فیفا می‌خواست ۲۰ درصد جام جهانی را به سرمایه خصوصی وصل کند؛ فوتبال شورش کرد

بازتاب– جیانی اینفانتینو می‌خواست شرکتی با ارزش حدود ۲۰ میلیارد دلار ایجاد کند که اداره تجاری جام جهانی و دیگر رقابت‌های فیفا را برعهده بگیرد و تا ۲۰ درصد آن را به سرمایه‌گذاران خصوصی واگذار کند. چند روز بعد، ۵۵ فدراسیون عضو یوفا به تحریم مسابقات فیفا رأی دادند، کنفدراسیون فوتبال آسیا و کونکاکاف نیز مخالفت کردند و فیفا ناچار شد طرح را کنار بگذارد. نزاع بر سر این بود که آیا مهم‌ترین مسابقه فوتبال جهان اصولاً می‌تواند دارایی قابل خرید سرمایه‌گذار باشد.

طبق گزارش رویترز، طرح قرار بود حدود ۴.۲ میلیارد دلار از فروش ۲۰ درصد شرکت تجاری تازه جذب کند. واکنش شدید به نحوه تصمیم‌گیری، نبود مشورت کافی و نگرانی از تغییر کنترل مسابقات، ظرف چند روز پروژه را متوقف کرد.

اروپا توانست فیفا را عقب براند

فیفا ۲۱۱ فدراسیون عضو دارد و هر کشور در کنگره یک رأی دارد. از نظر عددی، ۵۵ عضو یوفا اقلیت‌اند.

اما اقتصاد فوتبال بر اساس «یک کشور، یک درآمد» کار نمی‌کند. اروپا بزرگ‌ترین لیگ‌های باشگاهی، بخش بزرگی از ستاره‌ها، اسپانسرها و بازار پخش فوتبال را در اختیار دارد. تهدید به عدم حضور تیم‌های اروپایی، ارزش تجاری جام جهانی را مستقیماً زیر سؤال می‌برد.

این نمونه‌ای روشن از فاصله قدرت رسمی و قدرت اقتصادی در حکمرانی ورزش است.

آسیا هم این بار کنار اروپا ایستاد

کنفدراسیون فوتبال آسیا با اصل طرح و به‌خصوص شیوه پیشبرد آن مخالفت کرد و نبود مشورت و نگرانی درباره شفافیت را مطرح ساخت؛ هرچند مانند یوفا تهدید به تحریم نکرد.

همین موضع برای فوتبال ایران نیز اهمیت دارد، زیرا ایران عضو AFC است و در تصمیم‌های ساختاری فیفا از مسیر همین کنفدراسیون نمایندگی می‌شود.

چرا فیفا اصلاً چنین طرحی داشت؟

جام جهانی درآمد عظیمی ایجاد می‌کند، اما سرمایه‌گذار خصوصی می‌تواند پول آینده را زودتر به امروز بیاورد.

فروش سهم می‌توانست میلیاردها دلار نقدینگی تازه برای توسعه یا توزیع میان فدراسیون‌ها ایجاد کند. اما سرمایه‌گذار خصوصی در مقابل پول، بازده می‌خواهد.

مخالفان می‌ترسیدند این منطق در نهایت بر تعداد مسابقات، قیمت حقوق پخش، برنامه تورنمنت و تصمیم‌های ورزشی تأثیر بگذارد.

فوتبال پیش از این هم تجاری بوده است

این بحث نباید با تصور یک «فوتبال پاک و غیرتجاری» ساده شود. جام جهانی دهه‌هاست با قراردادهای چندمیلیاردی پخش، اسپانسر و تبلیغات اداره می‌شود.

تفاوت این طرح، ورود مالکیت خصوصی به شرکتی بود که کنترل دارایی اصلی مسابقات فیفا را در دست می‌گرفت. مرز میان «فروش حق تجاری» و «فروش سهم از ساختار اداره‌کننده» همان نقطه‌ای بود که مخالفان روی آن ایستادند.

هزینه سیاسی برای اینفانتینو

رویترز گزارش کرده عقب‌نشینی از این طرح موقعیت شخصی رئیس فیفا را نیز تضعیف کرده و استعفای یکی از مشاوران ارشد و اعتراض گسترده، شیوه تصمیم‌گیری او را زیر فشار قرار داده است.

اینفانتینو سال‌ها با افزایش درآمد فیفا توانسته حمایت فدراسیون‌های کوچک‌تر را حفظ کند. این بار همان منطق درآمدزایی با خط قرمزی روبه‌رو شد که مخالفان حاضر بودند برایش حتی جام جهانی را تهدید کنند.