تحرکات دیپلماتیک میان تهران و واشنگتن وارد مرحله تازه‌ای شده است. مقام‌های ایرانی تأیید کرده‌اند که آمریکا از طریق میانجی‌گری قطر، دیدگاه‌ها و پیشنهادهای خود را درباره طرح هفت‌روزه ایران منتقل کرده و این پاسخ اکنون در تهران در حال بررسی است. آنچه هنوز محل اختلاف باقی مانده، بیش از آنکه اصل چارچوب پیشنهادی باشد، به ترتیب اجرای تعهدات و زمان ورود به مذاکرات نهایی، به‌ویژه پرونده هسته‌ای، بازمی‌گردد.
علاالدین بروجردی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، روز یکشنبه اعلام کرد که آمریکا پیشنهادهایی برای ایران فرستاده و این پیشنهادها از طریق قطر به تهران منتقل شده است.
همزمان کاظم غریب‌آبادی، معاون وزیر امور خارجه، جزئیات بیشتری از روند رایزنی‌ها ارائه کرد. او گفت طرح هفت‌روزه‌ای که عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، در نیویورک تشریح کرده بود، از طریق واسطه‌ها در اختیار طرف آمریکایی قرار گرفت و واشنگتن نیز نظرات خود را درباره آن ارائه کرده است.
به گفته غریب‌آبادی، این نظرات اکنون در داخل کشور در حال بررسی است و پس از نهایی شدن موضع تهران، پاسخ ایران «از طریق مقتضی» اعلام خواهد شد.
این اظهارات، اصل دریافت پاسخ آمریکا و ادامه رفت‌وبرگشت دیپلماتیک از مسیر میانجی‌ها را تأیید می‌کند؛ با این حال، جزئیات کامل پیشنهاد واشنگتن هنوز به‌طور رسمی منتشر نشده است.
اختلاف اصلی کجاست؟
بر اساس روایت منتشرشده از روند مذاکرات، یکی از مهم‌ترین اختلاف‌ها به ترتیب اجرای گام‌ها مربوط می‌شود. تهران خواهان آن است که اجرای زنجیره تعهدات از طرف آمریکا آغاز شود؛ یعنی واشنگتن ابتدا تعهدات مورد نظر ایران را عملی کند و پس از آن تهران گام‌های متناظر خود را بردارد و مسیر برای مذاکرات بعدی باز شود.
در مقابل، گزارش‌هایی در رسانه‌های داخلی حاکی از آن است که واشنگتن خواهان پیوند زدن اجرای مرحله نخست با تعیین همزمان مسیر مذاکرات نهایی، از جمله مذاکرات هسته‌ای است.
برخی رسانه ها گزارش کرده اند که پیشنهاد تازه آمریکا بر شالوده تفاهم اسلام‌آباد تنظیم شده، اما واشنگتن خواستار آن است که نقشه راه مذاکرات نهایی از همان مراحل نخست مشخص شود. این بخش از گزارش هنوز به‌طور رسمی از سوی مقام‌های آمریکایی یا ایرانی با جزئیات تأیید نشده و بنابراین باید آن را در حد روایت رسانه‌ای از مذاکرات تلقی کرد.
همین تفاوت در نگاه دو طرف می‌تواند توضیح دهد که چرا با وجود فعال بودن کانال قطر، هنوز توافقی درباره نحوه اجرای طرح حاصل نشده است.
تفاهم اسلام‌آباد چه می‌گوید؟
تفاهم اسلام‌آباد که مبنای بخش مهمی از رایزنی‌های اخیر قرار گرفته، برای اجرای تعهدات دو طرف یک چارچوب زمانی تعیین کرده بود.
براساس متن منتشرشده این تفاهم، آمریکا متعهد شده بود بلافاصله روند رفع محاصره دریایی و موانع علیه ایران را آغاز کند و ظرف حداکثر ۳۰ روز آن را به‌طور کامل پایان دهد. در مقابل، ایران نیز موظف شده بود ترتیبات لازم برای عبور ایمن کشتی‌های تجاری را فراهم کند؛ روندی که قرار بود بلافاصله آغاز و حداکثر ظرف ۳۰ روز تکمیل شود.
در همین تفاهم، ایران و آمریکا همچنین متعهد شده بودند مذاکرات برای دستیابی به یک توافق نهایی را در دوره‌ای حداکثر ۶۰ روزه دنبال کنند؛ دوره‌ای که با رضایت دو طرف قابل تمدید بود.
بنابراین، اختلاف کنونی را می‌توان بیش از هر چیز اختلاف بر سر «تقدم و تأخر» اجرای این مراحل دانست: تهران بر اجرای تعهدات آمریکا در مرحله نخست تأکید دارد، در حالی که گزارش‌های منتشرشده نشان می‌دهد واشنگتن می‌خواهد مسیر مذاکرات نهایی نیز از همان ابتدای فرایند روشن باشد.
طرح هفت‌روزه؛ نسخه فشرده‌تر مسیر قبلی
طرح هفت‌روزه‌ای که عراقچی در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل مطرح کرد، در واقع تلاشی برای فشرده‌سازی مرحله اعتمادسازی و باز کردن مسیر توافق گسترده‌تر بود.
طبق اطلاعات منتشرشده، این طرح شامل اقداماتی برای کاهش تنش، رفع محدودیت‌های دریایی، آزادسازی دارایی‌های بلوکه‌شده ایران و ایجاد شرایط لازم برای بازگشایی کامل مسیر کشتیرانی در تنگه هرمز است.
گزارش‌های پیشین الجزیره نیز نشان می‌دهد که پیشنهاد ایران بر اجرای مجموعه‌ای از اقدامات در چند روز نخست و سپس ورود به مرحله مذاکرات استوار بوده است. قطر در این میان نقش واسطه اصلی انتقال پیام‌ها میان تهران و واشنگتن را برعهده گرفته است.
پیش‌تر محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، نیز گفته بود شروط ایران برای پایان درگیری و ورود به مسیر مذاکره از طریق قطر به آمریکا منتقل شده است. او پایان درگیری‌ها در همه جبهه‌ها، آزادسازی دارایی‌های بلوکه‌شده ایران و پایان محاصره دریایی را از جمله خواسته‌های تهران عنوان کرده بود.
قطر همچنان در مرکز رایزنی‌ها
گزارش‌های منتشرشده نشان می‌دهد کانال قطر همچنان فعال‌ترین مسیر ارتباط غیرمستقیم تهران و واشنگتن است.
الجزیره نیز از افزایش تحرکات دیپلماتیک میان دو طرف خبر داده و گزارش کرده است که میانجی قطری در تلاش است اختلاف دیدگاه‌ها را کاهش دهد. در عین حال، تهران تأکید دارد که ادامه دیپلماسی به معنای کنار گذاشتن آمادگی برای سناریوهای دیگر نیست.
پاسخ تهران به دیدگاه‌های تازه آمریکا می‌تواند مشخص کند که طرح هفت‌روزه به نقطه آغاز یک مسیر تازه برای توافق تبدیل می‌شود یا اختلاف بر سر ترتیب اجرای تعهدات، بار دیگر این مسیر را متوقف خواهد کرد.
نظرات کاربران
نخستین دیدگاه را درباره این خبر ثبت کنید
یادآوری: نشانی ایمیل منتشر نمی‌شود و دیدگاه‌های حاوی توهین، تهمت، افترا یا واژگان نامناسب تأیید نخواهند شد.
نظر شما می‌تواند شروع یک گفت‌وگوی سازنده باشد.