در حالی که کمتر از دو هفته تا آغاز سال تحصیلی جدید باقی مانده، بازار لوازمتحریر برخلاف رویه سالهای گذشته، همچنان از رونق شهریورماهی بیبهره است. افزایش ۵۰ تا ۱۰۰ درصدی قیمت نوشتافزار، کاهش شدید قدرت خرید خانوارها و تغییر الگوی مصرف، تقاضا در این بازار را به شدت کاهش داده است.
قیمتها تا ۱۰۰ درصد افزایش یافت
محسن گلستانی، رئیس اتحادیه لوازمتحریر، با اشاره به رشد چشمگیر قیمتها طی یک سال اخیر گفت: قیمت انواع لوازمتحریر از شهریور ۱۴۰۴ تا شهریور ۱۴۰۵ بین ۵۰ تا ۱۰۰ درصد افزایش پیدا کرده است. بیشترین جهش قیمتی مربوط به محصولات سلولزی بهویژه دفتر و کاغذ تحریر بوده که تحت تأثیر گرانی کاغذ قرار گرفته است. همچنین محصولات وابسته به مواد پتروشیمی و شیمیایی مانند خودکار و ماژیک نیز با افزایش هزینه تولید مواجه شدهاند.
با این حال، رئیس اتحادیه تأکید کرد که رشد قیمت لوازمتحریر همچنان از نرخ تورم عمومی کشور پایینتر است و احساس گرانی در میان مصرفکنندگان ممکن است ناشی از خرید حجمبالای سالانه این محصولات باشد.
علت رکود؛ کاهش قدرت خرید، نه کمبود کالا
فعالان صنفی معتقدند چالش اصلی بازار امروز، کمبود کالا نیست، بلکه کاهش توان مالی خانوارها است. خانوادهها به دلیل افزایش هزینههای زندگی، خرید وسایل مدرسه را با وسواس بیشتری انجام میدهند و به سمت محصولات ارزانتر و اقتصادیتر گرایش پیدا کردهاند.
به گفته آنها، موج خرید شهریورماه که در سالهای گذشته از اواخر مرداد آغاز میشد، امسال هنوز شکل نگرفته و در میان فعالان صنفی این ضربالمثل رایج شده که «هنوز بوی سر کلاس نمیآید».
تأثیر آموزش غیرحضوری بر رفتار خرید
تجربه سال گذشته و غیرحضوری شدن بخشی از آموزشها، باعث شده بسیاری از خانوادهها نسبت به خرید حجم بالای لوازمتحریر تردید داشته باشند. بخش قابلتوجهی از کالاهای خریداریشده در سال قبل، به دلیل استفاده کمتر، همچنان در خانه باقی مانده و انگیزه خرید مجدد را کاهش داده است.
خریدها مرحلهای و اقتصادی میشود
گلستانی پیشبینی میکند الگوی خرید امسال تغییر کند؛ خانوادهها به جای خرید یکباره، ابتدا تنها اقلام ضروری را تهیه میکنند و در ماههای بعد، متناسب با نیاز واقعی، خریدهای تکمیلی انجام خواهند داد. همچنین انتخاب کالاها بیشتر به سمت محصولات ارزانتر و باکیفیتتر سوق پیدا کرده است.
۶۰ درصد بازار داخلی، ۴۰ درصد وارداتی
بر اساس اعلام رئیس اتحادیه تولیدکنندگان، حدود ۶۰ درصد نیاز بازار از تولید داخل تأمین میشود، اما تولیدکنندگان داخلی نیز برای تأمین مواد اولیه (بهویژه محصولات پتروشیمی) به واردات وابستهاند. ۴۰ درصد باقیمانده بازار از طریق واردات تأمین میشود که در ماههای گذشته با مشکل ثبت سفارش و تخصیص ارز مواجه شده و کاهش چشمگیری داشته است.
بخشهای وابسته به واردات؛ هنری، فانتزی و شخصیتمحور
کالاهای تخصصی مانند محصولات هنری، مهندسی، نقشهکشی و همچنین نوشتافزارهای فانتزی و شخصیتمحور (با طرح شخصیتهای کارتونی) عمدتاً وارداتی هستند و به دلیل حجم محدود مصرف یا نیاز به فناوری خاص، تولید داخلی برای آنها توجیه اقتصادی ندارد. فعالان این بخش علاوه بر افزایش هزینههای واردات، با معضل کالای قاچاق نیز دستوپنجه نرم میکنند؛ هرچند رکود بازار مانع از انتقال کامل هزینهها به مصرفکننده شده است.
تغییر رفتار مصرفکنندگان؛ از خرید تفننی تا خرید ضروری
شرایط اقتصادی نه تنها بر آمار فروش، که بر رفتار خرید نیز اثر گذاشته است. دانشآموزان و دانشجویان دیگر مانند گذشته برای تنوع و زیبایی، چندین دفتر یا خودکار نمیخرند. گسترش ابزارهای دیجیتال نیز مصرف کاغذ را کاهش داده و دفترهای نیمهاستفاده و برگههای یکطرفه دوباره به چرخه مصرف بازگشتهاند.
یکی از مهمترین تغییرات، کاهش خریدهای چندتایی است؛ به طوری که مصرفکنندگان ترجیح میدهند فقط یک قلم بخرند و پس از تمام شدن، دوباره اقدام کنند. به این ترتیب، لوازمتحریر از یک کالای تفننی و سالانه، به کالایی مبتنی بر نیاز واقعی و توان مالی تبدیل شده است.
جمعبندی؛ رونق در کار نیست
بازار لوازمتحریر در آستانه سال تحصیلی جدید با دوگانگی جدی روبروست: از یک سو هزینههای تولید، مواد اولیه و واردات افزایش یافته و از سوی دیگر قدرت خرید خانوارها اجازه انتقال این هزینهها را نمیدهد. در نتیجه، برخلاف سالهای گذشته، انتظار رونق قابلتوجهی در بازار نوشتافزار وجود ندارد و الگوی غالب خریدها، کوچکتر، مرحلهای و اقتصادیتر خواهد بود.
نظرات کاربران
نخستین دیدگاه را درباره این خبر ثبت کنید
یادآوری: نشانی ایمیل منتشر نمیشود و دیدگاههای حاوی توهین، تهمت، افترا یا واژگان نامناسب تأیید نخواهند شد.
نظر شما میتواند شروع یک گفتوگوی سازنده باشد.