درد پا هنگام راه رفتن؛ نشانه‌ای از اختلال در جریان خون

درد پا هنگام راه رفتن ممکن است بخشی طبیعی از افزایش سن به نظر برسد، اما گاهی می‌تواند نشانه‌ی وجود اختلال در جریان خون باشد.

بیماری شریان محیطی (PAD) زمانی ایجاد می‌شود که شریان‌های خون‌رسان به اندام‌ها، به‌ویژه پاها، تنگ یا مسدود شوند. شریان‌ها به‌طور طبیعی خون سرشار از اکسیژن را از قلب به بافت‌های سراسر بدن می‌رسانند. هنگامی که جریان خون در عضلات پا محدود می‌شود، این عضلات ممکن است هنگام فعالیت، یعنی زمانی که بیشترین نیاز به اکسیژن را دارند، اکسیژن کافی دریافت نکنند.

علائم کلاسیک بیماری شریان محیطی

یکی از علائم کلاسیک این بیماری، درد، گرفتگی یا احساس سنگینی در پاها است که هنگام راه رفتن آغاز می‌شود و پس از چند دقیقه استراحت بهبود می‌یابد. این ناراحتی اغلب در ساق پا احساس می‌شود، اما بر اساس محل تنگ شدن شریان، ممکن است در ران یا باسن نیز بروز کند.

البته همه افراد مبتلا به این بیماری چنین درد مشخصی را تجربه نمی‌کنند. برخی افراد ممکن است ضعف، بی‌حسی یا خستگی غیرمعمول در یک پا را احساس کنند و بسیاری نیز علائم واضحی ندارند.

سایر علائم هشداردهنده

از دیگر علائم هشداردهنده احتمالی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

سردتر بودن یک پا نسبت به پای دیگر

دیر خوب شدن زخم‌های پا یا انگشتان پا

تغییرات پوستی

کاهش شدید جریان خون می‌تواند حتی در حالت استراحت نیز باعث درد شود و در نهایت به آسیب دیدن یا از بین رفتن بافت منجر شود.

علت اصلی بیماری؛ تصلب شرایین

بیماری شریان محیطی معمولاً در اثر تصلب شرایین ایجاد می‌شود؛ همان فرایندی که در بسیاری از حملات قلبی و سکته‌های مغزی نیز نقش دارد. با گذشت زمان، مواد چربی و سایر مواد در دیواره شریان‌ها تجمع پیدا می‌کنند و فضای در دسترس برای عبور خون را به‌تدریج کاهش می‌دهند.

این ارتباط اهمیت زیادی دارد، زیرا بیماری شریان محیطی فقط مشکلی مربوط به پاها نیست. فردی که شریان‌های پاهایش تنگ شده، ممکن است در سایر بخش‌های بدن نیز شریان‌های ناسالم داشته باشد؛ به همین دلیل این بیماری با افزایش خطر حمله قلبی و سکته مغزی ارتباط دارد.

عوامل خطر بیماری شریان محیطی

تشخیص بیماری؛ آزمایش ساده مچ پا-بازو

پزشکان معمولاً می‌توانند بررسی بیماری شریان محیطی را با آزمایشی ساده به نام شاخص «مچ پا-بازو» آغاز کنند. در این آزمایش، فشار خون اندازه‌گیری‌شده در مچ پا با فشار خون بازو مقایسه می‌شود تا مشخص شود آیا خون به‌طور طبیعی به پاها می‌رسد یا خیر.

اگر اطلاعات بیشتری مورد نیاز باشد، سونوگرافی یا سایر روش‌های تصویربرداری می‌توانند به پزشکان در شناسایی شریان‌های تنگ یا مسدود کمک کنند.

اهمیت تشخیص زودهنگام

تشخیص زودهنگام اهمیت دارد، زیرا درمان می‌تواند:

توانایی راه رفتن را بهبود بخشد

خطر بروز مشکلات جدی قلبی‌عروقی را کاهش دهد

درمان و مدیریت بیماری

ورزش برای بسیاری از مبتلایان به بیماری شریان محیطی بخش مهمی از درمان است. برنامه‌های منظم و تحت نظارت پیاده‌روی می‌توانند به‌تدریج به فرد کمک کنند مسافت بیشتری را با ناراحتی کمتر طی کند.

ترک سیگار نیز اهمیت بسیار زیادی دارد، زیرا دخانیات به رگ‌های خونی آسیب می‌زنند و روند بیماری شریان‌ها را سرعت می‌بخشند.

کنترل دیابت و فشار خون، پیروی از رژیم غذایی سالم برای قلب و کنترل کلسترول نیز می‌تواند به محافظت از شریان‌ها کمک کند.

پزشکان ممکن است برای کاهش کلسترول و پایین آوردن احتمال تشکیل لخته‌های خونی خطرناک، دارو تجویز کنند. برخی بیماران نیز ممکن است به درمان‌های اختصاصی برای بهبود علائم هنگام راه رفتن یا کنترل سایر عوامل خطر قلبی‌عروقی نیاز داشته باشند.

روش‌های تهاجمی درمان

اگر جریان خون به‌شدت کاهش یافته باشد یا علائم با وجود سایر درمان‌ها همچنان ناتوان‌کننده باشند، ممکن است انجام عمل مداخله‌ای ضروری شود:

آنژیوپلاستی با بالون: باز کردن شریان با استفاده از یک بالون کوچک

استنت‌گذاری: قرار دادن استنت در رگ‌ها برای حفظ باز بودن

عمل بای‌پس: ایجاد مسیر دیگری برای عبور خون در اطراف محل انسداد

راهنماهای بالینی و پژوهش‌های منتشرشده از سوی سازمان‌هایی از جمله انجمن قلب آمریکا و کالج قلب و عروق آمریکا بر موارد زیر تأکید دارند:

تشخیص زودهنگام

ورزش منظم

ترک سیگار

کنترل دقیق عوامل خطر قلبی‌عروقی

توجه به درد بی‌دلیل پا یا دیر خوب شدن زخم‌های پا نه‌تنها می‌تواند به حفظ توانایی حرکتی کمک کند، بلکه ممکن است وجود تهدید گسترده‌تر برای سلامت قلب و عروق را نیز آشکار کند.