست ترامپ
یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های انتخابات ۲۰۲۶، تأثیر هم‌زمان مسائل اقتصادی و سیاست خارجی بر تصمیم رأی‌دهندگان بود.
افزایش هزینه‌های زندگی، قیمت سوخت، مواد غذایی و مسکن، از موضوعات محوری مبارزات انتخاباتی به شمار می‌رفت. دموکرات‌ها تلاش کردند مشکلات اقتصادی را به سیاست‌های تعرفه‌ای دولت ترامپ و هزینه‌های ناشی از جنگ با ایران مرتبط کنند.
در مقابل، جمهوری‌خواهان بر دستاوردهای ادعایی دولت در کنترل مهاجرت، امنیت مرزها و سیاست‌های اقتصادی تأکید داشتند و رقبای خود را به تندروی سیاسی متهم می‌کردند.
بااین‌حال، داده‌های نظرسنجی نشان می‌دهد دغدغه‌های معیشتی و نگرانی نسبت به تمرکز قدرت در کاخ سفید، در میان رأی‌دهندگان جایگاه مهمی داشته است.
بر اساس نظرسنجی خروج از صندوق که شرکت SSRS برای مجموعه‌ای از رسانه‌های آمریکایی انجام داده و نتایج آن را رویترز منتشر کرده است، حدود ۷۵ درصد پاسخ‌دهندگان از مسیر حرکت آمریکا ناراضی یا خشمگین بوده‌اند.
همچنین ۷۰ درصد شرکت‌کنندگان در این نظرسنجی گفته‌اند که خواهان نظارت و اعمال محدودیت بیشتر کنگره بر قدرت رئیس‌جمهور هستند.
نظرسنجی گسترده آسوشیتدپرس نیز نشان داده که هزینه‌های زندگی، نگرانی درباره وضعیت دموکراسی و فساد دولتی از مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار بر رأی شهروندان بوده‌اند.
این یافته‌ها به‌تنهایی ثابت نمی‌کنند که همه رأی‌دهندگان به یک دلیل به دموکرات‌ها رأی داده‌اند؛ اما نشان می‌دهند نارضایتی اقتصادی و سیاسی در شکل‌گیری نتیجه انتخابات نقش مهمی داشته است.
اعتراف ترامپ؛ «ایران بخشی از علت شکست بود»
یکی از مهم‌ترین تحولات پس از انتخابات، اظهارات دونالد ترامپ درباره نقش جنگ با ایران در شکست جمهوری‌خواهان بود.
رویترز در گزارشی به تاریخ چهارم نوامبر نوشت که رئیس‌جمهور آمریکا در گفت‌وگو با شبکه فاکس‌نیوز اذعان کرده است جنگ با ایران یکی از عوامل شکست حزبش در انتخابات بوده است.
ترامپ در این مصاحبه گفت: «فکر می‌کنم بخشی از آن به ایران مربوط بود.» او در گفت‌وگویی جداگانه با وال‌استریت ژورنال نیز تأیید کرد که ایران یکی از عوامل مؤثر در نتیجه انتخابات بوده است.
بااین‌حال رئیس‌جمهور آمریکا همچنان از تصمیم خود برای ورود به جنگ دفاع کرد و گفت در صورت مواجهه دوباره با همان شرایط، تصمیم مشابهی می‌گرفت.
اهمیت این اظهارات از آن جهت است که ترامپ با وجود پذیرش بخشی از تأثیر جنگ بر نتیجه انتخابات، نشانه‌ای از تجدیدنظر قطعی در سیاست خود نشان نداده است.
جنگ آمریکا و رژیم اسرائیل با ایران اکنون به یکی از مسائل تعیین‌کننده سیاست داخلی آمریکا تبدیل شده است. افزایش بهای انرژی، نگرانی از ادامه درگیری و هزینه‌های اقتصادی و سیاسی جنگ، از محورهای انتقاد دموکرات‌ها در مبارزات انتخاباتی بوده‌اند.
به این ترتیب، موضوع ایران دیگر صرفاً یک پرونده سیاست خارجی برای کاخ سفید نیست؛ بلکه به بخشی از رقابت قدرت در داخل آمریکا تبدیل شده است.
کنگره جدید چگونه می‌تواند قدرت ترامپ را محدود کند؟
برای درک اهمیت انتخابات اخیر، باید به اختیارات کنگره در ساختار سیاسی ایالات متحده توجه کرد.
