فروش خودروهای ساخت چین تسلا در ماه اوت نسبت به سال قبل افزایش یافته، اما پشت عدد مثبت ۳.۶ درصدی، واقعیتی نهفته که برای ایلان ماسک چندان دلگرمکننده نیست: سهم تسلا از بازار خودروهای برقی چین نسبت به دوران اوج بهشدت پایین آمده و رقبای چینی نهفقط در بازار داخلی، بلکه در زمین صادرات نیز به سرعت پیش میروند.
کارخانه شانگهای زمانی یکی از مطمئنترین موتورهای رشد تسلا بود. ترکیبی از زنجیره تأمین گسترده چین، هزینه تولید رقابتی و بازار عظیم خودروهای برقی باعث شده بود این کارخانه نقشی فراتر از تأمین بازار چین پیدا کند و به پایگاهی برای صادرات به اروپا و بخشهایی از آسیا تبدیل شود. این نقش هنوز حفظ شده، اما محیطی که تسلا در آن فعالیت میکند نسبت به چند سال قبل بهکلی تغییر کرده است.
آمار فروش؛ رشد ۳.۶ درصدی اما سقوط سهم بازار
دادههای انجمن خودروهای سواری چین نشان میدهد فروش مدلهای ۳ و Y تولیدشده در شانگهای در اوت به ۸۶ هزار و ۱۶۶ دستگاه رسید؛ ۳.۶ درصد بیشتر از اوت سال گذشته و دهمین ماه متوالی رشد سالانه. مشکل آنجاست که یک ماه قبل، رشد سالانه ۳۸ درصد بود و فروش اوت نسبت به ژوئیه ۷.۹ درصد کاهش داشت. سهم تسلا از بازار خودروهای تمامبرقی چین نیز در سهماهه دوم ۲۰۲۶ به ۶.۶ درصد رسیده؛ در حالی که این سهم در سال ۲۰۲۰ بیش از ۱۵ درصد بود.
بنابراین آنچه برای تسلا اتفاق افتاده «سقوط فروش» نیست؛ مسئله، از دست رفتن موقعیت استثنایی شرکتی است که زمانی میتوانست قواعد بخش مهمی از بازار خودرو برقی چین را تعیین کند.
مشتری چینی منتظر تسلا نمیماند
خریدار چینی امروز با بازاری روبهروست که تقریباً هر چند ماه یک محصول تازه وارد آن میشود. BYD، جیلی، شیائومی و مجموعهای از سازندگان کوچک و بزرگ، خودروهایی عرضه میکنند که روی برد حرکتی، سرعت شارژ، نرمافزار، تجهیزات کابین و سامانههای کمکراننده رقابت میکنند.
بخشی از مشکل تسلا نیز دقیقاً همینجاست. مدل ۳ و مدل Y هنوز خودروهایی شناختهشده و پرفروشاند، اما دیگر محصولاتی نیستند که چند سال جلوتر از بازار حرکت کنند. بسیاری از رقبای چینی فاصله فنی را کم کردهاند و در بعضی بخشها امکانات بیشتری را با قیمت پایینتر در اختیار خریدار قرار میدهند.
بازار داخلی چین هم شرایط سادهای ندارد. فروش خودروهای سواری در اوت برای یازدهمین ماه متوالی کاهش یافت، در حالی که صادرات خودروسازان چینی رشد بسیار سریعی داشت. صادرات خودروهای سواری چین در همان ماه نسبت به سال قبل ۷۷.۵ درصد افزایش یافت و رشد صادرات خودروهای برقی و پلاگینهیبرید حتی از این رقم هم بیشتر بود. وقتی یک بازار بزرگ دچار اشباع میشود، رقابت به جای افزایش تعداد مشتری، بر سر گرفتن مشتری از رقیب شکل میگیرد. این همان محیطی است که تسلا اکنون در چین با آن مواجه شده است.
