هشدار کارشناسان درباره زلزله‌های شب گذشته در شرق تهران / فعال شدن گسل‌های خطرناک نزدیک پردیس و بومهن

زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۴.۵ ریشتر ساعت ۲۳:۴۶ سه‌شنبه شب (۲۲ اردیبهشت) در پهنه شرق تهران، به‌ویژه در مجاورت شهرهای پردیس و بومهن، بار دیگر نگرانی‌ها را درباره فعالیت گسل‌های خطرناک این منطقه افزایش داد. پیش از این نیز چند زمین‌لرزه کوچک‌تر در همین منطقه ثبت شده بود.

فعالیت دو گسل بسیار خطرناک در مجاورت پایتخت

مهدی زارع، استاد دانشگاه و پژوهشگر پژوهشگاه زلزله‌شناسی، با اشاره به اینکه وقوع دومین زمین‌لرزه بالای ۴ ریشتر از ابتدای سال ۱۴۰۵ در این منطقه نشان‌دهنده تداوم آزادسازی انرژی در محل تلاقی ساختارهای مهم زمین‌ساختی است، گفت: منطقه پردیس و بومهن در پهنه برخورد البرز مرکزی قرار دارد و تحت تأثیر مستقیم فعالیت دو گسل بسیار مهم و خطرناک است:

گسل شمال تهران (NTF): پایانه شرقی این گسل که از شمال تهران و ده کیلومتری شمال پردیس عبور می‌کند، به محدوده روستای کلان لواسانات می‌رسد. این گسل پتانسیل لرزه‌زایی بالایی دارد.

گسل مُشا: یکی از طویل‌ترین و فعال‌ترین گسل‌های جنوب البرز مرکزی که با روند شرقی-غربی، در ده کیلومتری شمال پردیس و در روستای کلان با گسل شمال تهران تلاقی دارد. تلاقی این دو گسل، «پهنه برخورد زمین‌ساختی مهمی» ایجاد کرده که بیشترین تراکم ریزلرزه‌های استان تهران متعلق به این زون است.

خطر فوج‌لرزه و بزرگنمایی امواج لرزه‌ای

این استاد پژوهشگاه زلزله‌شناسی هشدار داد: لرزه‌خیزی خوشه‌ای (Swarm) در منطقه بومهن و پردیس، پتانسیل بالایی برای وقوع «فوج‌لرزه» یا زمین‌لرزه‌های با بزرگی ۴ تا ۵ را نشان می‌دهد که هشداردهنده فعالیت دائمی گسل مشا است.

وی افزود: ساختار ناهمگن زمین (وجود رسوبات آبرفتی در بخش‌هایی از دشت پردیس) می‌تواند باعث بزرگنمایی امواج لرزه‌ای (Site Effect) شود که شدت لرزش را افزایش می‌دهد.

لزوم بازنگری در ساخت‌وسازهای پردیس و بومهن

زارع با اشاره به بارگذاری جمعیتی بالا در مسکن مهر پردیس و ساخت‌وسازهای گسترده در ارتفاعات، تأکید کرد: تاب‌آوری لرزه‌ای سازه‌ها در برابر شتاب‌های افقی و قائم ناشی از فعالیت گسل مشا بسیار حائز اهمیت است.

وی با بیان اینکه نام شهر «بومهن» نیز به معنای «زلزله» است، خاطرنشان کرد: وقوع دو زلزله بالای ۴ ریشتر در بازه زمانی کوتاه از ابتدای سال ۱۴۰۵ در این منطقه، لزوم بازنگری در توسعه و بارگذاری جمعیتی بیشتر پروژه‌های عمرانی جدید در پردیس، بومهن و رودهن را بیش از پیش نمایان می‌کند. با توجه به نرخ لغزش گسل مشا، این فعالیت‌ها نشان‌دهنده فعال بودن ساختارهای لرزه‌زا در مجاورت پایتخت است.

نقشه ملی لرزه زمین‌ساخت منطقه با مقیاس ۲۵۰۰۰۰۰:۱ سازمان زمین‌شناسی کشور

منحنی‌های هم‌شدت زمینلرزه در منطقه در اثر رخداد این زمینلرزه؛ شدت زمینلرزه در فضای محدود به هر منحنی روی منحنی نشان داده شده است