جنگ بالا گرفت، طلا از نفت شکست خورد
بازتاب– طلا معمولاً در دورههای جنگ، بحران مالی و نااطمینانی سیاسی بهعنوان پناهگاه امن مورد توجه قرار میگیرد. با این حال، معاملات هفته منتهی به ۱۷ ژوئیه ۲۰۲۶ تصویر متفاوتی نشان داد؛ با وجود تشدید درگیری میان آمریکا و ایران و افزایش نگرانی درباره تنگه هرمز و دریای سرخ، قیمت طلا در مسیر سنگینترین افت هفتگی خود طی شش هفته قرار گرفت.
بهای هر اونس طلای نقدی روز جمعه اندکی افزایش یافت، اما همچنان زیر چهار هزار دلار معامله شد و کاهش هفتگی آن به بیش از سه درصد رسید. تحلیلگران علت اصلی این افت را افزایش قیمت نفت، تشدید نگرانیهای تورمی و تقویت احتمال ادامه سیاست پولی سختگیرانه در آمریکا میدانند.
چرا طلا معمولاً در بحران گران میشود؟
طلا برخلاف سهام به سودآوری یک شرکت وابسته نیست و مانند اوراق بدهی نیز به توان بازپرداخت یک دولت یا بنگاه متکی نیست. عرضه آن محدود است و در بازارهای جهانی بهراحتی معامله میشود. به همین دلیل، هنگام افزایش نااطمینانی بخشی از سرمایهگذاران داراییهای پرریسک را میفروشند و به طلا روی میآورند.
افزایش خرید بانکهای مرکزی، نگرانی درباره ارزش ارزها و بیثباتی بازارهای مالی نیز میتواند از قیمت طلا حمایت کند. شورای جهانی طلا اعلام کرده است که بانکهای مرکزی در پایان سال ۲۰۲۵ حدود ۳۸ هزار و ۶۷۰ تن طلا در اختیار داشتند و سهم طلا در ذخایر تخصیصیافته جهانی افزایش یافته بود.
اما پناهگاه امن بودن به این معنا نیست که قیمت طلا در هر جنگی و در تمام روزهای بحران افزایش پیدا میکند. نرخ بهره، ارزش دلار، جریان نقدینگی و موقعیتهای سفتهبازانه نیز همزمان بر بازار اثر میگذارند.
نفت گران چگونه به زیان طلا تمام شد؟
تشدید درگیری در خاورمیانه، نگرانی درباره صادرات نفت و عبور کشتیها از تنگه هرمز را افزایش داد. نفت گرانتر میتواند هزینه حملونقل، تولید و کالاهای مصرفی را بالا ببرد و تورم را برای مدت طولانیتری حفظ کند.
وقتی احتمال تورم بیشتر میشود، سرمایهگذاران انتظار دارند بانک مرکزی آمریکا نرخ بهره را بالا نگه دارد یا حتی دوباره افزایش دهد. همین انتظار برای فشار بر طلا کافی است.
طلا سود دورهای پرداخت نمیکند. سرمایهگذاری که طلا نگه میدارد، برخلاف دارنده اوراق خزانه یا سپرده بانکی، بهره دریافت نمیکند. بنابراین هرچه بازده داراییهای کمریسک بالاتر رود، هزینه فرصت نگهداری طلا افزایش مییابد.
در هفتههای گذشته نیز افزایش نگرانی از سیاست سختگیرانهتر فدرالرزرو و تقویت دلار بارها قیمت طلا را تحت فشار قرار داده بود. بانک HSBC نیز به دلیل تغییر انتظارات درباره نرخ بهره و دلار قویتر، پیشبینی متوسط قیمت طلا در سال ۲۰۲۶ را کاهش داد.
دلار؛ پناهگاه رقیب طلا
در بحرانهای جهانی، سرمایه فقط به سمت طلا حرکت نمیکند. دلار آمریکا و اوراق خزانه نیز برای بسیاری از سرمایهگذاران پناهگاه امن محسوب میشوند.