BYD فقط رقیب چینی تسلا نیست
تغییر بزرگتر را میتوان در عملکرد BYD دید. این شرکت در نیمه نخست امسال برای نخستین بار درآمد بیشتری از فعالیتهای خارج از چین نسبت به بازار داخلی خود به دست آورده است. همزمان بیش از نیمی از تولید کارخانه شانگهای تسلا در سهماهه دوم صادر شده؛ آن هم برای نخستین بار.
این دو عدد جهت تحول صنعت را نشان میدهد. کارخانههای چین دیگر صرفاً برای تأمین بازار داخلی ساخته نشدهاند. خودروسازان این کشور به آمریکای لاتین، خاورمیانه، جنوب شرق آسیا و اروپا چشم دوختهاند و حضور آنها در بازار جهانی دیگر محدود به خودروهای ارزان نیست.
تسلا هم پاسخ خود را با توسعه جغرافیایی دنبال میکند. این شرکت ۱۱ سپتامبر یک شرکت رسمی در ویتنام ثبت کرده و مقدمات ورود مستقیم به یکی دیگر از بازارهای رو به رشد جنوب شرق آسیا را فراهم کرده است. اما ورود به بازارهای تازه یک پرسش اساسی را حل نمیکند: آیا ترکیب فعلی محصولات تسلا برای دوره جدید رقابت کافی است؟
قیمت دیگر تنها برگ برنده نیست
تسلا سالها توانست با کاهش هزینه تولید، جنگ قیمت را تحمل کند. اکنون رقبایی مقابلش قرار گرفتهاند که خودشان استاد کاهش هزینهاند. بازار خودرو چین حتی به نقطهای رسیده که مقامهای این کشور درباره آثار قیمتشکنی افراطی هشدار دادهاند. در چنین فضایی، کاهش چند هزار دلاری قیمت میتواند موقتاً فروش را بالا ببرد، اما به همان اندازه حاشیه سود را کوچک میکند. ادامه این بازی برای شرکتی که بازار سرمایه از آن انتظار سودآوری، توسعه روباتاکسی و سرمایهگذاری سنگین در هوش مصنوعی دارد، آسان نیست.
مزیتهای باقیمانده تسلا
تسلا البته هنوز چند مزیت مهم دارد؛ برند جهانی، شبکه تولید گسترده، تجربه نرمافزاری و دسترسی به حجم عظیمی از دادههای رانندگی. هیچکدام از این مزیتها از بین نرفتهاند. آنچه از بین رفته، فاصله بزرگی است که زمانی میان این شرکت و بخش عمده صنعت وجود داشت.
تسلا در بازار چین با چالشی جدی مواجه است: اگرچه فروش خودروهای ساخت چین این شرکت در اوت ۳.۶ درصد رشد داشته، اما سهم بازار آن از بیش از ۱۵ درصد در ۲۰۲۰ به ۶.۶ درصد در ۲۰۲۵ سقوط کرده و رشد ماهانه نیز از ۳۸ درصد به ۳.۶ درصد کاهش یافته است. رقبای چینی مانند BYD نهتنها در بازار داخلی، بلکه در صادرات نیز به سرعت پیش میروند و فاصله فنی خود را با تسلا کاهش دادهاند. تسلا با توسعه جغرافیایی (ثبت شرکت در ویتنام) به دنبال جبران است، اما پرسش اصلی این است که آیا ترکیب فعلی محصولاتش برای رقابت در دوره جدید کافی است. چین هنوز برای تسلا مهمتر از آن است که رهایش کند، اما این شرکت باید برای حفظ جایگاه خود در بزرگترین بازار خودروی برقی جهان، استراتژی جدیدی اتخاذ کند.
نظرات کاربران
نخستین دیدگاه را درباره این خبر ثبت کنید
یادآوری: نشانی ایمیل منتشر نمیشود و دیدگاههای حاوی توهین، تهمت، افترا یا واژگان نامناسب تأیید نخواهند شد.
نظر شما میتواند شروع یک گفتوگوی سازنده باشد.