در انتخابات میان‌دوره‌ای امسال، تمامی ۴۳۵ کرسی مجلس نمایندگان و ۳۵ کرسی سنا به رأی گذاشته شد. از کرسی‌های سنا، ۳۳ مورد مربوط به انتخابات عادی و دو مورد مربوط به انتخابات ویژه بود.
با آغاز فعالیت کنگره جدید، دموکرات‌ها از سه ابزار مهم برای اعمال فشار بر دولت برخوردار خواهند شد.
نخست، اختیار قانون‌گذاری و بودجه است. دولت ترامپ برای تصویب بسیاری از برنامه‌های جدید خود، از جمله طرح‌های اقتصادی و تخصیص منابع مالی، ناچار به مذاکره با اکثریت دموکرات خواهد بود.
دوم، قدرت نظارتی کنگره است. کمیته‌های مجلس نمایندگان و سنا می‌توانند درباره تصمیمات دولت، هزینه‌های جنگ، عملکرد مقام‌های اجرایی و موارد احتمالی سوءاستفاده از قدرت تحقیق کنند و مقام‌های دولتی را برای پاسخ‌گویی فرا بخوانند.
سوم، نقش تعیین‌کننده سنا در تأیید انتصاب‌هاست. اکثریت دموکرات می‌تواند مانع تأیید شماری از گزینه‌های پیشنهادی ترامپ برای مناصب مهم دولتی و قضایی شود؛ از جمله در صورت خالی‌شدن کرسی در دیوان عالی.
با وجود این، پیروزی دموکرات‌ها به معنای سلب اختیارات رئیس‌جمهور نیست.
ترامپ همچنان می‌تواند از اختیارات اجرایی و حق وتوی خود استفاده کند. همچنین برکناری رئیس‌جمهور از طریق استیضاح، علاوه بر تصویب اتهامات در مجلس نمایندگان، به رأی دوسوم اعضای حاضر در سنا برای محکومیت نیاز دارد.
در نتیجه، محتمل‌ترین پیامد کوتاه‌مدت انتخابات، دشوارترشدن روند تصمیم‌گیری و افزایش کشمکش میان کاخ سفید و کنگره است.
پیامدهای انتخابات آمریکا برای ایران؛ سه سناریوی پیش رو
تغییر موازنه قدرت در واشنگتن می‌تواند بر تصمیمات آمریکا درباره ایران اثر بگذارد، اما میزان و جهت این تأثیر هنوز روشن نیست.
در شرایط کنونی، سه سناریو را می‌توان برای دوره پیش رو بررسی کرد.
سناریوی نخست؛ افزایش فشار کنگره برای محدودکردن جنگ
با در اختیار گرفتن اکثریت هر دو مجلس، دموکرات‌ها می‌توانند خواستار بررسی دقیق‌تر اهداف جنگ، هزینه‌های مالی آن و اختیارات قانونی دولت برای ادامه عملیات نظامی شوند.
آنان همچنین قادر خواهند بود درباره بودجه و نحوه تأمین مالی اقدامات دولت وارد مذاکره شوند. این وضعیت می‌تواند هزینه سیاسی ادامه یا گسترش درگیری را برای کاخ سفید افزایش دهد.
بااین‌حال نظارت بیشتر کنگره الزاماً به معنای توقف عملیات نظامی نیست؛ زیرا رئیس‌جمهور آمریکا در حوزه فرماندهی نیروهای مسلح و سیاست خارجی اختیارات گسترده‌ای دارد و محدودکردن عملی این اختیارات به تصمیمات قانونی مشخص نیازمند است.
سناریوی دوم؛ تقویت زمینه‌های دیپلماسی و مذاکره
در صورتی که فشارهای اقتصادی و نارضایتی عمومی افزایش یابد، ممکن است بخشی از نمایندگان کنگره از راهکارهای دیپلماتیک برای کاهش تنش حمایت کنند.
چنین رویکردی می‌تواند فضای سیاسی متفاوتی برای بررسی توافق‌های احتمالی یا کاهش تنش فراهم کند.بااین‌حال نباید فرض کرد که پیروزی دموکرات‌ها به‌خودی‌خود به معنای تغییر سیاست تحریمی یا اتخاذ رویکردی نرم‌تر در قبال ایران است.
دیدگاه اعضای حزب دموکرات درباره برنامه هسته‌ای ایران، تحریم‌ها و امنیت منطقه یکسان نیست. تصمیم نهایی دولت آمریکا نیز همچنان تحت تأثیر ملاحظات امنیتی، شرایط میدان و مذاکرات احتمالی خواهد بود.
