حقیقت این است که مدارا کردن، مهارتی است که فرزندان ما با آن متولد نمیشوند. رفتار طبیعی کودکان به سمت حس مالکیت و تمایل به همرأی بودن دیگران با آنها گرایش دارد. اما در دنیای امروز که همزمان متنوع و در عین حال منزوی است، مدارا نقشی محوری در زندگی اجتماعی ایفا میکند. این ویژگی، یک «مهارت نرم» حیاتی است که کودکان از همان سنین پایین به آن نیاز دارند و در تمام طول زندگی همراهشان میماند.
مدارا یعنی چه؟
مدارا به معنای احترام گذاشتن به تفاوتهای انسانی در زمینهی آرا، باورها، فرهنگها، قومیتها و سبکهای زندگی است. این مفهوم شامل به رسمیت شناختن و ارج نهادن به تنوع، بدون تبعیض یا تحمیل دیدگاهی واحد است. نکتهی بسیار مهم اینکه مدارا به معنای موافقت با همه چیز نیست؛ بلکه به معنای همزیستی مسالمتآمیز با و احترام گذاشتن به آن چیزی است که با آن مخالفیم.
چرا کودکان به مدارا نیاز دارند؟
مدارا با غنیسازی جهانبینی کودک به رشد شخصی او کمک میکند و همزمان در شکلگیری جامعهای قوی و متنوع نیز نقش دارد. این مفهوم شامل احترام، همدلی، انعطافپذیری، گوش دادن و مشاهدهی دقیق، و پذیرش تفاوتها به عنوان بخشی از غنا و تنوع جهان است.
مزایای مدارا برای کودکان:
تقویت عزتنفس: هنگامی که کودک به دیگران احترام میگذارد، قادر به پذیرش خود نیز میشود و اعتمادبهنفس بیشتری به دست میآورد.
بهبود روابط با همسالان: کودک یاد میگیرد که به طور سازنده با اختلافات برخورد کند و در گروههای مختلف ادغام شود.
کاهش پرخاشگری: مدارا به کاهش تمایل به پرخاشگری کمک میکند.
پرورش مهارت میانجیگری: کودک ممکن است به یک میانجی در اختلافات همسالان تبدیل شود.
کودکان چگونه مدارا را میآموزند؟
این فرایند با بزرگسالانِ پیرامون کودک آغاز میشود. والدین و معلمان الگوهایی هستند که کودک از آنها سرمشق میگیرد و رفتارها، واکنشها و حتی ترسهای آنان را بازتاب میدهد. مدارا با پذیرش بیقیدوشرط کودک و ایجاد حس امنیت در او شکل میگیرد، چرا که پذیرش خویشتن، نقطه آغازینِ پذیرش دیگران است.
پیشداوری در کودکان؛ از چه سنی شروع میشود؟
مطالعهای که در سال ۲۰۱۷ در مجله علوم رشد منتشر شد، نشان میدهد که سوگیری در کودکان خیلی زود پدیدار میشود. کودکان به سمت اطلاعات سوگیرانهای که دیدگاههای موجود آنها را تقویت میکند، جذب میشوند – رفتاری شبیه به پدیدهای که در بین بزرگسالان به عنوان «سوگیری تأییدی» شناخته میشود.
کودکان خیلی زود دچار پیشداوری میشوند. ممکن است فرزندتان پیش از پنجسالگی شما را غافلگیر کند و با اشاره به کسی، با صدای بلند بپرسد: «چرا او سیاهپوست است؟» یا «چرا روی صندلی چرخدار نشسته است؟» این لحظه فرصتی طلایی است تا کودک مسیر درک، پذیرش و استقبال از تفاوتها را آغاز کند.
گامهای عملی برای القای مدارا در کودکان:
۱. گفتگوی صریح و باز درباره تفاوتها
به کودکان فرصت دهید تا تردیدها و احساساتش را بیان کنند. با صداقت و احترام به پرسشهایشان پاسخ دهید و کنجکاوی آنها را برطرف کنید.
۲. الگوسازی عملی
از مسخره کردن دیگران یا صدا زدن آنها با القاب تحقیرآمیز خودداری کنید، زیرا کودکان رفتار ما را مشاهده و تقلید میکنند. احترام به دیگران با احترام به زبانی که استفاده میکنیم آغاز میشود.
۳. معرفی تدریجی مفهوم مدارا
اگر کودکی از اینکه دیگران به اسباببازیهایش دست بزنند امتناع میکند، درخواست از او برای به اشتراک گذاشتن همه چیز بلافاصله ممکن است زیادهروی باشد. با به اشتراک گذاشتن فقط چند مورد شروع کنید.
۴. آموزش بیان دیدگاه بدون آسیب به دیگران
به کودکان کمک کنید تا توانایی بیان دیدگاه خود را بدون آسیب رساندن به احساسات دیگران توسعه دهند و با روحیه تیمی بازی کنند و برد و باخت را بپذیرند.
۵. استفاده از داستانها و فیلمها
قصهها، داستانها و فیلمها نمونههای فوقالعادهای از تنوع و مدارا هستند و فرصتهایی را برای گفتگو درباره آداب و رسوم گوناگون فراهم میکنند.
۶. بررسی موقعیتهای واقعی
اگر در فیلم یا برنامهای تلویزیونی صحنهای دیدید که در آن رفتاری حاکی از عدم پذیرش دیگران وجود داشت، درباره آن با فرزندتان گفتگو کنید و به آسیبهایی که چنین رفتاری میتواند به دیگران وارد کند، بپردازید.
۷. سفرهای خانوادگی
سفرها فرصتی عالی برای آشنایی با فرهنگها و مردمان جدید فراهم میکنند و به کودک کمک میکنند تا دریابد دنیایی وسیع و شایستهی کاوش وجود دارد.
۸. پیگیری اخبار و اطلاعات بهصورت مشترک
با پیگیری مشترک اخبار، به فرزندتان کمک کنید تا دنیای واقعی را بهتر بشناسد.
۹. تعامل با طیف متنوعی از افراد
کودک را در موقعیتهایی قرار دهید که با طیف متنوعی از افراد تعامل داشته باشد – در فعالیتهای ورزشی، مدرسه، سفرها و مراکز آموزشی.
۱۰. صبوری و احترام به سرعت رشد کودک
در طول این مسیرِ آموزشیِ ارزشمند، به کودک اجازه دهید با آهنگِ خاصِ خود رشد کند. یکباره انتظارات بیشازحد از او نداشته باشید و معیارهای غیرواقعبینانه تعیین نکنید.
هدف این نیست که کودک به انسانی بینقص بدل شود، بلکه هدف آن است که بیاموزد در دیگران نیز جنبهی انسانی را ببیند – حتی زمانی که آنها از هر جهت با او متفاوتاند. مدارا سفری است که با همدلی آغاز میشود، با الگوسازی ادامه مییابد و با تمرین و تکرار به ثمر مینشیند.
نظرات کاربران
نخستین دیدگاه را درباره این خبر ثبت کنید
یادآوری: نشانی ایمیل منتشر نمیشود و دیدگاههای حاوی توهین، تهمت، افترا یا واژگان نامناسب تأیید نخواهند شد.
نظر شما میتواند شروع یک گفتوگوی سازنده باشد.