قدرت خرید کالابرگ آب رفت؛ یک میلیون تومان امروز چند قلم کالا میخرد؟
کالابرگ یکمیلیونتومانی هنوز بخشی از هزینه غذای خانوار را پوشش میدهد، اما بر اساس افزایش ۶۸ درصدی هزینه سبد، قدرت خرید آن به حدود ۶۰ درصد زمان آغاز طرح کاهش یافته است. برای پاسخ دقیق به اینکه چند روز سفره را تأمین میکند، دولت باید قیمت بهروز سبد استاندارد و درصد پوشش اعتبار را ماهانه منتشر کند.
بازتاب– در مرحله جدید طرح، اعتبار هر فرد یک میلیون تومان اعلام شده است. خانوار چهارنفره در نتیجه چهار میلیون تومان اعتبار خواهد داشت. وزارت رفاه نیز اعلام کرده هزینه سبد یازده قلم کالای اساسی نسبت به ابتدای اجرای طرح حدود ۶۸ درصد افزایش یافته و پیشنهاد افزایش ۲۰ تا ۳۰ درصدی اعتبار برخی دهکها را ارائه کرده است.
قدرت خرید کالابرگ چقدر کم شده است؟
اگر هزینه یک سبد از زمان شروع طرح ۶۸ درصد افزایش یافته باشد، کالایی که آن زمان یک میلیون تومان قیمت داشت، اکنون حدود یک میلیون و ۶۸۰ هزار تومان هزینه دارد.
در نتیجه، اعتبار یک میلیون تومانی فعلی فقط حدود ۵۹.۵ درصد قدرت خرید اولیه را حفظ کرده است. به بیان دیگر قدرت خرید واقعی کالابرگ نسبت به سبد مبنا حدود ۴۰.۵ درصد کاهش یافته است.
برای بازگرداندن کامل پوشش اولیه، اعتبار یک میلیون تومانی باید متناسب با همین افزایش هزینه، به حدود یک میلیون و ۶۸۰ هزار تومان برسد. افزایش ۲۰ یا ۳۰ درصدی نیز فقط بخشی از فاصله ایجادشده را جبران میکند.
چند روز سفره را تأمین میکند؟
پاسخ واحدی برای همه خانوارها وجود ندارد. تعداد روزهای پوشش به تعداد اعضا، سن افراد، الگوی مصرف، شهر محل زندگی، برند کالا، خرید از فروشگاههای مختلف و سهم پروتئین در رژیم غذایی بستگی دارد.
همچنین کالابرگ کل هزینه خوراک خانوار را پوشش نمیدهد. هزینه نان، غذاهای آماده، بسیاری از اقلام پروتئینی، تنقلات، ادویه و تفاوت قیمت کالاهای باکیفیتتر میتواند خارج از سبد پایه باشد.
در مرحله تازه، علاوه بر یازده قلم قبلی، امکان خرید برخی میوهها، سبزیجات، صیفیجات و در بعضی شهرها آبزیان و بوقلمون نیز فراهم شده است؛ اما افزایش تنوع کالا بهخودیخود قدرت خرید را بالا نمیبرد.
اعتبار اسمی با حمایت واقعی فرق دارد
دولت ممکن است تعداد مشمولان یا مبلغ کل بودجه را افزایش دهد، اما برای خانوار مهم است که اعتبار چه نسبتی از هزینه واقعی سبد را میپردازد.
اگر قیمت کالاها سریعتر از اعتبار رشد کند، هزینه بودجهای طرح ممکن است بالا باشد، ولی اثر حمایتی آن کاهش یابد. برای سنجش موفقیت باید «درصد پوشش سبد» منتشر شود، نه فقط تعداد افراد و مبلغ واریزی.
تفاوت قیمت فروشگاهها
یکی از موضوعات قابل بررسی، اختلاف قیمت کالا در فروشگاههای متصل به سامانه است. اعتبار کالابرگ زمانی مؤثر است که خانوار بتواند میان برندها و فروشگاهها انتخاب کند و مجبور به خرید کالای گرانتر یا بستهبندی مشخص نباشد.
انتشار آنلاین قیمت اقلام، امکان گزارش تخلف و مقایسه فروشگاهها میتواند از تبدیل یارانه خرید به حاشیه سود اضافی برای برخی عرضهکنندگان جلوگیری کند.
چرا مبلغ کالابرگ باید خودکار تعدیل شود؟
هدف اصلی کالابرگ این است که خانوار، حتی در دورههای تورمی، بتواند مقدار مشخصی از کالاهای اساسی را تهیه کند. بنابراین، معیار موفقیت طرح نباید فقط مبلغ اسمی اعتبار باشد؛ مهم این است که این اعتبار در فروشگاه واقعاً چه مقدار کالا میخرد.
اگر مبلغ کالابرگ ثابت بماند اما قیمت برنج، روغن، لبنیات، مرغ و دیگر اقلام مشمول افزایش یابد، حمایت دولت بهتدریج قدرت خود را از دست میدهد. در چنین شرایطی ممکن است همچنان یک میلیون تومان به حساب خانوار اختصاص یابد، اما همان اعتبار نسبت به چند ماه قبل بخش بسیار کوچکتری از سبد غذایی را پوشش دهد.
برای جلوگیری از این کاهش پنهان، میتوان مبلغ کالابرگ را به هزینه روزآمد یک سبد مشخص و قابلاندازهگیری، مانند همان سبد یازدهقلمی، متصل کرد. به این ترتیب، دولت ابتدا تعیین میکند کالابرگ باید چه درصدی از هزینه این سبد را پوشش دهد؛ سپس با تغییر قیمت کالاها، مبلغ اعتبار نیز بر اساس فرمولی شفاف و از پیش اعلامشده افزایش یا کاهش مییابد.
برای مثال، اگر قرار باشد کالابرگ همواره ۶۰ درصد هزینه سبد پایه را تأمین کند، با افزایش قیمت آن سبد از یک میلیون و ۶۰۰ هزار تومان به دو میلیون تومان، اعتبار نیز باید از ۹۶۰ هزار تومان به یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان برسد. در این مدل، خانوار برای جبران افت قدرت خرید منتظر تصمیمهای موردی، مذاکرات تازه یا اعلام مرحله جدید طرح نمیماند.
تعدیل خودکار همچنین امکان ارزیابی عملکرد دولت را بیشتر میکند؛ زیرا مشخص خواهد بود اعتبار کالابرگ در هر ماه چند درصد از سبد تعیینشده را پوشش میدهد. در مقابل، اعلام یک مبلغ ثابت بدون انتشار درصد پوشش، تصویر دقیقی از میزان حمایت واقعی به دست نمیدهد.
با این حال، اجرای چنین سازوکاری بدون منبع مالی پایدار امکانپذیر نیست. اگر دولت اعتبار کالابرگ را افزایش دهد اما هزینه آن را از محل کسری بودجه یا منابع تورمزا تأمین کند، افزایش عمومی قیمتها میتواند بخشی از حمایت ایجادشده را دوباره خنثی کند. بنابراین، تعدیل خودکار زمانی مؤثر است که هم فرمول آن شفاف باشد و هم منابع مالی اجرای آن از پیش مشخص و پایدار تأمین شود.
نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.
دیدگاههای حاوی الفاظ نامناسب، توهین، تهمت یا افترا منتشر نمیشوند.