دکتر محمد هاشمی، سخنگوی سازمان غذا و دارو، با اشاره به گسترش استفاده از اینترنت و هوش مصنوعی برای دریافت اطلاعات سلامت، نسبت به تصمیمگیری دارویی بر اساس پاسخهای غیرتخصصی این سامانهها هشدار داد و تأکید کرد که هوش مصنوعی جایگزین پزشک و داروساز در تشخیص، تجویز، انتخاب، تغییر یا قطع دارو نیست.
خطرات «خوددرمانی دیجیتال»
دکتر هاشمی با اشاره به گسترش پدیده «خوددرمانی دیجیتال» اظهار کرد: دسترسی گسترده مردم به اطلاعات پزشکی و دارویی، در کنار مزایای قابلتوجه، یک خطر جدید نیز ایجاد کرده است؛ بهگونهای که برخی افراد پس از جستوجوی علائم بیماری در اینترنت یا دریافت پاسخ از سامانههای مبتنی بر هوش مصنوعی، بدون ارزیابی توسط پزشک یا داروساز، اقدام به مصرف، قطع، جایگزینی یا تغییر مقدار مصرف دارو میکنند.
چرا هوش مصنوعی نمیتواند جایگزین پزشک شود؟
به گزارش ایسنا، وی تأکید کرد که در حوزه دارو، صرفاً دانستن نام یک بیماری یا مشاهده چند علامت برای انتخاب دارو کافی نیست. تصمیم دارویی باید بر اساس مجموعهای از عوامل زیر انجام شود:
تشخیص قطعی یا محتمل بیماری
سن و شرایط فیزیولوژیک بیمار
سابقه بیماریها
عملکرد کلیه و کبد
داروهای همزمان
حساسیتهای دارویی
وضعیت بارداری و شیردهی
نتایج آزمایشها
وزن و شرایط بالینی فرد
«حتی دارویی که برای یک بیمار کاملاً مناسب است، ممکن است برای فرد دیگری به دلیل تداخل دارویی، منع مصرف، حساسیت یا شرایط خاص بالینی، نامناسب و حتی خطرناک باشد.»
خطرات مصرف خودسرانه دارو
سخنگوی سازمان غذا و دارو به خطرات مصرف خودسرانه دارو اشاره کرد و گفت:
مصرف نادرست آنتیبیوتیکها علاوه بر افزایش عوارض، به مقاومت میکروبی دامن میزند.
قطع ناگهانی برخی داروها ممکن است باعث عود بیماری یا بروز عوارض ناشی از قطع دارو شود.
در داروهای با دامنه درمانی باریک، داروهای مؤثر بر سیستم عصبی، داروهای ضدانعقاد، داروهای هورمونی و داروهای بیماریهای مزمن، انتخاب مقدار و نحوه مصرف باید کاملاً شخصیسازی شود.
نقش کلیدی داروساز در پیشگیری از خطاهای دارویی
دکتر هاشمی با تأکید بر نقش داروساز گفت: «داروساز صرفاً عرضهکننده دارو نیست، بلکه یکی از ارکان تیم سلامت و یکی از مهمترین حلقههای پیشگیری از خطاهای دارویی است. بررسی داروهای همزمان، شناسایی تداخلات، توجه به نحوه صحیح مصرف و آموزش بیمار، از جمله اقداماتی است که میتواند از بسیاری از خطاهای قابل پیشگیری جلوگیری کند.»
هوش مصنوعی؛ ابزار کمکی، نه مرجع تصمیمگیری
وی تأکید کرد: هوش مصنوعی میتواند در حوزه دارو نیز کاربردهای گستردهای داشته باشد، از جمله، کمک به کشف و توسعه دارو، تحلیل دادههای پژوهشی، آموزش بیماران، پشتیبانی از تصمیمگیری حرفهای اما «ابزار کمکی» بودن با «مرجع تصمیمگیری» بودن تفاوت اساسی دارد.
احتمال خطا در سامانههای هوش مصنوعی
سخنگوی سازمان غذا و دارو با اشاره به احتمال خطا در سامانههای هوش مصنوعی گفت: «پاسخهای این سامانهها ممکن است به دلیل ناقص بودن اطلاعات ورودی، خطا در پردازش یا حتی ارائه اطلاعات نادرست، نیازمند بررسی و راستیآزمایی باشند. در حوزه سلامت، یک خطای اطلاعاتی میتواند از یک اشتباه ساده فراتر رفته و به مصرف نادرست دارو، تأخیر در مراجعه به پزشک یا تشدید بیماری منجر شود.»
توصیه به مردم؛ استفاده آگاهانه، نه تصمیمگیری مستقل
دکتر هاشمی تأکید کرد که مردم میتوانند از اینترنت و هوش مصنوعی برای افزایش آگاهی و آمادهشدن برای گفتوگو با پزشک استفاده کنند، اما نباید از آنها برای تشخیص قطعی بیماری یا تصمیم مستقل درباره شروع، قطع، جایگزینی و تغییر دوز دارو استفاده شود.
جمعبندی؛ فناوری در خدمت ایمنی بیمار، نه جایگزین کادر درمان
وی در پایان گفت: «هدف از این هشدار، مخالفت با فناوریهای نوین نیست؛ بلکه تأکید بر استفاده مسئولانه از آنهاست. هوش مصنوعی میتواند به ارتقای سواد سلامت کمک کند، اما در حوزه دارو، تصمیم ایمن نیازمند اطلاعات کامل بیمار، ارزیابی تخصصی و قضاوت حرفهای پزشک و داروساز است. فناوری باید در خدمت ایمنی بیمار قرار گیرد، نه اینکه جایگزین مسئولیت حرفهای کادر درمان شود.»
نظرات کاربران
نخستین دیدگاه را درباره این خبر ثبت کنید
یادآوری: نشانی ایمیل منتشر نمیشود و دیدگاههای حاوی توهین، تهمت، افترا یا واژگان نامناسب تأیید نخواهند شد.
نظر شما میتواند شروع یک گفتوگوی سازنده باشد.