سنوات کارگران چطور محاسبه می‌شود؟ / مزد مبنا ملاک است، نه حقوق پایه

یکی از مهم‌ترین ابهام‌های کارگران هنگام پایان همکاری، نحوه محاسبه حق سنوات است؛ به‌ویژه اینکه آیا سنوات باید بر اساس «حقوق پایه» پرداخت شود یا «مزد مبنا» و آخرین مزد واقعی کارگر ملاک محاسبه قرار می‌گیرد؟ این موضوع زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که رقم حقوق پایه با مجموع مزد مبنا و دریافتی‌های قانونی کارگر تفاوت قابل‌توجهی داشته باشد.

سنوات بر اساس کدام مبلغ محاسبه می‌شود؟

بازتاب_ بر اساس ماده ۲۴ قانون کار، کارفرما مکلف است در پایان رابطه کاری، به ازای هر سال سابقه کار، مزایای پایان کار معادل یک ماه آخرین حقوق کارگر را پرداخت کند. در مشاغلی که مشمول طرح طبقه‌بندی مشاغل هستند، مزد مبنا در محاسبه سنوات اهمیت ویژه‌ای دارد. بنابراین اگر مزد مبنای کارگر ۲۲ میلیون تومان باشد، نمی‌توان صرفاً یک رقم پایین‌تر مانند ۱۶.۵ میلیون تومان را مبنای محاسبه سنوات قرار داد. در مشاغل عادی نیز ملاک، مزد ثابت قانونی است و صرفاً عنوان «حقوق پایه» تعیین‌کننده مبلغ سنوات نیست.

مزایا در محاسبه سنوات چه وضعیتی دارند؟

بر اساس رویه‌های قانونی و آرای دیوان عدالت اداری، در محاسبه مزایای پایان کار، اقلامی که ماهیت «مزد» ندارند، لزوماً به‌عنوان مبنای سنوات محاسبه نمی‌شوند. در نتیجه باید میان مزد ثابت، مزد مبنا و مزایای رفاهی یا انگیزشی تفاوت قائل شد. به همین دلیل، برای تعیین مبلغ دقیق سنوات هر کارگر، باید ساختار حقوق و مزایای درج‌شده در فیش حقوقی و نوع شغل او بررسی شود.

یک روز کار در سال جدید می‌تواند مبلغ سنوات را تغییر دهد

یکی از نکات مهم هنگام تسویه حساب، تاریخ دقیق پایان همکاری است. اگر رابطه کاری در پایان اسفند یک سال خاتمه پیدا کند، سنوات بر مبنای آخرین مزد همان سال محاسبه می‌شود. اما اگر کارگر حتی برای یک روز وارد سال جدید شده و سپس رابطه کاری او قطع شود، مبنای محاسبه سنوات، آخرین مزد زمان خاتمه همکاری خواهد بود.

مثال ساده:

فرض کنید کارگری تا پایان اسفند ۱۴۰۴ مشغول به کار بوده و مزد مبنای او در آن سال ۲۰ میلیون تومان بوده است. اگر همکاری در همان پایان اسفند ۱۴۰۴ خاتمه پیدا کند، سنوات بر اساس مزد نهایی سال ۱۴۰۴ محاسبه خواهد شد. اما اگر همین کارگر حتی یک روز در سال ۱۴۰۵ مشغول به کار باشد و سپس تسویه کند و مزد مبنای او در سال ۱۴۰۵ به ۲۲ میلیون تومان رسیده باشد، سنوات مربوط به سال‌های گذشته نیز در زمان تسویه بر مبنای آخرین مزد محاسبه می‌شود.

آیا کارفرما می‌تواند سنوات را بر اساس یک رقم کمتر پرداخت کند؟

خیر؛ مبنای قانونی محاسبه سنوات را نمی‌توان صرفاً با انتخاب یک رقم پایین‌تر از مزد قانونی کارگر تغییر داد. به همین دلیل، کارگران هنگام تسویه حساب باید به رقم درج‌شده به‌عنوان مزد مبنا یا مزد ثابت، تاریخ دقیق پایان همکاری و سابقه کاری خود توجه کنند. در صورتی که کارفرما مبلغ سنوات را کمتر از میزان قانونی پرداخت کند، کارگر می‌تواند موضوع را از طریق مراجع حل اختلاف اداره کار پیگیری کند.

سنوات با عیدی تفاوت دارد

سنوات و عیدی دو پرداخت متفاوت هستند و نباید این دو را با یکدیگر اشتباه گرفت. حق سنوات مربوط به مزایای پایان کار است و به سابقه کار و آخرین مزد قانونی کارگر ارتباط دارد؛ در حالی که عیدی و پاداش پایان سال قواعد و سقف محاسباتی جداگانه‌ای دارد. بنابراین هنگام تسویه حساب، باید سنوات، عیدی، مانده مرخصی و سایر مطالبات قانونی به‌صورت جداگانه بررسی شوند.

محاسبه حق سنوات کارگران بر اساس مزد مبنا یا مزد ثابت قانونی و آخرین مزد زمان خاتمه همکاری انجام می‌شود، نه صرفاً حقوق پایه. حتی یک روز کار در سال جدید می‌تواند مبنای محاسبه سنوات سال‌های گذشته را تغییر دهد. کارگران باید در زمان تسویه حساب به این نکات توجه کرده و در صورت پرداخت کمتر از میزان قانونی، از طریق مراجع حل اختلاف اداره کار پیگیری کنند. همچنین سنوات و عیدی دو پرداخت جداگانه هستند و نباید با یکدیگر اشتباه گرفته شوند.