هشدار درباره بازگشت کمبود «یُد» / وضعیت نگران‌کننده در زنان باردار و دانش‌آموزان

مدیر دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت با بیان اینکه وضعیت ید ادرار زنان باردار در بسیاری از استان‌ها کمتر از حد کفایت است، گفت: اگر وضعیت تغذیه ید زنان باردار مشکل داشته باشد، خطر کمبود ید در جنین و بروز مشکلات عقب‌ماندگی ذهنی و کاهش IQ وجود دارد.

دکتر احمد اسماعیل‌زاده درباره پایش ملی وضعیت تغذیه ید اظهار کرد: آخرین پایش ملی وضعیت تغذیه ید اواخر سال ۱۴۰۳ به سرانجام رسید. پایش وضعیت تغذیه ید تقریباً هر پنج سال یک‌بار از زمان اجرای برنامه غنی‌سازی نمک با ید در کشور انجام می‌شود. پیش از سال ۱۴۰۳، آخرین پایش مربوط به سال ۱۳۹۵ بود. پایش سال ۱۴۰۳ با پایش‌های گذشته متفاوت است؛ به نحوی که زنان باردار را علاوه بر دانش‌آموزان مورد مطالعه قرار داده‌ایم.

این متخصص تغذیه با بیان اینکه وضعیت تغذیه ید زنان باردار بسیار اهمیت دارد، تصریح کرد: اگر وضعیت تغذیه ید زنان باردار مشکل داشته باشد، احتمال کمبود ید در جنین و بروز مشکلات عقب‌ماندگی ذهنی و کاهش IQ وجود دارد. بر اساس پیامدهای کمبود ید بر جنین، موضوع وضعیت تغذیه ید زنان باردار در کانون توجه کشورها قرار گرفته است.

وضعیت نامطلوب ید در دانش‌آموزان برخی استان‌ها

او درباره نتایج پایش تغذیه با ید توضیح داد: میانه ید ادرار دانش‌آموزان چندان تعریفی ندارد. به طور مثال، میانه ید ادرار دانش‌آموزان استان آذربایجان‌غربی کمتر از ۱۰۰ میکروگرم در دسی‌لیتر بود. هنگامی که میانه ید ادرار دانش‌آموزان یک استان کمتر از ۱۰۰ میکروگرم در دسی‌لیتر باشد، به این معناست که مصرف ید در آن جامعه مطلوب نیست. وضعیت ید ادرار دانش‌آموزان می‌تواند معنا و مفهوم وضعیت ید باشد؛ چراکه دانش‌آموزان نماینده جامعه به حساب می‌آیند.

مدیر دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت درباره دیدگاه‌های سازمان جهانی بهداشت درباره میانه ید ادرار دانش‌آموزان گفت: سازمان جهانی بهداشت بر این باور است اگر کشورها می‌خواهند از وضعیت تغذیه ید جامعه آگاه شوند، وضعیت ید ادرار دانش‌آموزان را بسنجند. میانه ید ادرار دانش‌آموزان می‌تواند متر و معیاری برای قضاوت وضعیت ید یک جامعه باشد.

اسماعیل‌زاده با بیان اینکه مشکلات مصرف ید فقط به استان آذربایجان‌غربی محدود نمی‌شود، توضیح داد: میانه ید ادرار دانش‌آموزان استان آذربایجان‌غربی کمتر از ۱۰۰ میکروگرم در دسی‌لیتر است؛ بنابراین با کمبود ید در این استان مواجه هستیم. همچنین چهار استان آذربایجان شرقی، گلستان، قزوین و قم در معرض خطر قرار دارند. اگرچه وضعیت میانه ید ادرار دانش‌آموزان این استان‌ها بیشتر از ۱۰۰ میکروگرم در دسی‌لیتر است، اما با روند کاهشی مصرف مواجه هستند. متأسفانه آثار کمبود ید طی سه تا چهار سال آینده نمایان می‌شود و می‌تواند بر موضوعاتی مانند سقط جنین، IQ و تکامل ذهنی و کم‌کاری تیروئید اثرگذار باشد.

وضعیت نامناسب ید در زنان باردار

این متخصص تغذیه درباره وضعیت ید در زنان باردار نیز توضیح داد: متأسفانه وضعیت ید ادرار زنان باردار در بسیاری از استان‌ها مناسب نیست؛ به نحوی که کمتر از ۱۵۰ میکروگرم در دسی‌لیتر بود. آمار و ارقام نشان می‌دهد مصرف ید زنان باردار در اغلب استان‌های کشور به حد کفایت نیست.

