بازتاب– ممکن است مصرف برق یک خانواده نسبت به ماه قبل فقط کمی بیشتر شده باشد، اما مبلغ قبض افزایش بسیار بزرگتری نشان دهد. همین فاصله میان «مقدار مصرف» و «مبلغ پرداختی» در هفتههای اخیر برای بخشی از مشترکان سؤالبرانگیز شده است.
توضیح صنعت آب و برق این است که مسئله الزاماً افزایش ناگهانی نرخ پایه نیست؛ مشترکی که از مرز مشخصی عبور میکند وارد پله تعرفهای گرانتری میشود. اما همین توضیح مسئله دیگری را مطرح میکند:
اگر نظام تعرفه قرار است مردم را به صرفهجویی تشویق کند، چرا هزینه عبور از مرزها پیش از صدور قبض برای مصرفکننده بهاندازه کافی قابل مشاهده نیست؟
ایسنا به نقل از مسئولان صنعت برق گزارش داده است در مناطق عادی کشور، از جمله تهران، اصفهان، شیراز و مشهد، الگوی تابستانی ۳۰۰ کیلوواتساعت در ماه در نظر گرفته شده و مصرفکنندگان در چهار گروه تا بیش از دوونیم برابر الگو قرار میگیرند. مقامهای مسئول میگویند برای مشترکی که مصرفش نسبت به دوره مشابه سال گذشته تغییر نکرده، در شرایط معمول نباید افزایش نرخ بیش از حدود ۴۰ درصد رخ دهد.
تعرفه پلکانی با تعرفه ثابت تفاوت بنیادی دارد. اگر هر کیلوواتساعت همیشه یک قیمت داشت، ۲۰ درصد مصرف بیشتر تقریباً به ۲۰ درصد هزینه بیشتر منجر میشد. در مدل پلکانی، این رابطه خطی نیست؛ بخشی از مصرف وارد سطحی میشود که قیمت بیشتری دارد.
هدف سیاست روشن است: برق و آب یارانهای برای مصرف متعارف ارزانتر بماند و خانواری که چند برابر الگو مصرف میکند، سهم بیشتری از هزینه واقعی را بپردازد.
اما نظام پلکانی زمانی رفتار مردم را تغییر میدهد که مشترک قبل از عبور از مرز از آن مطلع شود. قبضی که دو هفته بعد میرسد دیگر ابزار مدیریت مصرف نیست؛ صورتحساب یک تصمیم گذشته است.
به گفته توانیر، حتی تغییر نسبتاً محدود مصرف در نزدیکی مرز یک پله میتواند مبلغ نهایی قبض را محسوس تغییر دهد.
دو خانه با متراژ مشابه ممکن است شرایط کاملاً متفاوتی داشته باشند. تعداد اعضای خانواده، نوع ساختمان، طبقه آخر بودن، کیفیت عایق، سن کولر و حتی جهت جغرافیایی واحد بر مصرف اثر میگذارند.
در نتیجه «مصرف زیاد» همیشه فقط محصول رفتار پرمصرف نیست. خانوادهای در ساختمان فرسوده ممکن است برای رسیدن به همان دمای خانه نوساز برق بیشتری مصرف کند.
این موضوع سیاستگذار را با یک دوگانه آشنا روبهرو میکند که اگر تعرفه بالا نرود، انگیزه صرفهجویی ضعیف میشود؛ اگر تمام تفاوتها نادیده گرفته شوند، بخشی از هزینه ناکارآمدی ساختمان به ساکن منتقل میشود.
اپلیکیشن «برق من» اکنون اطلاعات مصرف را در اختیار مشترک قرار میدهد و دارندگان کنتورهای هوشمند جزئیات بیشتری میبینند. مقامهای صنعت برق نیز توصیه کردهاند مردم قبل از صدور قبض بعدی میزان مصرف خود را بررسی کنند.
اما ابزار مؤثرتر میتواند بسیار ساده باشد: کاربر ببیند «اگر امروز ۲۵ کیلوواتساعت دیگر مصرف کنید، وارد پله بعدی میشوید و برآورد قبض شما از X به Y خواهد رسید.» در آن صورت تعرفه از یک فرمول اداری به یک پیام قیمتی واقعی تبدیل میشود.
آب هم همین مسئله را دارد
آبفا نیز میگوید آببها به شکل پلکانی محاسبه میشود و افزایش قبض الزاماً به معنای تغییر تازه نرخ نیست؛ مصرف بیشتر و عبور از پلههای بالاتر میتواند عامل اصلی باشد.
ولی در آب یک پیچیدگی دیگر وجود دارد؛ کنتور بسیاری از مجتمعها مشترک است. در چنین ساختمانی فرد صرفهجو الزاماً کنترل مستقیمی بر رفتار همسایه ندارد.
به طور کلی تعرفه پلکانی میتواند ابزار قابل دفاعی برای مدیریت منابع کمیاب باشد؛ اما سیاست قیمتی وقتی اثر رفتاری دارد که قیمت برای مردم قابل پیشبینی باشد.
اگر مشترک فقط بعد از دریافت قبض بفهمد از مرز گرانتری عبور کرده، نظام تعرفه بیش از آنکه «راهنمای مصرف» باشد، به «جریمه پس از مصرف» شبیه میشود.
نظرات کاربران
نخستین دیدگاه را درباره این خبر ثبت کنید
یادآوری: نشانی ایمیل منتشر نمیشود و دیدگاههای حاوی توهین، تهمت، افترا یا واژگان نامناسب تأیید نخواهند شد.
نظر شما میتواند شروع یک گفتوگوی سازنده باشد.