سفر اعلامنشده بنیامین نتانیاهو به امارات، دستکم بر اساس جزئیاتی که سیانان به نقل از منابع اسرائیلی منتشر کرده، چیزی فراتر از یک دیدار معمول دیپلماتیک بوده است. نخستوزیر رژیم اسرائیل در آستانه انتخاباتی حساس، با پروندهای درباره ایران به ابوظبی رفته، مقامهای ارشد امنیتی و اطلاعاتی خود را نیز همراه کرده و آنگونه که ادعا شده، کوشیده است محمد بن زاید را در جریان ارزیابی تازه اسرائیل از فعالیتهای هستهای ایران و تحولات امنیتی منطقه قرار دهد.
اما آنچه این سفر را مهم میکند تنها ادعای مطرحشده درباره برنامه هستهای ایران نیست. ترکیب حاضران، موضوعات مذاکرات و زمان انجام سفر نشان میدهد تهران تنها موضوع گفتوگو نبوده، بلکه به نقطه اتصال چند پرونده من جمله همکاری امنیتی اسرائیل و امارات، تحولات یمن و بابالمندب، امنیت تنگه هرمز و البته شرایط داخلی اسرائیل در آستانه انتخابات ۲۷ اکتبر تبدیل شده است.
به گزارش بازتاب، در روایت سیانان ادعایی قرار دارد که منشأ آن یک منبع اسرائیلی است. بر اساس آن، نتانیاهو اطلاعاتی را به رئیس امارات ارائه کرده که به ادعای رژیم اسرائیل نشان میدهد ایران در حال ازسرگیری پیشرفت در برنامه هستهای خود است. همچنین گفته شده بخشی از این اطلاعات به ساختوساز در سایتی موسوم به کوه «پیکاکس» مربوط بوده است. گزارشهای اسرائیلی نیز اصل نقل این ادعا از سوی سیانان را بازتاب دادهاند.
موضوع مهمتر شاید ترکیب جلسه باشد. طبق روایت سیانان، علاوه بر نتانیاهو و محمد بن زاید، یک مقام ارشد امنیتی عربستان سعودی نیز در این نشست حضور داشته است. از طرف اسرائیلی هم رئیس شورای امنیت ملی، رئیس موساد، دبیر نظامی نخستوزیر و مشاور سیاسی نتانیاهو در هیأت حضور داشتهاند.
این ترکیب به خودی خود نشان میدهد که موضوع نشست صرفاً توسعه روابط اقتصادی یا دیپلماتیک امارات و رژیم اسرائیل نبوده است. درباره انصارالله یمن، بابالمندب، تنگه هرمز و ارزیابی اسرائیل از رفتار آینده ایران گفتوگو شده؛ مجموعهای از پروندهها که همگی به معماری امنیتی خلیج فارس و دریای سرخ مرتبطاند.
از منظر ایران، اهمیت این بخش از ماجرا کمتر از ادعای هستهای مطرحشده نیست. اگر روایت منابع سیانان درباره حضور مقام سعودی و سطح تبادل اطلاعات صحیح باشد، آنچه در ابوظبی دیده میشود، نشانهای از تلاش برای تقویت ارتباطات امنیتی اسرائیل با برخی بازیگران عرب منطقه است؛ ارتباطاتی که ممکن است بدون آنکه الزاماً در قالب یک پیمان رسمی ظاهر شوند، در حوزه اطلاعات، پدافند، امنیت دریایی و ارزیابی تهدید توسعه پیدا کنند.
چرا نتانیاهو حالا بر ایران تمرکز کرده است؟
زمان سفر نیز تصادفی به نظر نمیرسد. اسرائیل تنها یک ماه با انتخابات ۲۷ اکتبر فاصله دارد و نتانیاهو در داخل با پروندهای روبهرو شده که مستقیماً به یکی از آسیبپذیرترین نقاط کارنامه سیاسی او یعنی نحوه برخورد دولتش با هشدارهای پیش از هفتم اکتبر ۲۰۲۳ مربوط است.
گفته می شود گزارشهایی از هاآرتص، نیویورکتایمز، آتلانتیک و والاستریت ژورنال درباره هشدارهای منتسب به امارات و مصر، بار دیگر بحث مسئولیت سیاسی و امنیتی در آستانه حمله هفتم اکتبر را به متن رقابتهای انتخاباتی اسرائیل بازگردانده است.
نتانیاهو همه این ادعاها را رد کرده و آنها را تلاشی برای ضربه زدن به او در انتخابات میداند. در مقابل، رقبایش میکوشند پرسش قدیمی را که «آیا دولت اسرائیل پیش از حمله، اطلاعات یا هشدارهایی دریافت کرده و اگر چنین بوده، چرا نتوانسته از رخداد هفتم اکتبر جلوگیری کند؟» زنده نگه دارند.
از همین زاویه، برجستهشدن دوباره پرونده ایران برای نتانیاهو واجد معنای سیاسی نیز هست.
بی بی سالهاست ایران را در مرکز گفتمان امنیتی خود قرار داده است. اکنون نیز در شرایطی که رقبای سیاسی او بر مسئولیت دولت در ناکامیهای پیش از هفتم اکتبر متمرکز شدهاند، انتقال مرکز ثقل بحث عمومی از «چه کسی مسئول گذشته بود؟» به «تهدید بعدی چیست؟» میتواند فضای سیاسی متفاوتی برای او ایجاد کند.
