بازتاب گسترده مراسم تشییع و بدرقه پیکر رهبر شهید در رسانههای غربی و شرقی؛ تهران چه پیامی به جهان داد؟
بازتاب– حضور گسترده مردم در آیینهای تشییع برگزارشده رهبر شهید در نجف اشرف و کربلای معلی، در کنار رفتوآمدهای دیپلماتیک در تهران، این مراسم را از یک رویداد داخلی و مذهبی فراتر برد و به یکی از موضوعات مورد توجه رسانههای غربی، شرقی و منطقهای تبدیل کرد.
رسانههای بینالمللی هر یک از زاویهای متفاوت به این رویداد پرداختند؛ برخی میزان انسجام سیاسی و تابآوری ساختار حاکمیت ایران را بررسی کردند، گروهی دیگر بر پیامدهای اقتصادی و انرژی آن تمرکز داشتند و شماری نیز حضور هیئتهای خارجی و پیامهای نمادین مراسم را مورد تحلیل قرار دادند.
تمرکز رسانههای غربی بر انسجام داخلی ایران
بخش مهمی از گزارشهای منتشرشده در رسانههای غربی، به میزان حضور مردم و نشانههای پیوستگی ساختار سیاسی کشور اختصاص داشت.
خبرگزاری «رویترز» در گزارش میدانی خود از تهران و نجف، حضور گسترده مردم در خیابانها را مورد توجه قرار داد و نوشت که ابعاد این حضور، فرضیه انزوای حاکمیت یا گسست داخلی در ایران را با تردید مواجه کرده است.
شبکه «سیانان» نیز در پوشش تصویری مراسم، حضور همزمان مسئولان عالیرتبه کشور را برجسته کرد. این شبکه با اشاره به حضور مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری و محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، این همزمانی را نشانهای از تداوم و پیوستگی ساختاری در اداره امور کشور دانست.
در سوی دیگر، «والاستریت ژورنال» بیشتر بر نحوه مدیریت مراسم تمرکز کرد. این روزنامه، برگزاری یک گردهمایی گسترده بدون وقوع عارضه امنیتی را نشانه عملکرد منظم نهادهای انتظامی ارزیابی کرد.
این رسانه همچنین به بازتاب اقتصادی مراسم پرداخت و نوشت که تأکید تشییعکنندگان بر مواضع اصولی کشورشان، نوساناتی را در شاخصهای معاملاتی بازار نفت و سبد انرژی منطقه ایجاد کرده است.
حضور هیئتهای خارجی و ناکامی در کاهش سطح مشارکت
ابعاد دیپلماتیک مراسم نیز در گزارش رسانههای بینالمللی جایگاه ویژهای داشت.
تارنمای «آکسیوس» در گزارشی مفصل نوشت که واشنگتن در روزهای گذشته تلاش کرده بود از طریق کانالهای دیپلماتیک، برخی پایتختهای منطقه را به کاهش سطح مشارکت در مراسم وداع ترغیب کند.
با این حال، به نوشته آکسیوس، حضور فرستادگان رسمی دهها کشور در مصلای تهران و ادامه پیامهای تسلیت مقامهای بینالمللی نشان داد که مسیرهای ارتباطی ایران با جهان همچنان فعال است.
روزنامه «واشنگتنپست» نیز عبور کاروان تشییع از مرزهای ایران و عراق را مورد توجه قرار داد و آن را جلوهای دوباره از پیوندهای مذهبی و سیاسی میان تهران و بغداد در فضای رسانهای دانست.
پیام سیاسی آیات قرائتشده در مراسم
برخی رسانهها نیز، بهجای تمرکز بر جمعیت یا ترکیب هیئتهای خارجی، سراغ نشانهها و پیامهای نمادین مراسم رفتند.
نشریه «فارن پالیسی» در تحلیل خود، به تلاوت آیات قرآن در حضور فرستادگان بینالمللی پرداخت و بهطور ویژه آیه ۳۰ سوره فصلت را مورد توجه قرار داد.
«بهیقین کسانی که گفتند پروردگار ما خداست، سپس ایستادگی کردند، فرشتگان بر آنان فرود میآیند و میگویند هراس مدارید و اندوهگین نباشید و بشارت باد شما را به آن بهشتی که وعده داده میشدید.»
این نشریه همچنین به آیه ۱۶۹ سوره آلعمران اشاره کرد و نوشت که انتخاب این آیات، حامل پیامی سیاسی درباره استمرار راهبرد استقامت در سیاست خارجی ایران است.
به نوشته فارن پالیسی، تهران از طریق این نشانهشناسی نشان داده است که این راهبرد به افراد یا شرایط مقطعی وابسته نیست و با تغییر اشخاص متوقف نخواهد شد. این رسانه، قرائت آیات یادشده را پیامی آشکار درباره تسلیمناپذیری در برابر فشارهای تحمیلی غرب ارزیابی کرد.
روایت رسانههای منطقهای از نقش ایران
در رسانههای شرقی و منطقهای، موضوع مراسم بیشتر در چارچوب سیاست همسایگی و جایگاه ایران در معادلات منطقه بازتاب یافت.
شبکه «الجزیره» در پوشش زنده خود از ایران و عراق، حضور همزمان هیئت بلندپایه حکومت سرپرستی افغانستان، طالبان، و دیگر جریانهای افغانستانی را برجسته کرد.
این شبکه حضور طیفهای مختلف افغانستانی در مراسم را نشانهای از نقش محوری ایران در ایجاد موازنه و ثبات در مرزهای شرقی دانست.
الجزیره همچنین نوشت که رویکرد تهران در قبال افغانستان، بر ایجاد فضایی فراگیر و حفظ ثبات در سراسر جغرافیای این کشور استوار است.
خبرگزاری رسمی چین، «شینهوا»، نیز تنوع هیئتهای دیپلماتیک حاضر در مراسم را مورد توجه قرار داد. این خبرگزاری، چنین حضوری را نشانه حرکت غرب آسیا به سوی چندجانبهگرایی و کاهش اثرگذاری ابزارهای فشار یکجانبه توصیف کرد.
پایان آیینهای عراق و ادامه مراسم در مشهد
بر اساس جدول زمانی اعلامشده از سوی ستاد بزرگداشت، کاروان پیکرها پس از پایان آیین طواف معنوی در عتبات عالیات، امشب به کشور بازمیگردد.
طبق برنامه اعلامی، مرحله نهایی مراسم تشییع و خاکسپاری، فردا پنجشنبه ۱۸ تیر ۱۴۰۵ در حرم مطهر امام رضا (ع) در مشهد مقدس برگزار خواهد شد.
مجموع بازتابهای رسانهای نشان میدهد که این مراسم، علاوه بر ابعاد مذهبی و مردمی، به بستری برای ارزیابی انسجام داخلی ایران، روابط منطقهای تهران، ظرفیتهای دیپلماتیک کشور و پیامهای سیاسی آن در سطح بینالمللی تبدیل شده است.
