همه اختلالات روانی با علائم واضح و قابل تشخیص همراه نیستند؛ گاهی فرد در ظاهر زندگی عادی خود را ادامه میدهد، اما تغییرات رفتاری، خلقی و جسمی میتوانند زنگ خطری برای سلامت روان او باشند.
فرهنگ توجه و مراقبت از سلامت روان، آنطور که در بسیاری از کشورهای دنیا مورد توجه قرار گرفته، هنوز در جامعه ایران به جایگاه مطلوب خود نرسیده است. بسیاری از افراد زمانی به مشکلات روحی خود توجه میکنند که این مسائل بخش قابلتوجهی از زندگی روزمره آنها را تحت تأثیر قرار داده است.
روانشناسان معتقدند برخی اختلالات روانی ممکن است نشانههای آشکار و مشخصی نداشته باشند و حتی بعضی افراد بتوانند برای مدت طولانی علائم خود را از اطرافیان پنهان کنند. با این حال، تغییرات مداوم در رفتار، خلقوخو و عملکرد روزانه میتواند نشانهای باشد که نباید از کنار آن به سادگی گذشت.
این نشانهها میتواند زنگ خطر باشد
اگر مدتی است چند مورد از نشانههای زیر را به شکل مداوم تجربه میکنید، بهتر است وضعیت روحی خود را جدیتر بررسی کنید:
- انجام کارهای ساده و روزمره برایتان دشوار شده است.
- دیگر از فعالیتهایی که پیشتر دوست داشتید، لذت نمیبرید.
- از دوستان و حضور در جمع فاصله گرفتهاید.
- دچار نوسانات شدید یا مکرر خلقوخو شدهاید.
- تقریباً هر روز احساس ناراحتی یا بیحوصلگی دارید.
- بدون دلیل مشخص، زیاد گریه میکنید.
- اضطراب و نگرانی بیش از حد معمول را تجربه میکنید.
- تمرکز کردن روی کارها برایتان سخت شده است.
- کاهش انرژی یا اختلال در خواب پیدا کردهاید.
- دیگر مانند گذشته توانایی مدیریت استرسهای روزمره را ندارید.
- احساس همدلی و ارتباط عاطفیتان با دیگران کاهش پیدا کرده است.
- عادتهای غذایی یا میل جنسیتان تغییر کرده است.
- علائم جسمی مانند سردرد، کمردرد یا مشکلات گوارشی بدون علت مشخص پیدا کردهاید.
البته وجود یکی از این نشانهها بهتنهایی به معنای ابتلا به یک اختلال روانی نیست؛ تشخیص اختلالات روانی باید توسط متخصص انجام شود.
منتظر نمانید تا مشکل خودبهخود برطرف شود
به گفته شریفی، روانشناس، برخی افراد پس از مشاهده تغییرات روحی خود، ترجیح میدهند مدتی صبر کنند تا شرایط به مرور بهتر شود. اما اگر یک مشکل روانی شدید یا طولانیمدت نادیده گرفته شود، ممکن است گستردهتر شده و بخشهای بیشتری از زندگی فرد را تحت تأثیر قرار دهد.
سلامت روان نیز مانند سلامت جسم اهمیت دارد و در صورت تداوم علائم، مراجعه به متخصص میتواند به شناسایی علت مشکل و انتخاب روش مناسب برای مدیریت آن کمک کند.
برای داشتن روان سالم چه کنیم؟
برای مراقبت از سلامت روان، تغییرات ساده اما مستمر در سبک زندگی میتواند مفید باشد. کارشناسان توصیه میکنند:
- برای مدت طولانی خود را در خانه و از دیگران دور نکنید.
- برای زندگی خود هدفهایی، حتی کوچک، تعیین کنید.
- تمرین کنید خودتان را بپذیرید و با خود مهربانتر باشید.
- درباره احساسات و نگرانیهای خود با فردی قابل اعتماد صحبت کنید.
- از درخواست کمک از دیگران خجالت نکشید.
- فعالیت بدنی و ورزش منظم را در برنامه روزانه قرار دهید.
- تا حد امکان از عوامل استرسزا فاصله بگیرید.
- مصرف شبکههای اجتماعی را مدیریت کنید.
- در معرض مداوم اخبار منفی قرار نگیرید.
- از روشهای علمی برای مدیریت استرس استفاده کنید.
- صرفاً برای فرار از تنهایی وارد روابط ناسالم نشوید.
- ارتباط خود را با دوستان و خانواده حفظ کنید.
- رژیم غذایی متعادل و سالم داشته باشید.
- خواب کافی و باکیفیت را جدی بگیرید.
- از مصرف سیگار، الکل و مواد مخدر دوری کنید.
- در صورت تداوم یا شدت گرفتن علائم، از روانشناس یا روانپزشک کمک بگیرید.
چرا بعضیها از مراجعه به روانشناس میترسند؟
با وجود اهمیت سلامت روان، هنوز بسیاری از افراد برای مراجعه به روانشناس یا روانپزشک مقاومت دارند. برخی تصور میکنند مشکلاتشان آنقدر جدی نیست که نیاز به درمان داشته باشد و عدهای نیز معتقدند گذشت زمان میتواند مشکل را برطرف کند.
از دیگر دلایل این مقاومت میتوان به این موارد اشاره کرد:
- تصور اینکه خدمات روانشناسی و روانپزشکی لوکس و غیرضروری هستند.
- انکار وجود مشکل یا اختلال روانی.
- این باور که روانشناس نمیتواند شرایط فرد را بهدرستی درک کند.
- بیاعتمادی نسبت به اثربخشی جلسات رواندرمانی.
- نگرانی درباره اعتیادآور بودن داروهای روانپزشکی.
- امید به اینکه مشکل بدون درمان و با گذشت زمان برطرف شود.
- دشواری پیدا کردن روانشناس یا روانپزشک مورد اعتماد.
- ناآگاهی درباره اینکه برای یک مشکل مشخص باید به روانشناس مراجعه کرد یا روانپزشک.
- نگرانی از هزینه بالای خدمات سلامت روان و پوشش محدود بیمهای.
در نهایت، مراقبت از سلامت روان نشانه ضعف نیست؛ همانطور که برای درد جسمی به پزشک مراجعه میکنیم، مشکلات روحی و روانی نیز در صورت تداوم یا تشدید، نیازمند توجه و دریافت کمک تخصصی هستند.
نظرات کاربران
نخستین دیدگاه را درباره این خبر ثبت کنید
یادآوری: نشانی ایمیل منتشر نمیشود و دیدگاههای حاوی توهین، تهمت، افترا یا واژگان نامناسب تأیید نخواهند شد.
نظر شما میتواند شروع یک گفتوگوی سازنده باشد.