کسی با شعار، یک کتاب بیشتر نمی‌خواند

حمیده گوهری، دانشجوی دکترای علم اطلاعات و دانش‌­شناسی دانشگاه تهران، در یادداشتی که در اختیار قرار داده نوشته است: سی‌امین نمایشگاه بین­‌المللی کتاب تهران با شعاری آرمانی در راه است؛ «یک کتاب بیشتر بخوانیم». هر سال فراخوانی برای اهالی فرهنگ داده می­‌شود تا شعارهای مرتبط با هفته کتاب یا نمایشگاه بین‌­المللی کتاب تهران دریافت شود، جلسات بحث و بررسی شعارهای واصله برگزار و از میان آن‌­ها یک شعار انتخاب می‌­شود. جست‌وجویی ساده به زبان انگلیسی هم نشان می­‌دهد که سایر کشورها در حوزه تشویق به کتاب­‌خوانی با «نقل قول­‌های»  متعدد از مشاهیر و افراد محبوب و بیان جملات انگیزشی در حوزه تشویق به کتاب­‌خوانی گام برمی‌­دارند نه با شعار. دولت‌ها آمده و رفته­‌اند و همچنان اندر خم بررسی شعار برای رفع معضل کتاب‌­نخوانی مردم مانده­‌اند. یقیناً نگارنده که خود سال‌­ها در حوزه کتاب و فرهنگ مشغول به فعالیت است قصد ندارد کارهای انجام­‌شده در این زمینه را نادیده بگیرد و صرفاً به انتقادی یک­‌جانبه بپردازد اما به قول ضرب‌­المثل قدیمی «به عمل کار برآید به سخن­دانی نیست».

شعار « یک کتاب بیشتر بخوانیم» از سوی بخش فرهنگی دولت یعنی زمینه­‌سازی برای همه طیف‌های مختلف جامعه تا با دسترسی بهتر و آسان‌تر بتوانند کتاب­‌های بیشتری بخوانند، یعنی ایجاد فرصت و انگیزه برای دانشجو که غیر از کتاب درسی به مطالعه جانبی بپردازد، یعنی ایجاد زمینه مطالعه برای کارمندی که هشت ساعت از بهترین و پربازده­‌ترین ساعات خود را در اداره می­‌گذراند، یعنی توجه بیشتر وزارت‌خانه‌ها و سازمان­‌های دولتی به تقویت کتابخانه‌­های سازمانی و نه برچیدن آن‌­ها. شعار «یک کتاب بیشتر بخوانیم» یعنی تقویت بنیان­‌های کتاب­‌خوانی در مدارس و تزریق کتاب‌­های مفید و پرجاذبه به کتابخانه‌­ها، یعنی واردکردن تبلیغات کتاب به بخش بازرگانی صداوسیما بدون دریافت پول از ناشر چرا که این کالای فرهنگی باید مدام در دیدِ مخاطب قرار بگیرد و احساس نیاز به مطالعه را در وی پرورش دهد و چه ابزاری بهتر از رسانه­‌ای همچون تلویزیون و رادیو.

شعار «یک کتاب بیشتر بخوانیم» یعنی بازنگری در محل برگزاری نمایشگاه بین‌­المللی کتاب تهران. امسال دومین سالی است که نمایشگاه با برگزاری جلسات کارشناسی و تصویب در معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در شهر آفتاب و خارج از تهران برپا می­‌شود درحالی‌که بُعد مسافت، علی‌رغم وجود وسایل حمل و نقل عمومی، خود عاملی برای تردد کمتر به نمایشگاه به حساب می­‌آید. گستردگی فضای شهر آفتاب و امکانات درنظرگرفته­‌شده در آن غیرقابل انکار است اما دوری راه و عدم اقبال قشر زیادی از مردم برای حضور در نمایشگاه به‌راحتی قابل اغماض نیست و همین موضوع نیازمند تدابیر انگیزشی و تشویقی بیشتر برای جذب مخاطبان است.

باید به­‌جای حمایت از نشر دولتی، نشر خصوصی مورد التفات قرار بگیرد تا در ساحت رقابت سازنده میان ناشران و فعالیت­‌های تشویقی آنان در جذب مخاطب که قابل ملاحظه است و کارهای بسیار مفیدی هم انجام داده‌­اند شاهد تحقق یک کتاب بیشتر خواندن باشیم.

حوزه کتاب و کتاب‌­خوانی جز با تمایل و حضور فعال افراد و دریافت بازخورد از سوی جامعه به شکوفایی و بالندگی نمی‌­رسد. اگر نیازهای مطالعاتی مردم در هر بخش از فعالیت­‌های فرهنگی اعم از تولید محتوای مناسب،تمهید دسترسی سهل و آسان به نمایشگاه‌­ها و کتاب‌­فروشی­‌ها و ساخت برنامه‌­های فاخر و سطح بالا در عرصه رسانه مرتفع نشود، مطمئناً بسیاری از کارها از جمله برگزاری جلسات کارشناسی و بررسی شعارهای نمایشگاهی هرساله، فریادکشیدن در بلندگوی خاموش است که با آن هیچ صدایی به مردم نخواهد رسید و مصداق بارز آب در هاون کوبیدن خواهد بود