شب پرالتهاب منطقه؛ ایران چگونه به حملات آمریکا پاسخ داد؟
در پی حملات تازه آمریکا به مناطقی در جنوب و مرکز ایران، نیروهای مسلح جمهوری اسلامی از هدف قرار دادن شماری از پایگاهها و تأسیسات نظامی آمریکا در چند کشور منطقه خبر دادند؛ تحولاتی که همزمان با افزایش تنش در تنگه هرمز، امنیت کشتیرانی و ثبات کشورهای حاشیه خلیج فارس را با شرایطی حساس روبهرو کرده است.
بازتاب– بامداد یکشنبه ۲۱ تیر، چندین منطقه در استانهای هرمزگان، بوشهر، خوزستان، کرمان، مرکزی و کهگیلویه و بویراحمد شاهد شنیدهشدن صدای انفجار یا اصابت پرتابه بودند. مقامهای محلی در برخی استانها وقوع حملات را تأیید کردند، اما ارزیابی دقیق خسارتها و تلفات احتمالی همچنان ادامه دارد.
فرمانداری بوشهر اعلام کرد چهار نقطه در این شهرستان با ۱۰ پرتابه هدف قرار گرفته است. مقامهای استان بوشهر همچنین از وقوع حملاتی در بوشهر، عسلویه و بندر دیر خبر دادند و تأکید کردند که در گزارشهای اولیه، تلفاتی ثبت نشده است.
در استان هرمزگان نیز صدای چندین انفجار در بندرعباس، سیریک، جاسک و مناطق ساحلی گزارش شد. رسانههای داخلی از شنیدهشدن بیش از ۱۰ انفجار در جاسک و اصابت پرتابه به ارتفاعات ساحلی میان سیریک و روستای طاهرویی خبر دادند. مقامهای محلی در عین حال اعلام کردند گزارشی از اصابت پرتابه در قشم دریافت نشده است.
در خوزستان، معاون امنیتی استاندار از هدف قرار گرفتن هندیجان، ماهشهر و آبادان خبر داد و گفت جزئیات خسارتها و آمار احتمالی مجروحان پس از تکمیل بررسیها اعلام خواهد شد. همزمان، از فعالشدن سامانههای پدافند هوایی در ماهشهر نیز گزارشهایی منتشر شد.
استانداری کرمان اعلام کرد در جریان حمله به یک دکل ارتباطی در ارتفاعات جنوب استان، دو نفر مجروح و با بالگرد به مراکز درمانی منتقل شدند. همچنین مقامهای استان مرکزی از اصابت پرتابه به منطقهای در شهرستان خنداب خبر دادند.
در اطراف یاسوج نیز یک پرتابه پهپادی به منطقهای خارج از شهر اصابت کرد. به گفته معاون سیاسی و امنیتی استانداری کهگیلویه و بویراحمد، این حادثه تلفات جانی نداشت و تنها یک وسیله نقلیه آسیب دید.
پاسخ ایران به پایگاههای آمریکا در منطقه
پس از انتشار خبر حملات آمریکا، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و ارتش جمهوری اسلامی ایران در اطلاعیههایی جداگانه از آغاز عملیات متقابل علیه تأسیسات نظامی آمریکا در منطقه خبر دادند.
سپاه اعلام کرد زیرساختهای نظامی پایگاه هوایی پرنس حسن در اردن، از جمله مرکز فرماندهی و کنترل و آشیانههای پهپادهای MQ-9، با موشکهای بالستیک هدف قرار گرفتهاند. در اطلاعیه دیگری نیز از حمله به پایگاه هوایی العدید قطر و هدف قرار گرفتن مرکز تعمیر و نگهداری جنگندهها و مرکز فرماندهی این پایگاه خبر داده شد.
ارتش جمهوری اسلامی ایران نیز اعلام کرد پهپادهای انهدامی، سامانه پاتریوت، انبار مهمات و یک سایت راداری آمریکا در کویت را هدف قرار دادهاند. براساس این اطلاعیه، یک سامانه ارتباطی و سایت راداری وابسته به ارتش آمریکا در بحرین نیز در موج دیگری از عملیات هدف قرار گرفته است.
