از باران سیاه در تهران تا جاری شدن آب خاکستری در خلیج فارس؛ جنگ چه بلایی سر محیط زیست آورد؟
جنگ اخیر آمریکا و اسرائیل علیه ایران، علاوه بر خسارات انسانی و زیرساختی، آسیبهای فراوان و ماندگاری نیز بر محیط زیست و منابع طبیعی کشور وارد کرده است. یک کنشگر و فعال محیط زیست میگوید: متأسفانه ۱۳ منطقه حفاظت شده در اثر بمبارانهای متجاوزین آسیب دیده و همچنین بخشی از جزایر مرجانی در خلیج فارس، تنگه هرمز، جزیره هنگام و لارک تخریب شدهاند.
محمد درویش، کنشگر و فعال محیط زیست، با اشاره به ابعاد پنهان فاجعه زیستمحیطی جنگ رمضان اظهار کرد: موادی که در اثر حمله به پتروشیمی در آب، خاک و هوا منتشر میشود، نه تنها روی انسانها بلکه روی زیستبومهای آبی و خاکی در نقاطی چون سواحل خلیج فارس و خور موسی در منطقه عمومی ماهشهر، اثرات مخرب ماندگاری بر جای میگذارد.
باران سیاه در تهران؛ آلودگی هوا و منابع آب
درویش با اشاره به حمله به مخازن نفت در غرب، شرق و جنوب تهران گفت: تخریب این مخازن چندین میلیون تن کربن را وارد جو کرد و باعث شد با پدیده «باران سیاه» یا باران اسیدی مواجه شویم. این باران میتواند منابع آب و خاک ما را آلوده کند. هنوز گزارشی از میزان هرزآبهای آلوده سرازیر شده به سمت مخازن سدهای ماملو، لتیان و امیرکبیر منتشر نشده است.
وی افزود: انفجارهای جنگ ذرات بسیار ریز (۲.۵ و ۱۰ میکرون) را در جو منتشر کرد که میتواند روی سلامت انسان و تشدید خطر ابتلا به بیماریهایی مانند سرطان خون تأثیر بگذارد، اما هنوز گزارشی در این زمینه منتشر نشده است.
آسیب به ۱۳ منطقه حفاظت شده و جزایر مرجانی
درویش با ابراز تأسف از آسیب به مناطق حفاظت شده گفت: متأسفانه ۱۳ منطقه حفاظت شده کشور در اثر بمبارانها آسیب دیده است. همچنین بخشی از جزایر مرجانی در خلیج فارس، تنگه هرمز، جزیره هنگام و لارک – که جزو ارزشمندترین اکوسیستمهای جهان هستند – تخریب شدهاند. هنوز میزان دقیق این خسارات مشخص نیست.
آلودگی خلیج فارس؛ از غرق شدن کشتیها تا آب خاکستری
این فعال محیط زیست درباره خلیج فارس هشدار داد: چندین کشتی در خلیج فارس غرق شدهاند که مواد بسیار خطرناکی از جمله سوخت، مواد شیمیایی و مواد انفجاری را حمل میکردند. از سرنوشت این مواد و مدیریت لاشه کشتیها هیچ گزارشی وجود ندارد.
وی افزود: حملات به آبشیرینکنها ممکن است آب خاکستری بیشتری را وارد خلیج فارس کند. همچنین حمله به تاسیسات عسلویه و همچنین تاسیسات امارات و قطر، کیفیت اکوسیستم خلیج فارس را بیش از پیش تحت تأثیر قرار داده است.
بیشترین خسارت متوجه خلیج فارس و اکوسیستم آن
درویش با بیان اینکه خلیج فارس و اکوسیستم آن، منابع آبزیان و جزایر مرجانی بیشترین خسارات زیستمحیطی را متحمل شدهاند، گفت: انفجار مخازن نفت در تهران هرچند کوتاهمدت بود اما به شدت اثرگذار بود و بار آلایندگی را افزایش داد که میتواند در منابع آب و خاک استان تهران ماندگار باشد.
آثار روانی جنگ؛ توهم حمله با هر صدای بلند
وی یادآور شد: انسان بیش از ۶۰ دسیبل آلودگی صوتی را نمیتواند تحمل کند. پرتابههای جنگی آلودگی صوتی بسیار بیشتری ایجاد میکردند که میتواند اثرات روانی کوتاهمدت و میانمدتی بر جای بگذارد. بسیاری از شهروندان اکنون با شنیدن صدای عبور خودروی سنگین یا رعد و برق، توهم حمله دارند. این افراد نیاز به درمانهای روانی دارند.
مسئولیت دستگاهها و ضرورت گزارشدهی شفاف
درویش درباره مسئولیت دستگاهها گفت: معاونتهای انسانی، دریایی و طبیعی سازمان حفاظت محیط زیست مسئول پیگیری این تخریبها هستند. اما ظاهراً سازمان محیط زیست از پایش خسارات ناشی از تشعشعات اتمی منع شده و این مسئولیت به سازمان انرژی اتمی واگذار شده است، در حالی که طبق اصل ۵۰ قانون اساسی، این سازمان حفاظت محیط زیست است که باید بر همه حوزهها نظارت داشته باشد.
وی افزود: سازمان محیط زیست باید از دستگاههایی مانند منابع طبیعی گزارش بخواهد و در نهایت گزارش جامعی به هیئت دولت و سپس به مراجع بینالمللی ارائه دهد.
راهکارهای جبران خسارت
این فعال محیط زیست در پایان راهکارهایی ارائه داد: دولت ایران باید جمعبندی دقیقی از خسارتهای زیستمحیطی تهیه و به سازمان ملل پیشنهاد دهد که در پروتکلهای جنگ، خسارت به محیط زیست را همپای خسارت به ابنیه تاریخی و میراث فرهنگی جدی بگیرند. تخریب مناطق حفاظت شده باید مشمول همان نگاهی باشد که به تخریب میراث ثبتشده در یونسکو وجود دارد.
به گزارش خبرآنلاین، وی تأکید کرد: هر چقدر مسئولان بیشتر در این حوزه تلاش کنند و حتی از کارشناسان مستقل بینالمللی استفاده کنند، میتوانند توجه جهانی را به ابعاد کمتر پیشبینیشده فجایع جنگ جلب کرده و هزینه جنگ را برای جنگطلبان افزایش دهند.
