در حالی که برخی رسانه ها از هدف قرار گرفتن هفت کشتی در شب گذشته خبر میدهند، همزمان دونالد ترامپ مدعی «کنترل کامل» آمریکا بر تنگه هرمز شده؛ ادعایی که با توجه به محدودیت شدید تردد کشتیها، مقررات اعمالشده از سوی ایران و ادامه تنشهای دریایی، همچنان موضوع مناقشه است.
خبرگزاری فارس روز یکشنبه گزارش داد که در پی تلاش تعدادی از کشتیها برای عبور از مسیرهایی که ایران آنها را «غیرمجاز» میداند، نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ابتدا به این شناورها هشدار داده و سپس به سمت آنها شلیک کردهاند.
بر اساس این گزارش، هفت کشتی در جریان حوادث شب گذشته هدف قرار گرفتهاند و در شب قبل نیز ۱۲ شناور دیگر با واکنش نیروهای ایرانی روبهرو شدهاند. با این حال تا زمان تنظیم این گزارش نام، مالکیت، نوع محموله یا میزان آسیب احتمالی این شناورها بهصورت عمومی اعلام نشده است و منابع مستقل دریایی نیز تاکنون آمار دقیق هفت و ۱۲ کشتی را تأیید نکردهاند.
جمهوری اسلامی در ماههای گذشته سازوکار مشخصی برای مدیریت عبور کشتیها از تنگه هرمز ایجاد کرده و «مرجع امور تنگه خلیج فارس» یا PGSA فهرستی از کشتیهایی را منتشر کرده که از نگاه تهران مقررات تعیینشده برای عبور از این آبراه را رعایت نکردهاند.
رویترز ۱۴ سپتامبر گزارش داد که تعداد شناورهای قرارگرفته در فهرست «عدم انطباق» ایران به ۷۷ فروند رسیده است. براساس مقررات اعلامشده از سوی این نهاد ایرانی، کشتیهایی که مقررات عبور را نقض کنند ممکن است با محدودیت در ترددهای بعدی، جریمه، توقیف یا مصادره روبهرو شوند.
از این منظر، روایت تهران درباره حوادث اخیر بخشی از سیاستی گستردهتر است که هدف آن اعمال مقررات ایران بر عبور کشتیها و جلوگیری از استفاده از مسیرهایی است که تهران آنها را خارج از چارچوب تعیینشده میداند.
آمریکا این سازوکار را به رسمیت نمیشناسد و خود نیز همزمان محاصره دریایی علیه بنادر ایران را اعمال کرده است. همین وضعیت باعث شده تنگه هرمز عملاً به صحنهای تبدیل شود که در آن دو طرف همزمان ادعای اعمال کنترل و محدودیت بر فعالیت دریایی طرف مقابل دارند. رویترز نیز گزارش داده است که واشنگتن برای فشار بر تهران، محاصره اقتصادی و دریایی ایران را ادامه میدهد.
گزارشهای رسمی دریایی نشان میدهد که برخورد با کشتیهای تجاری در هفتههای اخیر واقعاً افزایش یافته است، اما در بسیاری از موارد عامل حملات بهطور مستقل مشخص نشده است.
سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا، UKMTO، در ماه سپتامبر چندین حادثه در تنگه هرمز را ثبت کرده است. این نهاد از اصابت «پرتابه ناشناس» به شناورها در روزهای ۱۲، ۱۵، ۱۶ و ۲۱ سپتامبر خبر داده و در برخی موارد نیز خسارت یا آسیب محدود به خدمه گزارش شده است؛ با این حال UKMTO در اطلاعیههای عمومی خود عامل این حملات را مشخص نکرده است.
رویترز نیز ۲۲ سپتامبر گزارش داد دو شناور، از جمله یک نفتکش و یک کشتی حامل LPG، هنگام عبور از تنگه هدف قرار گرفتهاند. مسئولیت این دو حادثه تأیید نشده بود و براساس بررسی شرکت اطلاعات دریایی Marisks، هیچیک از دو کشتی در آن زمان در فهرست عمومی شناورهای متخلف ایران قرار نداشتند.
همزمان با این تحولات، دونالد ترامپ روز ۲۶ سپتامبر بار دیگر ادعا کرد که ایالات متحده «کنترل کامل» تنگه هرمز را در اختیار دارد.
ترامپ همچنین گفته است حجم زیادی نفت از این مسیر در حال انتقال است و ۲۹ کشتی در یک شبانهروز از تنگه عبور کردهاند. اصل اظهارات ترامپ درباره «کنترل کامل» آمریکا از سوی چند منبع از جمله رویترز و رادیو اروپای آزاد گزارش شده است؛ رادیو اروپای آزاد همچنین رقم ۲۹ کشتی را از قول رئیسجمهور آمریکا نقل کرده است.
اما دادههای عمومی ردیابی کشتیها تصویر پیچیدهتری ارائه میکنند.
براساس اطلاعات شرکت Kpler که رویترز منتشر کرده، در ۲۴ سپتامبر تنها ۹ کشتی حامل کالا از تنگه عبور کرده بودند، در حالی که متوسط متحرک ۱۰ روزه حدود ۱۸ شناور بود. البته این آمار تمام انواع شناورها را شامل نمیشود و کشتیهایی که دستگاه AIS خود را خاموش میکنند نیز ممکن است در دادههای عمومی دیده نشوند.
چند روز پیشتر نیز رویترز گزارش کرده بود تعداد کشتیهای حامل کالا که در یک روز از هرمز عبور کردهاند به دو فروند کاهش یافته است؛ رقمی که فاصله قابل توجهی با میانگین حدود ۱۲۵ کشتی تجاری بزرگ در روز پیش از آغاز جنگ در ۲۸ فوریه دارد.
از نگاه جمهوری اسلامی، وضعیت تنگه هرمز را نمیتوان جدا از محاصره بنادر ایران و ادامه فشار نظامی آمریکا بررسی کرد.
تهران در هفته گذشته اعلام کرده بود در صورت کاهش فشار نظامی آمریکا و رفع محاصره دریایی بنادر ایران، آمادگی دارد ظرف یک هفته شرایط عادی عبور از تنگه را برقرار کند. رویترز روز ۲۲ سپتامبر این پیشنهاد را به نقل از یک مقام ارشد ایرانی گزارش کرد.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران نیز روز ۲۵ سپتامبر در نیویورک گفت اگر آمریکا برای دستیابی به توافق جدی باشد، مقدمات بازگشایی تنگه فراهم است. طبق طرح تهران، پذیرش توافق میتوانست شمارش معکوس هفتروزه برای بازگشایی آبراه و توقف بخشی از درگیریها را آغاز کند.
ترامپ یک روز بعد این پیشنهاد را رد کرد و گفت ایران به دلیل مشکلات اقتصادی خواهان بازگشایی فوری تنگه است. تهران در مقابل تأکید کرده که حاضر به مذاکره است اما فشار نظامی و محاصره را مبنای قابل قبولی برای توافق نمیداند.
نظرات کاربران
نخستین دیدگاه را درباره این خبر ثبت کنید
یادآوری: نشانی ایمیل منتشر نمیشود و دیدگاههای حاوی توهین، تهمت، افترا یا واژگان نامناسب تأیید نخواهند شد.
نظر شما میتواند شروع یک گفتوگوی سازنده باشد.