عددی که بحث بنزین را دوباره داغ کرد/ دهک دهم ۲۳ برابر دهک اول از یارانه سوخت استفاده می‌کند

محمدرضا عارف معاون اول رئیس‌جمهور، امروز آماری مطرح کرد که احتمالاً به یکی از اعداد کلیدی بحث اصلاح یارانه بنزین تبدیل خواهد شد. به گفته او دهک دهم درآمدی ۲۳ برابر دهک نخست از یارانه بنزین بهره می‌برد؛ اختلافی که دولت آن را نشانه توزیع نابرابر یارانه انرژی می‌داند.

بازتاب_ منطق پشت این تفاوت روشن است. خانواری که خودروهای بیشتری دارد، مسافت بیشتری رانندگی می‌کند یا از خودروهای پرمصرف استفاده می‌کند، بنزین بیشتری با قیمت یارانه‌ای مصرف می‌کند. خانوار فاقد خودرو در مقابل تقریباً بهره مستقیمی از یارانه بنزین نمی‌برد. با این حال، رقم «۲۳ برابر» در خبر امروز به نقل از معاون اول رئیس‌جمهور اعلام شده و جزئیات مطالعه، سال پایه و روش محاسبه آن در همان گزارش منتشر نشده است؛ بنابراین باید آن را آمار اعلامی دولت دانست، نه یک محاسبه مستقلی که امروز منتشر شده باشد.

همزمان ایرنا امروز گزارشی درباره سه مسیر احتمالی مدیریت ناترازی سوخت منتشر کرده است. محورهای مورد بحث شامل اصلاح تدریجی سازوکار قیمت و سهمیه، تغییر شیوه تخصیص یارانه و استفاده از روش‌هایی است که به جای خودرو، سهم بیشتری به افراد بدهند. هیچ‌یک از این سناریوها در گزارش امروز به عنوان تصمیم قطعی دولت اعلام نشده‌اند.

همین نکته در فضای پرشایعه قیمت بنزین اهمیت دارد. سخنگوی دولت نیز روز گذشته خبرهای مربوط به تعیین نرخ‌هایی مانند ۸۰ هزار تومان برای بنزین عمومی را رد کرد و گفت هنوز تصمیم نهایی درباره قیمت‌های تازه اتخاذ نشده است. بنابراین ارقامی که در شبکه‌های اجتماعی به عنوان «قیمت قطعی بنزین» دست‌به‌دست می‌شوند، فعلاً مصوبه نهایی دولت نیستند.

مسئله دولت دوگانه است؛ از یک سو واردات یا تولید بنزین هزینه قابل توجهی دارد و از سوی دیگر هر اصلاح قیمت مستقیم بر هزینه حمل‌ونقل و انتظارات تورمی اثر می‌گذارد. عارف نیز بر ضرورت همراه‌کردن مردم با اصلاحات تأکید کرده است.

در نتیجه، عدد ۲۳ برابر می‌تواند توجیه اقتصادی تغییر نظام یارانه باشد، اما هنوز پاسخ سؤال اصلی یعنی «قیمت یا سهمیه بنزین چه می‌شود؟» مشخص نشده است. تصمیم نهایی باید با مصوبه رسمی و جزئیات اجرایی جداگانه اعلام شود.