اگر تقاضا برای دلار افزایش یابد، قیمت طلا برای خریدارانی که از ارزهای دیگر استفاده میکنند گرانتر میشود؛ زیرا طلا در بازار جهانی عمدتاً با دلار قیمتگذاری میشود. این عامل میتواند تقاضای جهانی را کاهش دهد.
در ماههای گذشته نیز تقویت دلار و افزایش بازده اوراق خزانه آمریکا از عوامل اصلی افت طلا بوده است. در برخی روزها، طلا ابتدا تحت تأثیر نگرانیهای سیاسی افزایش یافت، اما پس از بالا رفتن بازده اوراق و دلار، تمام رشد خود را از دست داد.
بنابراین در بحران اخیر، طلا با دو رقیب روبهرو شد: دلار قویتر و اوراقی که بازده بیشتری ارائه میکنند.
آیا نقش پناهگاه امن طلا کم شده است؟
قیمت این فلز در سال ۲۰۲۵ بیش از ۶۰ درصد افزایش یافته بود و در ژانویه ۲۰۲۶ نیز به رکوردهای بالای پنج هزار دلار رسید. بخشی از کاهش فعلی میتواند اصلاح قیمت پس از آن صعود بزرگ و شناسایی سود سرمایهگذاران باشد.
همچنین ممکن است در کوتاهمدت، نگرانی نرخ بهره بر تقاضای امن غلبه کند، اما با عمیقتر شدن بحران، رکود اقتصادی یا کاهش اعتماد به داراییهای مالی، طلا دوباره مورد توجه قرار گیرد.
در واقع، نقش طلا باید در بازههای طولانیتر سنجیده شود. این دارایی میتواند در یک هفته بحرانی کاهش یابد، اما همچنان در سبد بلندمدت بانکهای مرکزی یا سرمایهگذاران نقش پوشش ریسک داشته باشد.
افت اونس چه اثری بر بازار طلای ایران دارد؟
قیمت طلای داخلی فقط از اونس جهانی پیروی نمیکند. نرخ ارز، حباب سکه، میزان عرضه و تقاضا، هزینه ضرب و انتظارات سیاسی داخلی نیز بر قیمت اثر دارند.
در سادهترین بیان، ارزش طلای خام در ایران از ترکیب قیمت جهانی اونس و نرخ تبدیل دلار به ریال به دست میآید. بنابراین اگر اونس سه درصد کاهش یابد، اما نرخ ارز بیش از سه درصد افزایش پیدا کند، قیمت طلای داخلی ممکن است همچنان بالا برود.
سکه نیز ممکن است رفتاری متفاوت از طلای خام داشته باشد. وقتی تقاضای احتیاطی افزایش مییابد، فاصله قیمت بازار سکه با ارزش طلای موجود در آن بیشتر میشود؛ فاصلهای که از آن با عنوان حباب یاد میشود.
به همین دلیل، تیتر «طلای جهانی کاهش یافت، پس طلای ایران ارزان میشود» الزاماً درست نیست. برای تحلیل بازار داخلی باید چهار متغیر اونس، نرخ ارز، حباب و عرضهوتقاضا جداگانه بررسی شوند.
سه سناریوی پیش روی طلا
در سناریوی نخست، تنشهای منطقهای کاهش مییابد و نفت ارزانتر میشود. در این حالت فشار تورمی کم میشود، اما تقاضای پناهگاه امن نیز کاهش پیدا میکند؛ بنابراین جهت طلا به رفتار نرخ بهره و دلار وابسته خواهد بود.
در سناریوی دوم، بحران ادامه پیدا میکند، اما بانک مرکزی آمریکا همچنان بر کنترل تورم تأکید میکند. در این وضعیت نرخهای بهره بالا و دلار قوی میتوانند طلا را زیر فشار نگه دارند.
در سناریوی سوم، افزایش قیمت انرژی اقتصاد جهانی را به سمت رکود ببرد. در چنین شرایطی، انتظار کاهش نرخ بهره، نگرانی مالی و تقاضای امن ممکن است دوباره به سود طلا عمل کند.
نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.
دیدگاههای حاوی الفاظ نامناسب، توهین، تهمت یا افترا منتشر نمیشوند.