بازتاب– دونالد ترامپ شب گذشته اعلام کرد حمله تازه به ایران را فعلاً متوقف میکند تا به ادعای او به تلاش برای یک توافق فرصت دهد؛ تصمیمی که پس از تماس او با محمد بنسلمان، ولیعهد عربستان سعودی اعلام شد. رویترز گزارش کرده کشورهای منطقه خواستار فرصت برای میانجیگری شدهاند. هنوز توافق نهایی یا آتشبس پایدار اعلام نشده و تهران نیز روایت واشنگتن درباره درخواست توقف را نپذیرفته است. آنچه شکل گرفته، بیش از صلح، یک مکث مسلحانه است که همسایگان ایران میکوشند آن را به مسیر دیپلماتیک تبدیل کنند.
این وضعیت ادامه توقف متقابلی است که چند روز قبل آغاز شد؛ یک مقام ایرانی به رویترز گفته بود ایران تا زمانی که بمباران آمریکا متوقف بماند، حملات خود را نیز متوقف خواهد کرد. اما مکث در حمله با آتشبس تفاوت دارد.
چرا کشورهای خلیج فارس ناگهان مهمتر شدهاند؟
عربستان، قطر، امارات و دیگر کشورهای خلیج فارس در یک موقعیت دشوار قرار دارند.
آنها از یک سو روابط امنیتی نزدیک با آمریکا دارند و برخی میزبان نیروها و زیرساختهای آمریکایی هستند؛ از سوی دیگر هر گسترش جنگ میتواند مستقیماً امنیت ان کشور، انرژی، بنادر، سرمایهگذاری و شهرهای آنها را تحت تأثیر قرار دهد. برای این کشورها جنگ طولانی میان ایران و آمریکا یک بحران خارجی نیست؛ ریسکی در نزدیکی خانه است.
این مسئله توضیح میدهد چرا ریاض در تماس با واشنگتن بهدنبال کاهش تنش است، حتی اگر اختلافهای راهبردی خود با تهران را حفظ کرده باشد.
نفت سریعتر از دیپلماتها واکنش نشان میدهد
زمانی که آمریکا در دوره قبل حملات را متوقف کرد، قیمت نفت بهشدت کاهش یافت؛ برنت در یک روز ۸.۷ درصد افت کرد. با این حال تردد از تنگه هرمز همچنان بسیار پایینتر از شرایط پیش از جنگ بود و کمتر از ۱۰ نفتکش در روز در یک مقطع ثبت شد.
بازار میتواند با شنیدن خبر مذاکره فوراً قیمت را تغییر دهد؛ کشتیرانی برای بازگشت به حالت عادی به تضمین عملی امنیت نیاز دارد.
در نتیجه، موفقیت دیپلماسی را نباید فقط از نمودار نفت سنجید.
چرا هنوز نمیتوان گفت آتشبس؟
طرفها درباره ماهیت تماسها و شروط اختلاف دارند. واشنگتن میگوید گفتوگوها جریان دارد و توقف حملات را فرصتی برای توافق معرفی میکند. تهران در مواضع اخیر گفته خود را متعهد به پاسخ متقابل میداند و روایتهایی را که توقف را نتیجه درخواست یکجانبه ایران معرفی میکنند رد کرده است. تا زمانی که متن، زمانبندی و سازوکار مشخصی برای توقف متقابل وجود نداشته باشد، هر حادثه میتواند مکث را بشکند.
نقش تازه همسایگان
برای سالها بخشی از کشورهای عربی خلیج فارس در پرونده ایران بیشتر بهعنوان متحدان واشنگتن دیده میشدند. تحولات اخیر نشان میدهد امنیت و اقتصاد آنها انگیزهای قوی برای ایفای نقش میانجی ایجاد کرده است.
این تغییر به معنای همراستایی کامل با تهران نیست. آنها در موضوعات مختلف با کشورمان اختلاف دارند؛ اما میان «رقابت با ایران» و «خواستن جنگ در همسایگی» فاصله زیادی وجود دارد.
آخرین توقف حمله را میتوان یک موفقیت موقت دیپلماتیک دانست، اما هنوز زود است آن را مسیر قطعی صلح نامید.
مهمترین تغییر شاید نه در موضع تهران یا واشنگتن، بلکه در وزن بازیگران میان آنها باشد. کشورهایی که سالها امنیت خود را به قدرت نظامی آمریکا گره زده بودند، اکنون از همان واشنگتن میخواهند برای شلیک بعدی صبر کند و با ایران کنار بیاید.
نظرات کاربران
نخستین دیدگاه را درباره این خبر ثبت کنید
یادآوری: نشانی ایمیل منتشر نمیشود و دیدگاههای حاوی توهین، تهمت، افترا یا واژگان نامناسب تأیید نخواهند شد.
نظر شما میتواند شروع یک گفتوگوی سازنده باشد.