پایان چک رمزدار / چک تضمینشده جایگزین شد
حذف چکهای رمزدار و جایگزینی آنها با چکهای تضمینشده، یکی از تازهترین اصلاحات نظام پرداخت کشور است. بانک مرکزی از دی ماه سال گذشته برنامه جایگزینی چکهای رمزدار با چکهای تضمینشده و ممنوعیت صدور آن از هفته پایانی فروردین ۱۴۰۵ را اعلام کرده بود.
هدف از این اقدام، افزایش شفافیت، تسهیل استعلام، حذف محدودیتهای جغرافیایی و یکسانسازی رویه پرداخت چک در شبکه بانکی اعلام شده است.
از ویژگیهای چک تضمینشده میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
ثبت صدور در سامانه صیاد (پیچک) توسط بانک صادرکننده
پذیرش و پرداخت در تمامی شعب بانکها بدون محدودیت جغرافیایی
امکان استعلام توسط ذینفع از همه مسیرهای استعلامی (اینترنتبانک، همراهبانک، خودپرداز، پیامک و اپلیکیشنهای موبایلی)
بر اساس اعلام بانک مرکزی، چکهای تضمینشده مشابه چکهای رمزدار فاقد وضعیت برگشتی هستند. از اینرو بانکها میتوانند رویه پرداخت فوری این نوع چک را اجرایی کنند.
همچنین با توجه به ثبت اطلاعات چک تضمینشده در سامانه صیاد (پیچک)، صحت چک صادره برای بانک قابل تشخیص خواهد بود و وجه چک تضمینشده در زمان مراجعه ذینفع پرداخت میشود.
کارشناسان حوزه سیاستهای پولی علت این تصمیم بانک مرکزی را چنین تحلیل کردهاند که استفاده از چک رمزدار طی سالهای اخیر کاهش یافته و فعالان اقتصادی بیشتر از سایر ابزارهای پرداخت استفاده میکنند.
کامران ندری، کارشناس اقتصادی و بانکداری اسلامی، در گفتوگو با ایرنا درباره تصمیم بانک مرکزی گفت: مشکلی که برای استفاده از چک رمزدار در معاملات روزمره وجود داشت، این بود که اگر پس از دریافت چک، معامله به هر دلیلی انجام نشود، ابطال چک و بازگرداندن وجه به حساب صادرکننده فرایند سادهای نبود.
وی ادامه داد: در چنین شرایطی، فروشنده نیز باید برای ابطال چک حضور داشته باشد و همین موضوع باعث میشود بازگرداندن چک رمزدار و استرداد وجه با دشواری همراه شود. به همین دلیل، ریسک استفاده از این ابزار در معاملاتی که احتمال به هم خوردن آنها وجود دارد، نسبتاً بالاست.
ندری به مزیتهای چکهای تضمینشده به عنوان ابزار جدید پرداخت اشاره کرد و گفت: چکهای تضمینشده به دلیل امکان استعلام برای ذینفع و ردیابی تراکنشها، جلوی کلاهبرداری و پولشویی را میگیرد و از منظر سالمسازی فضای اقتصادی نیز حائز اهمیت است.
وی افزود: معاملات اقتصادی در بازار بر پایه اعتماد شکل میگیرد و بدون وجود این اعتماد، انجام بسیاری از مبادلات امکانپذیر نخواهد بود. از این منظر، تصور نمیکنم حذف چک رمزدار تغییر محسوسی در روند معاملات ایجاد کند، بلکه با ابزارهای جدید، اطمینان بیشتری برای دو طرف ایجاد میشود.
با اجرای این طرح، چکهای تضمینشده جایگزین چکهای رمزدار شدهاند و انتظار میرود با افزایش شفافیت و کاهش ریسک، اعتماد بیشتری در مبادلات اقتصادی ایجاد شود.