سناریوی سوم؛ تشدید تقابل داخلی و تداوم سیاست سخت‌گیرانه
احتمال دیگری نیز وجود دارد: ترامپ ممکن است در واکنش به شکست انتخاباتی، بر برخی سیاست‌های خارجی خود تأکید بیشتری کند تا ابتکار عمل سیاسی را حفظ کند.
در این سناریو، اختلاف کاخ سفید و کنگره می‌تواند افزایش یابد، بدون آنکه الزاماً تغییری فوری در سیاست واشنگتن درباره ایران ایجاد شود.
با توجه به اظهارات ترامپ در دفاع از تصمیم حمله به ایران، نمی‌توان این احتمال را نادیده گرفت.
آغاز رقابت برای آمریکای پس از ترامپ؟
انتخابات میان‌دوره‌ای ۲۰۲۶ علاوه بر تأثیر فوری بر قدرت سیاسی در واشنگتن، می‌تواند نقطه شروع مرحله تازه‌ای از رقابت برای انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۸ باشد.
ترامپ طبق محدودیت تعیین‌شده در متمم بیست‌ودوم قانون اساسی آمریکا نمی‌تواند برای سومین دوره به ریاست‌جمهوری انتخاب شود. ازاین‌رو، شکست جمهوری‌خواهان احتمالاً بحث درباره جانشین سیاسی او و آینده جریان حامی ترامپ را تشدید خواهد کرد.
در حزب جمهوری‌خواه، این پرسش مطرح می‌شود که آیا ادامه تکیه بر سیاست‌ها و حمایت مستقیم ترامپ می‌تواند در انتخابات آینده موفقیت‌آمیز باشد یا حزب به تغییر راهبرد نیاز دارد.
در سوی مقابل، دموکرات‌ها اکنون با آزمون تازه‌ای روبه‌رو هستند. آنان باید نشان دهند که بازپس‌گیری کنگره صرفاً به افزایش تقابل سیاسی منجر نمی‌شود و می‌توانند از اختیارات خود برای پاسخ‌گویی به مطالبات اقتصادی و اجتماعی رأی‌دهندگان استفاده کنند.
ترامپ همچنان رئیس‌جمهور است، اما دیگر دست بالا را ندارد
انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا نشان داد که موقعیت سیاسی دونالد ترامپ در داخل این کشور با چالش جدی مواجه شده است.
جمهوری‌خواهان نه‌تنها اکثریت خود را در کنگره از دست داده‌اند، بلکه در شماری از ایالت‌های سنتی نیز شکست خورده‌اند. نظرسنجی‌ها از نارضایتی گسترده نسبت به هزینه‌های زندگی و عملکرد دولت حکایت دارد و جنگ با ایران نیز به یکی از عوامل مؤثر در تغییر فضای سیاسی آمریکا تبدیل شده است.
بااین‌حال، نتیجه انتخابات به معنای تغییر فوری سیاست واشنگتن در قبال تهران نیست.
دموکرات‌ها از ژانویه ۲۰۲۷ ابزارهای بیشتری برای نظارت بر دولت و محدودکردن برنامه‌های آن خواهند داشت، اما ترامپ همچنان اختیارات گسترده‌ای در حوزه اجرایی و سیاست خارجی حفظ می‌کند.
برای ایران، پیام مهم انتخابات این است که ادامه سیاست‌های دولت آمریکا اکنون با محدودیت‌های سیاسی بیشتری در داخل واشنگتن روبه‌رو خواهد شد؛ محدودیت‌هایی که می‌توانند بر هزینه و دامنه تصمیمات آینده تأثیر بگذارند، اما به‌تنهایی تضمین‌کننده تغییر مسیر تنش‌ها نیستند.
بلاخره اینکه شکست جمهوری‌خواهان یک واقعیت انتخاباتی است؛ آنچه هنوز روشن نیست، این است که ترامپ در برابر کنگره‌ای با اکثریت مخالف، به مصالحه سیاسی روی خواهد آورد یا تقابل را به مرحله تازه‌ای خواهد کشاند.
نظرات کاربران
نخستین دیدگاه را درباره این خبر ثبت کنید
یادآوری: نشانی ایمیل منتشر نمی‌شود و دیدگاه‌های حاوی توهین، تهمت، افترا یا واژگان نامناسب تأیید نخواهند شد.
نظر شما می‌تواند شروع یک گفت‌وگوی سازنده باشد.