پایان مهلت ۶۰ روزه؛ ایران: آتش‌بسی در کار نبوده که نیاز به تمدید داشته باشد

مهلت ۶۰ روزه‌ای که در «تفاهم‌نامه اسلام‌آباد» برای دستیابی ایران و آمریکا به یک توافق نهایی تعیین شده بود، روز دوشنبه ۲۷ مرداد به پایان رسید، بدون آنکه توافق علنی برای تمدید آن یا تصمیم جدیدی اتخاذ شود.

با این حال، به نظر می‌رسد ایران و آمریکا از طریق میانجی‌ها به توافق اعلام‌نشده‌ای درباره‌ی تمدید آتش‌بس رسیده‌اند.

جزئیات تفاهم‌نامه اسلام‌آباد

ایران و آمریکا در ۲۸ خرداد گذشته، تفاهم‌نامه اسلام‌آباد را با ۱۴ بند امضا کردند. بر اساس این تفاهم‌نامه، مقرر شده بود که یک توافق نهایی حداکثر ظرف ۶۰ روز به دست آید. این مهلت با موافقت دو طرف قابل تمدید بود.

محورهای اصلی این تفاهم‌نامه عبارت بودند از:

پایان جنگ در جبهه‌های مختلف

لغو تدریجی محاصره دریایی آمریکا

تضمین عبور کشتی‌های تجاری از تنگه هرمز توسط ایران

اعطای معافیت برای صادرات نفت ایران

آزادسازی دارایی‌های مسدودشده

نقض تفاهم‌نامه توسط دو طرف

در هفته‌های گذشته، تهران و واشنگتن یکدیگر را به نقض تفاهم‌نامه متهم کرده‌اند. آمریکا محاصره دریایی ایران را طبق جدول تعیین‌شده لغو کرد و سپس آن را دوباره بازگرداند. ایران نیز پس از بازگشایی تنگه هرمز، دوباره آن را بست.

تهران بازگشایی تنگه را به لغو محاصره و آزادسازی دارایی‌های مسدودشده مشروط کرد، در حالی که آمریکا تهران را به عدم عمل به تعهد خود برای بازگرداندن رفت‌وآمد کشتی‌ها از تنگه هرمز متهم می‌کند.

موضع ایران؛ آتش‌بس ۶۰ روزه‌ای وجود نداشته است

پیش از پایان مهلت ۶۰ روزه، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز یکشنبه گفت که تفاهم‌نامه اسلام‌آباد بر «پایان جنگ» تأکید داشته است، نه بر یک آتش‌بس موقت ۶۰ روزه.

وی افزود که آمریکا تفاهم‌نامه را نقض کرده و در نتیجه درگیری‌ها دوباره آغاز شد. به گفته‌ی او، «آتش‌بس ۶۰ روزه‌ای وجود ندارد که نیاز به تمدید داشته باشد.» عراقچی همچنین تأکید کرد که تهران تاکنون درباره‌ی ازسرگیری مذاکرات با واشنگتن تصمیمی نگرفته است.

چرا تفاهم‌نامه از محتوای اصلی خود خارج شد؟

به گزارش الجزیره، از نگاه ایران، چند اتفاق باعث شد تفاهم‌نامه عملاً از محتوای اصلی خود خارج شود:

لغو نشدن کامل محاصره دریایی

آزاد نشدن دارایی‌های مسدودشده

ازسرگیری عملیات نظامی

ادامه حملات اسرائیل به لبنان

بر اساس متن تفاهم‌نامه، آمریکا باید بلافاصله پس از امضای آن، روند لغو محاصره دریایی ایران را آغاز می‌کرد و این محاصره باید ظرف ۳۰ روز به‌طور کامل پایان می‌یافت. در مقابل، ایران باید ترتیبات لازم برای عبور امن کشتی‌های تجاری از تنگه هرمز را فراهم می‌کرد.

تحلیلگران: آمریکا اهرم هرمز را از ایران گرفته است

علی‌اکبر دارینی، پژوهشگر مسائل بین‌الملل، به الجزیره گفت که واشنگتن از زمان امضای تفاهم‌نامه، رویکرد مثبتی برای اجرای تعهدات خود نشان نداده است. وی به ادامه‌ی حملات اسرائیل به لبنان و تلاش آمریکا برای گرفتن «اهرم هرمز» از ایران پیش از اجرای تعهدات متقابل اشاره کرد.

دارینی تأکید کرد که برداشت غالب در تهران این است که در حال حاضر آتش‌بسی وجود ندارد و جنگ ادامه دارد، هرچند شدت و ابزارهای آن تغییر کرده است.

ایران به دنبال احیای تفاهم‌نامه، نه تمدید آتش‌بس

بر اساس این دیدگاه، ایران به دنبال تمدید یک آتش‌بس موجود نیست، بلکه خواستار فعال شدن دوباره تفاهم‌نامه است که به اعتقاد تهران، آمریکا اجرای آن را متوقف کرده است.

تهران اخبار مربوط به توافق برای تمدید مهلت را رد می‌کند و تأکید دارد که بازگشت واشنگتن به تعهدات قبلی خود، باید مقدمه‌ی هر دور جدیدی از مذاکرات باشد.