پاییز پیشروی ایران تحت تأثیر پدیده النینو با تغییراتی در الگوی بارش همراه خواهد بود. این بارشها اگرچه میتواند برای سرزمین تشنه ایران خبر خوبی باشد، اما در صورت وقوع بهشکل رگباری و شدید، خطر سیلاب و فرسایش خاک را نیز افزایش میدهند.
بر اساس آمارها، میانگین فرسایش خاک در ایران حدود ۱۶.۵ تن در هکتار است و نرخ فرسایش خاک در کشور تقریباً ۲ تا ۲.۵ برابر میانگین آسیا و ۶ تا ۷ برابر میانگین جهانی برآورد میشود.
النینو ۲۰۲۶ در حال تقویت است
بر اساس آخرین ارزیابیهای سازمان جهانی هواشناسی و مراکز پیشبینی اقلیمی، النینوی ۲۰۲۶ در حال تقویت است و احتمال تداوم آن تا پاییز و زمستان بسیار بالا ارزیابی شده است. سازمان جهانی هواشناسی احتمال تداوم النینو تا فوریه ۲۰۲۷ را نزدیک به ۱۰۰ درصد اعلام کرده و مرکز پیشبینی اقلیمی آمریکا نیز احتمال وقوع یک النینوی بسیار قوی در پاییز و زمستان نیمکره شمالی را بیش از ۹۰ درصد برآورد کرده است.
اثر النینو بر ایران؛ پیچیده و متفاوت
علیاکبر شایانیگانه، عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان البرز، با اشاره به اثرات النینو بر اقلیم ایران گفت: النینو میتواند در برخی شرایط موجب جابهجایی کمربندهای جوی و تغییر موقعیت آنها شود و در صورت جابهجایی این کمربند به سمت عرضهای بالاتر، شرایط برای افزایش بارندگی در مناطقی از ایران فراهم میشود. وی افزود: در چنین شرایطی حتی در فصل تابستان نیز ممکن است در بخشهایی از ایران بارندگی رخ دهد و این بارشها گاهی میتواند بهصورت رگباری و سیلآسا باشد.
نقش رشتهکوههای البرز و زاگرس در بارش ایران
شایانیگانه با اشاره به عوامل شکلدهنده بارش در کشور گفت: اغلب بارندگیهای ایران تحت تأثیر سامانههای پرفشار جنبحارهای و الگوهای گردش جوی قرار دارد و در کنار این عوامل، موانع طبیعی مانند جهتگیری رشتهکوهها نیز نقش مهمی در میزان بارش کشور دارند. رشتهکوه البرز بهگونهای قرار گرفته که تا حد زیادی مانع ورود رطوبت دریای خزر به مناطق مرکزی ایران میشود و رشتهکوه زاگرس نیز مانند یک دیواره طبیعی، مانع ورود بخش قابلتوجهی از رطوبت دریای مدیترانه به داخل کشور میشود.
تشدید فرسایش خاک؛ از دست رفتن هزاران سال خاک در یک سیلاب
عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان البرز با اشاره به شدت بالای فرسایش خاک در ایران گفت: متأسفانه میانگین فرسایش خاک در ایران حدود ۱۶.۵ تن در هکتار است و نرخ فرسایش خاک در کشور تقریباً ۲ تا ۲.۵ برابر میانگین آسیا و ۶ تا ۷ برابر میانگین جهانی برآورد میشود. وی افزود: ایران با در اختیار داشتن تنها حدود ۱.۱ درصد از مساحت خشکیهای زمین، حدود ۸ درصد از فرسایش خاک جهان را به خود اختصاص داده است.
شایانیگانه با تأکید بر ارزش بالای خاک گفت: خاک از منابع بسیار ارزشمند طبیعی است و تشکیل آن فرآیندی بسیار زمانبر است. در برخی مناطق کشور ممکن است برای تشکیل تنها یک سانتیمتر خاک، حدود ۴۰۰ سال زمان نیاز باشد. وی هشدار داد: اگر یک سانتیمتر خاک طی ۴۰۰ سال تشکیل شده باشد، از بین رفتن چندین سانتیمتر خاک در یک رخداد فرسایشی به معنای از دست رفتن محصول هزاران سال فرآیند تشکیل خاک است.
زمینخواری و ساختوساز در حریم رودخانهها؛ تشدید خسارات سیلاب
شایانیگانه با اشاره به پدیده زمینخواری و ساختوساز در حریم رودخانهها اظهار کرد: وقتی در مسیر رودخانه و محل عبور سیلاب خانهسازی میکنیم، عملاً با دست خودمان زمینه ایجاد خسارت را فراهم میکنیم. این مسئله در کشور ما بارها اتفاق افتاده و هر سال شاهد نمونههایی از آن هستیم. وی افزود: اگر مسیر طبیعی جریان آب را با ساختوساز مسدود کنیم، هنگام وقوع بارشهای شدید، آب مسیر دیگری برای عبور پیدا میکند و همین مسئله میتواند موجب تشدید سیلاب و افزایش خسارتهای جانی و مالی شود.
مدیریت پوشش گیاهی؛ ضرورتی حیاتی برای حفظ خاک
عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان البرز با اشاره به ضرورت مدیریت پوشش گیاهی و جمعیت حیاتوحش برای جلوگیری از فرسایش خاک گفت: در برخی کشورهای دنیا برای حفظ پوشش گیاهی و جلوگیری از فرسایش خاک، جمعیت گونههای جانوری نیز مدیریت میشود. وی تأکید کرد: مدیریت درست منابع طبیعی تنها به کنترل عوامل طبیعی محدود نمیشود، بلکه باید فعالیتهای انسانی نیز مورد توجه قرار گیرد.
به گزارش ایسنا، با تقویت النینو و احتمال بالای تداوم آن تا زمستان، پاییز امسال میتواند شاهد بارشهای شدید در ایران باشد. اما این بارشها در سرزمینی با فرسایش ۱۶.۵ تنی خاک، میتواند خطر سیلاب و از دست رفتن هزاران سال خاک را به همراه داشته باشد. کارشناسان تأکید دارند که در کنار توجه به پیشبینیهای اقلیمی، مدیریت سرزمین، حفظ پوشش گیاهی و جلوگیری از ساختوساز در مسیرهای طبیعی آب باید بهطور جدی مورد توجه قرار گیرد تا بارشهای پربرکت پاییزی به فاجعهای زیستمحیطی تبدیل نشود.
نظرات کاربران
نخستین دیدگاه را درباره این خبر ثبت کنید
یادآوری: نشانی ایمیل منتشر نمیشود و دیدگاههای حاوی توهین، تهمت، افترا یا واژگان نامناسب تأیید نخواهند شد.
نظر شما میتواند شروع یک گفتوگوی سازنده باشد.