او ادامه داد: معاونت بهداشت وزارت بهداشت، تمام دانشگاه‌های علوم‌پزشکی کشور را موظف کرده منتظر پایش ملی تغذیه ید برای هر پنج سال یک‌بار نباشند؛ بلکه وضعیت تغذیه ید زنان باردار و دانش‌آموزان را هر سال طی پنج سال آینده انجام دهند. ۳۴ دانشگاه علوم‌پزشکی نسبت به پایش وضعیت ید ادرار زنان باردار و دانش‌آموزان طی سال گذشته اقدام کرده‌اند و سایر دانشگاه‌های علوم‌پزشکی نتوانسته بودند کیت اندازه‌گیری ید ادرار را تهیه کنند.

مدیر دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت ادامه داد: نتایج اندازه‌گیری مصرف ید در ۳۴ دانشگاه علوم‌پزشکی تا حدودی شبیه به پایش ملی تغذیه ید در کشور است؛ چراکه ارزیابی دانشگاه‌های علوم‌پزشکی با فاصله زمانی یک‌ساله نسبت به پایش ملی به سرانجام رسیده است. متأسفانه وضعیت مصرف ید در کشور چندان مطلوب نیست و استان‌هایی که دچار کمبود مصرف ید هستند، همچنان با کمبود ید در میان زنان باردار و دانش‌آموزان دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

اقدامات وزارت بهداشت

اسماعیل‌زاده درباره اقدامات وزارت بهداشت برای افزایش مصرف ید گفت: معاونت بهداشت وزارت بهداشت و دفتر بهبود تغذیه جامعه از سازمان غذا و دارو درخواست کرده‌اند نظارت‌های خود بر کارخانه‌های تولیدکننده نمک یددار را تقویت کند. همچنین از مراکز بهداشت خواسته‌ایم با مراکز عرضه‌کننده نمک‌های غیریدار برخورد کنند. تقویت آموزش‌های مرتبط با اهمیت مصرف نمک یددار از دیگر اقدامات به‌شمار می‌رود و همچنین در ارتباط با مکمل‌های اسیدفولیک به دانشگاه‌های علوم‌پزشکی ابلاغ کردیم که مکمل‌های یدوفولیک در اختیار زنان باردار قرار دهند.

او با بیان اینکه در نظر داریم اندازه‌گیری ید ادرار را به صورت متمرکز انجام دهیم، توضیح داد: به منظور حل مشکل دسترسی به کیت اندازه‌گیری ید، تصمیم گرفته‌ایم اندازه‌گیری ادرار دانش‌آموزان و زنان باردار را به صورت متمرکز در تهران انجام دهیم تا ارزیابی جامع‌تری داشته باشیم. معاون بهداشت وزارت بهداشت با اجرای برنامه به‌صورت متمرکز موافق است و در انتظار تأمین اعتبار این برنامه هستیم. بلافاصله پس از تخصیص اعتبار لازم، دانشگاه‌های علوم‌پزشکی نسبت به جمع‌آوری نمونه‌های لازم در میان دانش‌آموزان و زنان باردار اقدام می‌کنند.

این متخصص تغذیه گفت: معاونت بهداشت وزارت بهداشت به تمام دانشگاه‌های علوم‌پزشکی درگیر با موضوع کمبود ید ابلاغ کرده دلایل کمبود ید را با اعضای هیئت‌علمی مورد بررسی قرار دهند و حدود دو دانشگاه علوم‌پزشکی در مسیر بررسی علل کمبود مصرف ید گام برداشته‌اند. به نظر می‌رسد تبلیغات افراد غیرمتخصص حوزه طب سنتی در ارتباط با نمک‌های دریایی و رنگی به موضوع کمبود ید دامن می‌زند.

به گزارش ایسنا، اسماعیل‌زاده گفت: امیدوارم وضعیت مصرف ید در جامعه به نحوی نشود که با خطرات ناشی از کمبود مصرف ید مواجه شویم. امیدواریم بتوانیم به شرایط گذشته یعنی پوشش نمک یددار در بیش از ۹۷ درصد خانوارها دست یابیم. در حال حاضر، میزان مصرف نمک یددار در خانواده‌ها رو به کاهش است.