مستمری بازماندگان تأمین اجتماعی / چه کسانی و با چه سهمی دریافت میکنند؟
فوت یک بیمهشده یا کارگر، به معنای پایان حمایتهای قانون تأمین اجتماعی نیست. قانونگذار برای جلوگیری از بروز مشکلات معیشتی خانواده متوفی، سازوکاری را پیشبینی کرده است تا در صورت احراز شرایط قانونی، مستمری و برخی حمایتهای بیمهای به بازماندگان واجد شرایط منتقل شود.
بازماندگان واجد شرایط چه کسانی هستند؟
ماده ۸۱ قانون تأمین اجتماعی، اشخاصی را که پس از فوت بیمهشده میتوانند از مستمری بازماندگان استفاده کنند، مشخص کرده است. این افراد عبارتاند از:
۱. همسر دائم بیمهشده متوفی
همسر دائم، در صورت دارا بودن شرایط مقرر در قانون، از مستحقان دریافت مستمری بازماندگان محسوب میشود. حمایت از همسر، یکی از مهمترین ابزارهای قانون برای جلوگیری از کاهش ناگهانی درآمد خانوار پس از فوت سرپرست خانواده است.
۲. فرزندان
فرزندان نیز در شرایطی که قانون تعیین کرده است، از مستمری بازماندگان بهرهمند میشوند. این شرایط شامل محدودیتهای سنی، ادامه تحصیل یا ازکارافتادگی است و هدف آن حمایت از فرزندانی است که هنوز توانایی تأمین معاش مستقل ندارند.
۳. پدر و مادر بیمهشده
والدین بیمهشده نیز در صورتی که شرایط مقرر در قانون از جمله وابستگی معیشتی و سایر ضوابط قانونی را داشته باشند، در زمره بازماندگان مستحق دریافت مستمری قرار میگیرند.
سهم هر یک از بازماندگان چگونه تعیین میشود؟
صرف قرار گرفتن در زمره بازماندگان، به معنای دریافت سهم یکسان نیست. ماده ۸۳ قانون تأمین اجتماعی نحوه توزیع مستمری را مشخص کرده است.
| بازمانده | سهم از مستمری |
|---|---|
| همسر | ۵۰ درصد |
| هر فرزند | ۲۵ درصد |
| هر یک از والدین | ۲۰ درصد |
با این حال، قانون برای حفظ تعادل منابع صندوق تأمین اجتماعی یک محدودیت مهم نیز پیشبینی کرده است: مجموع مستمری پرداختی به تمامی بازماندگان در هیچ حالتی نباید از ۱۰۰ درصد مستمری استحقاقی بیمهشده متوفی تجاوز کند. بنابراین، هرگاه مجموع سهمهای قانونی از این سقف بیشتر شود، سهمها مطابق ضوابط قانونی تعدیل خواهد شد.
چه عواملی موجب قطع مستمری بازماندگان میشود؟
دریافت مستمری بازماندگان دائمی و بدون قید و شرط نیست. ماده ۸۲ قانون تأمین اجتماعی مواردی را پیشبینی کرده است که در صورت تحقق آنها، استحقاق دریافت مستمری از بین میرود:
تغییر در وضعیت تأهل
رسیدن فرزندان به شرایط خروج از شمول حمایت
اشتغال یا از بین رفتن شرایط قانونی مقرر
از این رو، استمرار دریافت مستمری منوط به حفظ شرایط قانونی است.
سایر حمایتهای قانون تأمین اجتماعی
قانون تأمین اجتماعی، حمایت از خانواده بیمهشده را به دوران حیات او محدود نکرده است. مواد ۵۴ و ۵۸ قانون نیز نشان میدهد که بیمهشدگان و اعضای خانواده تحت تکفل از خدمات درمانی شامل اقدامات تشخیصی، درمانی، دارویی و توانبخشی برخوردار هستند.
همچنین ماده ۹۱ با الزام کارفرمایان به انجام معاینات پزشکی پیش از استخدام، نقش مهمی در پیشگیری از آسیبهای شغلی ایفا میکند و در صورت قصور کارفرما، مسئولیتهای قانونی و مالی متوجه وی خواهد بود.
قانون تأمین اجتماعی با طراحی یک زنجیره حمایتی از مرحله اشتغال تا پس از فوت بیمهشده، هدف نهایی خود را حفظ امنیت معیشتی خانواده بیمهشده قرار داده است.
