نگرانی روسها از توافق آمریکا و ایران
اکثر ناظران و تحلیلگران سیاسی روسیه بر این باورند که واشنگتن در رویارویی با تهران، شکست استراتژیکی را متحمل شده است که ضعف تحریمها و فشارهای نظامی آن را نشان داد، در حالی که تهران موفق به دفاع از خود و تقویت موقعیت خود در خاورمیانه شده است.
به گزارش جماران، رسانههای روسی ارزیابیهای متفاوتی از اظهارات دولت دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا درباره آمادگی واشنگتن و تهران برای امضای یادداشت تفاهمی برای پایان دادن به جنگ و بازگشایی تنگه هرمز ارائه کردند.
خوشبینی محتاطانه بر اکثر قرائتهای روزنامهها و تحلیلگران سیاسی در روسیه در مورد دوام طولانیمدت توافق احتمالی بین دو کشور سایه افکنده بود.
اما به طور خاص بر خساراتی که ممکن است به اعتبار واشنگتن وارد شود و تناقضات داخلی که این توافق ممکن است برای دولت ترامپ ایجاد کند، تمرکز داشت.
فشارها و اتهام تسلیم
روزنامه «کامرسانت» بر آنچه که آن را فشارهای سیاسی داخلی توصیف کرد که به احتمال زیاد دولت ترامپ به دلیل توافق با ایران با آن روبرو خواهد شد، علاوه بر انتقادات شدید از سوی سیاستمداران محافظهکار آمریکایی، که معتقدند این توافق با شرایط فعلی به نفع ایالات متحده نخواهد بود، تمرکز کرد.
روزنامه «رو ۳۶۰» نیز نوشت که بندهای آتشبس مورد انتظار ۶۰ روزه به نظر میرسد نوعی امتیاز از سوی کاخ سفید باشد، چرا که ایالات متحده در حال حرکت به سمت رفع محاصره دریایی و آزادسازی داراییهای ایران و رفع برخی تحریمها است.
این روزنامه خاطرنشان میکند که دولت آمریکا عمداً این نکات را نادیده میگیرد تا به قول خودشان «آبروداری» در برابر رایدهندگان کند.
در همین حال، روزنامه «سفوبودنیا پریسا» اشاره کرد که ادعاهای ترامپ مبنی بر بازگشت تنگه هرمز به وضعیت سابق خود نادرست است.
به عقیده این روزنامه، تنگه تحت کنترل ایران باقی خواهد ماند و موافقت تهران با اجازه دادن به تعداد کشتیهای عبوری از تنگه برای بازگشت به سطوح قبل از جنگ، به هیچ وجه به معنای «آزادی عبور» به وضعیت سابق نیست.
روزنامه «ایزوستیا» به موضع اسرائیل در قبال توافق احتمالی پرداخت و نوشت که دولت عبری ممکن است به حمله نظامی علیه ایران فکر کند که با توجه به انتخابات آتی، برای دولت کنونی مفید خواهد بود.
اما این روزنامه تاکید میکند که این امر تنها در صورتی محقق خواهد شد که نتایج آن با اطمینان به عنوان یک پیروزی ارائه شود. بنابراین، هدف اصلی اسرائیل ممکن است مانعتراشی در مذاکرات نباشد، بلکه اطمینان از این باشد که توافق هیچ فرصتی برای ایران برای حفظ نفوذ خود باقی نمیگذارد.
از سوی دیگر، اکثر ناظران و تحلیلگران سیاسی روسیه بر این باورند که واشنگتن در رویارویی با تهران، شکست استراتژیکی را متحمل شده است که ضعف تحریمها و فشارهای نظامی آن را نشان داد، در حالی که تهران موفق به دفاع از خود و تقویت موقعیت خود در خاورمیانه شده است.
عقبنشینی استراتژیک
آندره اوتیکوف، کارشناس مسائل خاورمیانه، تاکید میکند تمایل دولت آمریکا به دستیابی به تفاهم با ایران تا حد زیادی ناشی از دستور کار سیاسی داخلی رهبران آمریکایی است که نمیخواهند وارد یک درگیری واقعی طولانیمدت شوند که پیامدهای «شدید» آن ممکن است به داخل آمریکا نیز برسد.
