خودروی اقتصادی چند سال از درآمد یک کارگر را می‌بلعد؟

کوییک که در رده خودروهای نسبتاً ارزان بازار داخلی قرار دارد، به قیمتی رسیده که حتی با فرض پس‌انداز تمام درآمد یک کارگر متأهل، خرید آن بیش از چهار سال زمان می‌برد. مسئله بازار خودرو دیگر صرفاً افزایش قیمت نیست؛ فاصله درآمد و قیمت خودرو به مرحله‌ای رسیده که مالکیت خودرو را برای بسیاری از خانوارها از دسترس خارج کرده است.

بازتاب– قیمت کوییک S در بازار آزاد روز یکشنبه ۲۸ تیر ۱۴۰۵ حدود یک میلیارد و ۲۶۵ میلیون تومان اعلام شده است. در همان روز، دنا پلاس اتوماتیک با قیمت حدود دو میلیارد و ۷۸۰ میلیون تومان عرضه شد.

در سوی دیگر این مقایسه، حداقل دریافتی یک کارگر متأهل دارای یک فرزند در سال ۱۴۰۵ حدود ۲۴ تا ۲۴.۵ میلیون تومان اعلام شده است. پایه حقوق ماهانه نیز حدود ۱۶ میلیون و ۶۲۵ هزار تومان است و مابقی دریافتی از مزایایی مانند حق مسکن، حق تأهل، بن و حق اولاد تشکیل می‌شود.

چهار سال بدون خوراک، مسکن و درمان

اگر قیمت یک میلیارد و ۲۶۵ میلیون تومانی کوییک S را بر دریافتی ماهانه ۲۴.۵ میلیون تومان تقسیم کنیم، نتیجه حدود ۵۲ ماه است.

به بیان ساده‌تر، یک کارگر متأهل باید بیش از چهار سال و سه ماه تمام درآمد خود را کنار بگذارد تا بتواند یک کوییک بخرد. این محاسبه فرض می‌کند که او در این مدت هیچ هزینه‌ای برای اجاره خانه، خوراک، پوشاک، درمان، آموزش، حمل‌ونقل یا قبوض نداشته باشد؛ فرضی که در زندگی واقعی غیرممکن است.

برای دنا پلاس اتوماتیک، دوره انتظار به حدود ۱۱۳ ماه یا نزدیک به ۹ سال و نیم می‌رسد.

اگر خانوار بتواند تنها ۲۰ درصد درآمد خود را پس‌انداز کند، خرید کوییک بیش از ۲۱ سال و خرید دنا بیش از ۴۷ سال زمان خواهد برد؛ آن هم به شرط آنکه قیمت خودرو در تمام این سال‌ها ثابت بماند.

افزایش دستمزد چرا کافی نبود؟

حداقل دستمزد کارگران در سال ۱۴۰۵ حدود ۶۰ درصد افزایش یافت. در نگاه نخست، این رشد می‌تواند قابل توجه به نظر برسد؛ اما قدرت خرید فقط با درصد افزایش حقوق سنجیده نمی‌شود. مهم این است که قیمت کالاهای مورد نیاز خانوار در همان مدت چقدر افزایش یافته باشد.

در بازار خودرو نیز همین اتفاق رخ داده است. وقتی قیمت یک خودروی پایه با شتابی بیشتر از درآمد خانوار رشد می‌کند، حتی افزایش قابل توجه حقوق نمی‌تواند فاصله ایجادشده در سال‌های گذشته را جبران کند.

خودروی اقتصادی دیگر اقتصادی نیست

اصطلاح «خودروی اقتصادی» معمولاً به محصولی اشاره دارد که یک خانوار با درآمد متوسط بتواند با چند سال پس‌انداز یا دریافت تسهیلات متعارف آن را خریداری کند.

اما در شرایط فعلی، حتی ارزان‌ترین خودروهای صفر بازار بیش از یک میلیارد تومان قیمت دارند. تسهیلات خرید خودرو نیز یا رقم محدودی دارند یا با نرخ سود و اقساطی عرضه می‌شوند که پرداخت آن برای خانوار حداقل‌بگیر دشوار است.

در چنین بازاری، خودروی اقتصادی نه بر اساس قدرت خرید مردم، بلکه فقط در مقایسه با خودروهای گران‌تر تعریف می‌شود. ممکن است یک خودرو در برابر محصول پنج میلیارد تومانی ارزان محسوب شود، اما این به معنای قابل خرید بودن آن برای اکثریت جامعه نیست.

شاخص استطاعت خرید خودرو

برای شفاف‌تر شدن وضعیت بازار، می‌توان شاخصی ساده با عنوان «استطاعت خرید خودرو» تعریف کرد:

قیمت خودرو تقسیم بر درآمد ماهانه خانوار.

این شاخص نشان می‌دهد خرید یک خودرو معادل چند ماه درآمد است. انتشار دوره‌ای آن در کنار جدول قیمت خودرو، تصویر دقیق‌تری از وضعیت مردم ارائه می‌دهد.

برای مثال، عدد ۵۲ برای کوییک به این معناست که قیمت خودرو معادل ۵۲ ماه کل دریافتی یک کارگر متأهل با یک فرزند است. هرچه این عدد افزایش یابد، خودرو از دسترس خانوار دورتر شده است.

این شاخص باید در دوره‌های مختلف و برای گروه‌های درآمدی متفاوت محاسبه شود تا بتوان فهمید آیا سیاست‌های خودرویی به بهبود دسترسی مردم منجر شده‌اند یا تنها قیمت و تولید را جابه‌جا کرده‌اند.