منابع خبری منطقهای همزمان از شنیدهشدن صدای انفجار و فعالشدن آژیرهای هشدار در بحرین، کویت، قطر، اردن و برخی دیگر از کشورهای منطقه خبر دادند. ارتش اردن اعلام کرد سه موشک شلیکشده از خاک ایران وارد قلمرو این کشور شدهاند، اما این حادثه تلفات جانی نداشته است.
برخی گزارشها همچنین از فعالیت پدافند هوایی در پایگاه موفق السلطی اردن حکایت داشت؛ با این حال جزئیات این گزارش از سوی مقامهای رسمی اردنی بهطور کامل تأیید نشده است.
تنگه هرمز در کانون بحران
یکی از مهمترین ابعاد تحولات اخیر، تشدید رویارویی در تنگه هرمز است. نیروی دریایی سپاه اعلام کرد دو شناور که مسیر اعلامشده را رعایت نکرده و به هشدارها توجه نکرده بودند، متوقف شدهاند.
در اطلاعیه سپاه آمده است یکی از این شناورها با خاموشکردن سامانههای شناسایی، امنیت دریایی را به خطر انداخته و پس از بیتوجهی به اخطارها، با شلیک هشدار متوقف شده است. سپاه همچنین از توقف موقت تردد شناورها در تنگه هرمز تا زمان پایان آنچه «مداخلات غیرقانونی آمریکا» خوانده شد، خبر داد.
در مقابل، فرماندهی مرکزی آمریکا مدعی شد دور سوم حملات خود علیه ایران را پس از آسیبدیدن یک کشتی کانتینربر در تنگه هرمز انجام داده است. سنتکام ایران را مسئول حمله به این شناور معرفی کرده؛ ادعایی که در گزارشهای منتشرشده، مستندات مستقلی برای آن ارائه نشده است.
سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا نیز از حمله به یک کشتی کانتینربر در شرق سواحل عمان خبر داد. این کشتی پس از اصابت دچار آتشسوزی شد و خدمه آن با قایقهای نجات شناور را ترک کردند. براساس گزارشهای بعدی، تمامی خدمه نجات یافتهاند و تحقیق درباره منشأ حمله ادامه دارد.
رایزنی تهران ادامه دارد
همزمان با تحولات نظامی، مذاکرات ایران و عمان درباره آینده تردد در تنگه هرمز ادامه دارد. سخنگوی وزارت امور خارجه اعلام کرد وزیران امور خارجه دو کشور به همراه هیأتهای حقوقی و فنی، درباره تأمین امنیت و ایمنی کشتیرانی گفتوگو کردهاند.
تهران تأکید دارد هرگونه ترتیبات جدید برای مدیریت تردد در تنگه هرمز باید با مشورت ایران و عمان بهعنوان دو کشور ساحلی و با رعایت حقوق حاکمیتی طرفین انجام شود.
براساس اعلام وزارت امور خارجه، ایران و عمان توافق کردهاند گفتوگوهای سیاسی، فنی و حقوقی را برای رسیدن به تفاهم مشترک ادامه دهند. نمایندگانی از قطر نیز در بخشی از مذاکرات حضور داشتهاند.
در ادامه تلاشهای دیپلماتیک منطقه، محمد اسحاق دار، معاون نخستوزیر و وزیر امور خارجه پاکستان، در تماس تلفنی با سیدعباس عراقچی درباره آخرین تحولات گفتوگو کرد.
وزیر امور خارجه پاکستان از ایران و آمریکا خواست مسیر کاهش تنش و خویشتنداری را دنبال کنند. وی گفت گفتوگو و دیپلماسی تنها راه دستیابی به صلح و ثبات پایدار است و اسلامآباد برای ادامه نقشآفرینی در مسیر کاهش بحران آمادگی دارد.