تناقضی که همچنان همراه نتانیاهو است
نتانیاهو اکنون روابط امنیتی با امارات را بهعنوان بخشی از ظرفیت منطقهای رژیم اسرائیل برجسته میکند، اما در همان حال گزارشهای مربوط به هشدار منتسب به محمد بن زاید پیش از هفتم اکتبر برای او به یک مشکل سیاسی تبدیل شده است.
دفتر نتانیاهو پیشتر تلاش کرده بود امارات گزارش مربوط به هشدار محمد بن زاید را تکذیب کند؛ ابوظبی اما به جای تکذیب صریح، تنها اعلام کرده درباره گفتوگوهای میان رهبران اظهار نظر نمیکند و اطلاعات لازم میان نهادهای مرتبط مبادله میشود.
همین موضع محتاطانه ظاهراً برای لیکود رضایتبخش نبوده و پس از آن اتهام «مداخله خارجی» در انتخابات اسرائیل علیه محمد دحلان مطرح شده است؛ ادعایی که بنا بر گزارش ها، حزب لیکود برای آن مدرکی ارائه نکرده است.
بنابراین روابط تلآویو و ابوظبی در دو سطح متفاوت حرکت میکند: در سطح امنیتی، نشانههایی از همکاری نزدیکتر دیده میشود؛ اما در سطح سیاسی، برخی پروندههای گذشته میتوانند برای شخص نتانیاهو دردسرساز باشند.
امارات در کجای این معادله ایستاده است؟
برای ابوظبی نیز چنین دیداری بدون محاسبه نیست. امارات از یک سو روابط رسمی و امنیتی خود با رژیم اسرائیل را گسترش داده و از سوی دیگر به دلیل موقعیت جغرافیایی و اقتصادیاش نمیتواند تحولات مرتبط با ایران، تنگه هرمز و امنیت خلیج فارس را نادیده بگیرد.
به همین دلیل حضور در چنین گفتوگوهایی لزوماً به معنای پذیرش تمامی ارزیابیهای اسرائیل نیست. آنچه از گزارش رسمی خبرگزاری امارات برمیآید، ابوظبی ترجیح داده روایت علنی دیدار را در چارچوب «روابط دوجانبه و راههای توسعه آن» نگه دارد و وارد جزئیات ادعاهای امنیتی مطرحشده توسط منابع اسرائیلی نشود.
این تفاوت در روایتها قابل تأمل است. طرف اسرائیلی بر ایران و چالشهای منطقهای تأکید بیشتری دارد؛ خبرگزاری رسمی امارات ادبیاتی محتاطانهتر انتخاب کرده است.
یک دیدار، سه پیام
اگر تمام اجزای گزارش سیانان را کنار هم قرار دهیم، سفر نتانیاهو به ابوظبی دستکم سه لایه دارد.
لایه نخست، تلاش اسرائیل برای قرار دادن دوباره پرونده هستهای ایران در مرکز رایزنیهای امنیتی منطقه است؛ آن هم بر اساس اطلاعاتی که منشأ آنها خود اسرائیل است.
لایه دوم، تعمیق ارتباطات امنیتی اسرائیل با امارات و، در صورت صحت روایت مربوط به حضور مقام سعودی، شکلگیری کانالهای وسیعتر برای گفتوگو درباره امنیت خلیج فارس، بابالمندب و یمن است.
لایه سوم اما به سیاست داخلی اسرائیل بازمیگردد. نتانیاهو تنها چند هفته مانده به انتخابات در شرایطی قرار گرفته که دوباره درباره هشدارهای پیش از هفتم اکتبر تحت فشار است. ایران در چنین فضایی نه تنها یک پرونده سیاست خارجی، بلکه بخشی از منازعه انتخاباتی داخل اسرائیل نیز شده است.
در نتیجه شاید مهمترین پرسش این گزارش این نباشد که نتانیاهو چه اطلاعاتی روی میز محمد بن زاید گذاشت. پرسش مهمتر آن است که این اطلاعات قرار است چه کارکردی پیدا کنند؟ مقدمهای برای هماهنگی امنیتی بیشتر با کشورهای منطقه، ابزاری برای افزایش فشار سیاسی بر تهران، یا بخشی از تلاش نتانیاهو برای بازگرداندن دستور کار امنیتی ایران به مرکز انتخابات اسرائیل؟
با اطلاعات موجود، پاسخ قطعی به این پرسش ممکن نیست. آنچه روشن است، اینکه سفر ابوظبی در نقطه تلاقی سه رقابت یعنی رقابت امنیتی، مناقشه بر سر برنامه هستهای ایران و نبرد سیاسی نتانیاهو برای حفظ قدرت انجام شده است.
نظرات کاربران
نخستین دیدگاه را درباره این خبر ثبت کنید
یادآوری: نشانی ایمیل منتشر نمیشود و دیدگاههای حاوی توهین، تهمت، افترا یا واژگان نامناسب تأیید نخواهند شد.
نظر شما میتواند شروع یک گفتوگوی سازنده باشد.