دام ارزان شد، گوشت گران ماند؛ پول مردم کجای این بازار می‌رود؟

بازار گوشت قرمز در مرداد ۱۴۰۵ با یک تناقض جدی روبه‌روست؛ قیمت دام زنده حدود ۳۰ درصد کاهش یافته، اما این افت قیمت هنوز به بازار خرده‌فروشی و سفره خانوارها نرسیده است.

همزمان، بررسی روند قیمت‌ها نشان می‌دهد گوشت قرمز طی بیش از دو دهه بیش از ۱۵۰ برابر گران‌تر شده است.

به گزارش برنا، افشین صدر دادرس، مدیرعامل اتحادیه دام سبک کشور، اعلام کرده قیمت دام زنده نسبت به عید قربان حدود ۳۰ درصد کاهش یافته است. افزایش عرضه دام، خشکسالی، افت کیفیت مراتع، مشکلات نقدینگی دامداران و محدودیت صادرات از مهم‌ترین عوامل این کاهش قیمت عنوان شده‌اند.

با این حال، مصرف‌کنندگان همچنان گوشت را با قیمت‌های بالا خریداری می‌کنند و کاهش قیمت دام زنده تأثیر محسوسی بر بازار خرده‌فروشی نداشته است.

گوشت از ۴ هزار تومان به بالای یک میلیون تومان رسید

آمارهای رسمی نشان می‌دهد هر کیلوگرم گوشت قرمز در سال ۱۳۸۳ حدود ۴ هزار و ۳۰۰ تومان قیمت داشت. این رقم در سال ۱۳۸۸ به حدود ۱۳ هزار تومان و در سال ۱۳۹۳ به ۳۲ هزار تومان رسید.

قیمت گوشت در سال ۱۳۹۸ حدود ۸۶ هزار تومان و در سال ۱۴۰۰ نزدیک به ۱۳۰ هزار تومان بود، اما از سال ۱۴۰۱ روند جهش قیمت‌ها شدت گرفت و قیمت هر کیلو گوشت به حدود ۲۲۰ هزار تومان رسید.

این رقم در سال ۱۴۰۲ به حدود ۵۳۰ هزار تومان و در سال ۱۴۰۳ به حدود ۶۶۵ هزار تومان افزایش یافت. در سال ۱۴۰۴ نیز قیمت‌ها در محدوده یک میلیون و ۴۰۰ هزار تومان و حتی بالاتر قرار گرفت و در مرداد ۱۴۰۵ نیز همچنان فاصله قابل توجهی با توان خرید بسیاری از خانوارها دارد.

بر این اساس، قیمت گوشت قرمز نسبت به سال ۱۳۸۳ بیش از ۱۵۰ برابر افزایش یافته است؛ در حالی که درآمد خانوارها متناسب با این رشد افزایش پیدا نکرده و مصرف گوشت قرمز نیز تحت تأثیر کاهش قدرت خرید قرار گرفته است.

چرا دام ارزان شد اما گوشت ارزان نشد؟

به گفته فعالان بازار، قیمت دام زنده تنها یکی از عوامل تعیین‌کننده قیمت نهایی گوشت است. هزینه‌های کشتار، حمل‌ونقل، سردخانه، بسته‌بندی، مالیات، دستمزد و سود عمده‌فروشان و خرده‌فروشان در کنار فعالیت واسطه‌ها، قیمت نهایی محصول را افزایش می‌دهد.

از سوی دیگر، رشد هزینه نهاده‌های دامی، انرژی و حمل‌ونقل نیز فشار مضاعفی بر زنجیره تولید وارد کرده است.

افشین صدر دادرس معتقد است کاهش قیمت دام به دلیل مشکلات دامداران و افزایش هزینه نگهداری، الزاماً به معنای کاهش قیمت گوشت برای مصرف‌کننده نیست؛ زیرا بخشی از این کاهش قیمت در مراحل مختلف زنجیره توزیع جذب می‌شود.

مصرف گوشت در سفره ایرانی‌ها کمتر شد

افزایش مداوم قیمت گوشت در سال‌های اخیر موجب شده بسیاری از خانوارها مصرف گوشت قرمز را کاهش دهند و به سمت منابع پروتئینی ارزان‌تر مانند مرغ و تخم‌مرغ بروند.

کارشناسان هشدار می‌دهند تداوم این روند می‌تواند علاوه بر فشار اقتصادی بر خانوارها، پیامدهایی برای امنیت غذایی جامعه داشته باشد.

فعالان این حوزه برای کاهش فاصله میان قیمت دام و قیمت گوشت مصرف‌کننده، بر حذف واسطه‌های غیرضروری، عرضه مستقیم دام و گوشت، حمایت هدفمند از دامداران، تأمین مناسب نهاده‌ها، شفاف‌سازی زنجیره قیمت، افزایش بهره‌وری دامداری‌ها و نظارت جدی‌تر بر شبکه توزیع تأکید دارند.

در چنین شرایطی، سؤال اصلی بازار همچنان پابرجاست: اگر دام ارزان شده، چرا قیمت گوشت در سفره مردم پایین نمی‌آید؟