او به الجزیره نت گفت که خروج ایالات متحده از توافق هستهای و تلاش برای منزوی کردن ایران به نتیجه مطلوب نرسید. بنابراین، توقف «اجباری» جنگ و فشارها از سوی واشنگتن یک عقبنشینی استراتژیک آشکار است.
این سخنگو به آنچه که او مزایای استراتژیک ایران و برگ برنده اصلی آن مینامد، یعنی توانایی آن در تأثیرگذاری بر بازار انرژی جهانی، اشاره میکند که واشنگتن را به سمت گزینه سازش و توافق با ایران سوق داده است، چرا که تهدید بیثباتی تنگه هرمز و حملات به زیرساختهای نفتی در خاورمیانه تا حد زیادی موضع ایالات متحده را محدود کرده است.
در عین حال، او خاطرنشان میکند که با وجود اینکه تشدید درگیری و افزایش قیمت نفت جهانی به افزایش چشمگیر بودجه روسیه به دلیل افزایش درآمدهای نفتی و گازی کمک کرد، اما دستیابی به توافق بین تهران و واشنگتن موقعیت مسکو را در رویکرد به درگیری با غرب به طور کلی و جنگ با اوکراین به طور خاص از نظر کشف نقاط ضعف در تاکتیکهای سیاسی و نظامی ایالات متحده و رقبای اروپایی تقویت میکند.
نتایج متناقض
ولادیمیر ژوراولف، پژوهشگر مؤسسه مطالعات صلح و درگیری، به نوبه خود معتقد است که انعقاد توافق آمریکا و ایران، انزوای بینالمللی ایران را کاهش میدهد و در نتیجه منافع اقتصادی و ژئوپلیتیکی مشترک مسکو و تهران را تقویت میکند.
اما او در تفسیری برای الجزیره نت توضیح میدهد که این توافق در عین حال ماهیت روابط روسیه و ایران را تغییر خواهد داد، زیرا امضای تفاهمنامه با واشنگتن، وابستگی کامل ایران به مسکو را کاهش میدهد.
او ادامه میدهد که با وجود توافقنامه کنونی مشارکت استراتژیک جامع با روسیه، تهران شروع به دنبال کردن سیاست خارجی چندمحوری، متعادلتر و انعطافپذیرتر خواهد کرد.
در مقابل، گشایش تجارت منطقهای به کاهش خطراتی که مسیرهای حمل و نقل را تهدید میکند، کمک خواهد کرد و در نتیجه روسیه قادر خواهد بود از مسیرهای ایرانی و دریای خزر با امنیت بیشتری برای دسترسی به بازارهای آسیای جنوبی استفاده کند.
علاوه بر این، توقف خصومتها بین تهران و واشنگتن میتواند به کاهش تنشها در مرزهای جنوبی روسیه کمک کند، که به معنای از بین بردن منبع بینظمی در نزدیکی مناطق نفوذ آن است.
او همچنین اشاره میکند که گذار ایران به یک اقتصاد قانونی، نیاز آن را به مکانیزمهای مشترک با روسیه برای دور زدن تحریمهای غربی کاهش خواهد داد.
همچنین، رفع تدریجی محاصره اعمال شده بر بنادر تنگه هرمز و از سرگیری رسمی عرضه نفت خام ایران، عرضه جهانی را افزایش خواهد داد و این به نوبه خود منجر به فشار نزولی قوی بر قیمت نفت خام اورال روسیه و نفت برنت خواهد شد.
او در پایان نتیجه میگیرد که در صورت لغو تحریمهای غربی، ایران قادر خواهد بود نفت را به صورت قانونی و بدون تخفیف بفروشد. در نتیجه، روسیه بخشی از ناوگان تانکرهای غیررسمی خود را از دست خواهد داد و با رقابت شدید برای خریداران در چین و هند مواجه خواهد شد.
