این روزها نمک‌های رنگی با ظاهری متفاوت و رنگ‌های صورتی، آبی و بنفش، جای خود را در آشپزخانه برخی خانواده‌ها باز کرده‌اند؛ محصولاتی که اغلب با عنوان نمک طبیعی، معدنی و سالم‌تر از نمک معمولی تبلیغ می‌شوند. اما کارشناسان حوزه سلامت هشدار می‌دهند که ظاهر جذاب و تبلیغات این محصولات نباید باعث غفلت از خطرات احتمالی آن‌ها، به‌ویژه کمبود ید، شود.
ید یکی از عناصر ضروری برای عملکرد طبیعی غده تیروئید و تولید هورمون‌های این غده است. کمبود این ماده معدنی می‌تواند پیامدهای جدی برای سلامت افراد داشته باشد و به‌ویژه در دوران بارداری، جنینی و کودکی، رشد مغزی و جسمی را تحت تأثیر قرار دهد.
به گزارش ایسنا، متخصصان تأکید دارند که طبیعی یا معدنی بودن نمک به معنای سالم‌تر بودن آن نیست؛ چراکه بسیاری از نمک‌های رنگی، دریایی و سنتی فاقد مقدار کافی ید هستند و نمی‌توانند جایگزین مناسبی برای نمک یددار تصفیه‌شده باشند.
هشدار درباره پیامدهای کمبود ید در کودکان و مادران باردار
فتح‌اله پورعلی، مدیر گروه بهبود تغذیه مرکز بهداشت آذربایجان شرقی، با اشاره به اهمیت ید در سلامت انسان اظهار کرد: بدن به مقدار کمی ید نیاز دارد، اما همین عنصر نقش بسیار مهمی در تولید هورمون‌های تیروئید و رشد مغزی ایفا می‌کند.
وی افزود: کمبود ید می‌تواند عوارضی مانند گواتر، کم‌کاری تیروئید، اختلال در عملکرد دستگاه تولیدمثل و مشکلات جسمی و ذهنی ایجاد کند. این عوارض در دوران جنینی و کودکی اهمیت بیشتری دارند و ممکن است رشد طبیعی مغز و توانایی‌های شناختی افراد را مختل کنند.
پورعلی با بیان اینکه کمبود ید می‌تواند ضریب هوشی کودکان را به میزان قابل توجهی کاهش دهد، گفت: برآوردها حاکی از آن است که فقر ید ممکن است به کاهش ۱۳.۵ امتیازی ضریب هوشی کودکان منجر شود؛ موضوعی که می‌تواند بر آینده تحصیلی و زندگی آن‌ها تأثیر بگذارد.
به گفته وی، اجرای برنامه غنی‌سازی نمک با ید از سال ۱۳۷۰ در کشور، دستاوردهای مثبتی در پیشگیری از کمبود این عنصر داشته است و نمک یددار همچنان یکی از مؤثرترین و کم‌هزینه‌ترین روش‌های مقابله با این مشکل محسوب می‌شود.
چرا مصرف نمک‌های صورتی، آبی و بنفش توصیه نمی‌شود؟
مدیر گروه بهبود تغذیه مرکز بهداشت آذربایجان شرقی با اشاره به افزایش تبلیغات درباره نمک‌های رنگی و دریایی اظهار کرد: نمک‌های صورتی هیمالیا، آبی، بنفش و نمک دریا، گاهی با عنوان محصولات طبیعی و سالم به مصرف‌کنندگان معرفی می‌شوند، اما بسیاری از این محصولات تصفیه‌نشده و فاقد ید کافی هستند.
وی تأکید کرد: مصرف نمک‌های رنگی و دریایی غیراستاندارد به هیچ عنوان توصیه نمی‌شود؛ زیرا جایگزین کردن آن‌ها با نمک یددار تصفیه‌شده می‌تواند دریافت روزانه ید را کاهش دهد.
پورعلی همچنین درباره احتمال وجود ناخالصی‌های مضر در این محصولات هشدار داد و گفت: برخی بررسی‌ها وجود مواد و ناخالصی‌های نگران‌کننده در این نوع نمک‌ها را نشان داده‌اند که ممکن است برای سلامت انسان زیان‌آور باشند.
وی توضیح داد: در فرآیند تصفیه نمک، ناخالصی‌ها و مواد ناخواسته جدا می‌شوند و سپس ید به میزان استاندارد به محصول اضافه می‌شود. بنابراین، صرف وجود مقادیری ید طبیعی در سنگ نمک یا نمک دریا به معنای تأمین نیاز بدن نیست.
وضعیت دریافت ید در آذربایجان شرقی نگران‌کننده است
پورعلی با اشاره به وضعیت دریافت ید در کشور گفت: بررسی‌ها نشان می‌دهد وضعیت دریافت این عنصر در برخی گروه‌ها، به‌ویژه مادران باردار و کودکان، نیازمند توجه بیشتری است.
وی افزود: بر اساس ارزیابی‌های انجام‌شده، وضعیت کودکان در آذربایجان غربی در محدوده قرمز و در آذربایجان شرقی در محدوده نارنجی قرار دارد. در صورت بی‌توجهی به اصلاح الگوی مصرف نمک و پیشگیری از کمبود ید، احتمال تشدید این وضعیت وجود دارد.
نمک یددار تصفیه‌شده؛ راهکار اصلی پیشگیری از کمبود ید
علیرضا حسن‌زاده، معاون فنی مرکز بهداشت آذربایجان شرقی نیز با اشاره به عوامل مؤثر بر کاهش دریافت ید در استان اظهار کرد: دسترسی به نمک‌های دریاچه ارومیه و تبلیغات مربوط به نمک‌های رنگی و دریایی از جمله عواملی هستند که می‌توانند الگوی صحیح مصرف نمک یددار را تحت تأثیر قرار دهند.
وی افزود: کوهستانی بودن منطقه و پایین بودن میزان ید موجود در خاک نیز از دیگر عوامل مؤثر در کاهش دریافت این عنصر ضروری به شمار می‌روند.
حسن‌زاده با تأکید بر نقش ید در عملکرد تیروئید و رشد مغزی بیان کرد: کمبود این عنصر می‌تواند زمینه‌ساز گواتر، کم‌کاری تیروئید، اختلالات تولیدمثل و مشکلات جسمی و ذهنی، به‌ویژه در کودکان شود.
وی نمک یددار تصفیه‌شده را یکی از مؤثرترین و مقرون‌به‌صرفه‌ترین راهکارهای پیشگیری از کمبود ید دانست و تأکید کرد: استفاده از نمک یددار به معنای افزایش مصرف نمک نیست؛ بلکه خانواده‌ها باید ضمن محدود کردن میزان مصرف، نوع تصفیه‌شده و یددار آن را انتخاب کنند.
در مجموع، کارشناسان توصیه می‌کنند خانواده‌ها فریب رنگ، ظاهر متفاوت و تبلیغات مربوط به طبیعی بودن نمک‌های رنگی را نخورند و برای حفظ سلامت خود و پیشگیری از کمبود ید، از نمک یددار تصفیه‌شده و دارای نشان استاندارد استفاده کنند.
نظرات کاربران
نخستین دیدگاه را درباره این خبر ثبت کنید
یادآوری: نشانی ایمیل منتشر نمی‌شود و دیدگاه‌های حاوی توهین، تهمت، افترا یا واژگان نامناسب تأیید نخواهند شد.
نظر شما می‌تواند شروع یک گفت‌وگوی سازنده باشد.