همزمان با افزایش تنش میان جمهوری اسلامی ایران و آمریکا، تأسیسات زیرزمینی موسوم به «کوه کلنگ» در نزدیکی مجتمع هستهای نطنز بار دیگر به یکی از محورهای جنگ روانی و فشار سیاسی واشنگتن تبدیل شده است. دونالد ترامپ در اظهارات اخیر خود این مجموعه را به حمله تهدید کرده؛ تهدیدی که در ادامه حملات و فشارهای نظامی علیه زیرساختهای ایران مطرح میشود. در مقابل، جمهوری اسلامی همواره تأکید کرده است فعالیتهای هستهای کشور اهداف صلحآمیز دارد و تهدید یا حمله به تأسیسات هستهای، نمیتواند ایران را از حقوق قانونی خود منصرف کند. رسانههای بینالمللی نیز اذعان دارند اطلاعات مستقلی درباره فعالیت جاری در داخل این مجموعه در دسترس نیست.
بازتاب– «کوه کلنگ» نامی است که در ماههای اخیر در گزارشهای غربی برای مجموعهای زیرزمینی در نزدیکی تأسیسات هستهای نطنز به کار میرود. این مجموعه پس از خرابکاری سال ۱۳۹۹ در ساختمان مونتاژ سانتریفیوژ نطنز مورد توجه بیشتری قرار گرفت.
مقامهای ایرانی در همان مقطع اعلام کردند که برای افزایش ایمنی زیرساختهای هستهای و جلوگیری از تکرار خرابکاری، بخشی از تأسیسات حساس به نقاط امنتر منتقل خواهد شد.
احداث تأسیسات مقاومتر در چنین شرایطی را میتوان واکنشی طبیعی به سابقه خرابکاریها و حملات علیه زیرساختهای هستهای ایران دانست؛ حملاتی که جمهوری اسلامی بارها رژیم اسرائیل و آمریکا را مسئول یا پشتیبان آنها معرفی کرده است.
گزارشهای خارجی نیز تأیید میکنند که ساخت مجموعه از حدود سال ۲۰۲۰ مورد توجه قرار گرفته و ارتباط آن با تأسیسات نطنز موضوع تازهای نیست.
یکی از نکات مهم در بررسی اخبار مربوط به کوه کلنگ آن است که بخش قابل توجهی از اطلاعات منتشرشده، نه مبتنی بر بازرسی مستقیم، بلکه حاصل تصاویر ماهوارهای، ارزیابی مؤسسات غربی و ادعاهای اطلاعاتی آمریکا و اسرائیل است.
رسانههایی مانند الجزیره نیز اذعان کردهاند که درباره ماهیت دقیق فعالیت داخل مجموعه اطلاعات مستقل محدودی وجود دارد و حتی دونالد ترامپ در یکی از اظهارات خود گفته بود واشنگتن در آن مقطع فعالیت مشخصی در محل مشاهده نمیکند.
بنابراین نمیتوان ادعاهای مطرحشده درباره وجود تأسیسات فعال غنیسازی، انتقال مواد هستهای یا استقرار تجهیزات مشخص را بهعنوان واقعیت قطعی ارائه کرد.
برخی رسانههای غربی در روزهای اخیر به نقل از منابع اطلاعاتی اسرائیلی مدعی شدهاند ایران هزاران سانتریفیوژ را به این مجموعه منتقل کرده است. این ادعا تاکنون از سوی آژانس بینالمللی انرژی اتمی یا منبع مستقل دیگری تأیید نشده و ایران نیز روایتهای مشابه درباره فعالیت مخفیانه هستهای را رد کرده است.
برای فهم ماجرای کوه کلنگ باید به سابقه حملات علیه زیرساختهای هستهای ایران توجه کرد.
تأسیسات نطنز در سالهای گذشته چند مرتبه هدف خرابکاری قرار گرفته و در مقاطع مختلف، دانشمندان هستهای ایران نیز هدف ترور قرار گرفتهاند. در چنین شرایطی، ایجاد زیرساختهای مقاومتر بخشی از راهبرد حفاظت از سرمایههای علمی و فنی کشور محسوب میشود.
از منظر جمهوری اسلامی، انتقال برخی فعالیتهای حساس به تأسیسات زیرزمینی نه نشانه تغییر ماهیت برنامه هستهای، بلکه نتیجه مستقیم تهدیدها و عملیات خرابکارانه علیه زیرساختهایی است که ایران آنها را بخشی از برنامه قانونی و صلحآمیز خود میداند.
تهدید ترامپ و یک تناقض در روایت آمریکا
دونالد ترامپ در هفتههای اخیر چند بار بهصورت علنی «کوه کلنگ» را تهدید کرده است.این تهدیدها در حالی مطرح میشود که آمریکا پیش از این نیز در چارچوب فشار حداکثری، تحریمهای گسترده و اقدام نظامی علیه جمهوری اسلامی را دنبال کرده است.
واشنگتن پس از حملات پیشین بارها مدعی شده بود زیرساختهای هستهای ایران بهشدت آسیب دیده و توان این کشور در این حوزه محدود شده است. اما ادامه تهدیدها علیه تأسیسات جدید یا آسیبندیده نشان میدهد برنامه هستهای ایران را نمیتوان صرفاً از طریق حمله نظامی متوقف کرد.
الجزیره نیز در بررسی موضوع پرسیده است که تهدید تازه علیه کوه کلنگ چه نسبتی با ادعاهای پیشین آمریکا درباره موفقیت حملات علیه برنامه هستهای ایران دارد.
حتی ممکن است نتیجه فشار نظامی، انتقال بیشتر زیرساختها به مکانهای مقاومتر و کاهش امکان نظارت باشد؛ نتیجهای که برخلاف ادعای طرفداران گزینه نظامی، مسئله هستهای را پیچیدهتر میکند.
جمهوری اسلامی ایران همواره تأکید کرده است که بهعنوان عضو معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای، از حق برخورداری از فناوری هستهای برای مقاصد صلحآمیز برخوردار است.
عملیات روانی پیرامون یک مکان ناشناخته
نکته قابل توجه درباره کوه کلنگ، فاصله زیاد میان حجم اطلاعات واقعی و حجم گمانهزنیهای منتشرشده است.
درباره عمق تونلها، تعداد تجهیزات، نوع فعالیت و حتی زمان بهرهبرداری، روایتهای مختلفی منتشر شده است؛ اما بسیاری از آنها از منابع اطلاعاتی غربی یا مؤسسات نزدیک به محافل امنیتی آمریکا و اسرائیل سرچشمه میگیرد.
سناریوی استفاده از سلاح هستهای
در برخی گزارشها و تحلیلهای غیررسمی حتی درباره استفاده احتمالی از سلاح هستهای علیه تأسیسات عمیق ایران گمانهزنی شده است. اما هیچیک از منابع معتبر بررسیشده نشان نمیدهد دولت آمریکا چنین گزینهای را بهصورت رسمی اعلام یا تصویب کرده باشد.
بزرگنمایی این سناریو نه تنها پشتوانه خبری محکمی ندارد، بلکه میتواند بخشی از فضای تهدید و جنگ روانی باشد.
نظرات کاربران
نخستین دیدگاه را درباره این خبر ثبت کنید
یادآوری: نشانی ایمیل منتشر نمیشود و دیدگاههای حاوی توهین، تهمت، افترا یا واژگان نامناسب تأیید نخواهند شد.
نظر شما میتواند شروع یک گفتوگوی سازنده باشد.