طلای ۲۴ میلیونی؛ چرا مردم دوباره سراغ طلا رفته‌اند؟

قیمت طلا در بازار ایران دوباره به اعدادی رسیده که تا مدت کوتاهی قبل برای بسیاری از خریداران عجیب به نظر می‌رسید. هر گرم طلای ۱۸ عیار در محدوده‌ای قرار گرفته که خرید حتی چند گرم طلا را برای یک خانواده معمولی به تصمیمی جدی تبدیل کرده و قیمت انواع سکه نیز بار دیگر بالا رفته است. با این حال، برخلاف تصور رایج، تمام این افزایش را نمی‌توان فقط پای دلار نوشت.

بازتاب_ بازار طلای ایران از دو سمت تحت فشار قرار گرفته است. از یک طرف نرخ ارز در داخل کشور بالاست و از طرف دیگر قیمت جهانی طلا نیز در سطوح تاریخی قرار دارد. نتیجه این دو اتفاق ساده است؛ هر بار که یکی از این دو متغیر بالا می‌رود، قیمت طلا در بازار داخلی هم واکنش نشان می‌دهد و اگر هر دو همزمان صعودی باشند، سرعت افزایش قیمت بیشتر می‌شود.

در چنین شرایطی رفتار مردم هم تغییر کرده است. کسی که چند سال قبل برای هدیه یا پس‌انداز یک قطعه طلای سبک می‌خرید، حالا شاید به جای آن سراغ طلای آب‌شده، صندوق طلا یا حتی خریدهای بسیار کوچک‌تر برود. دلیلش هم روشن است؛ اجرت ساخت و مالیات و اختلاف قیمت خرید و فروش در بعضی مصنوعات باعث می‌شود بخشی از سرمایه از همان لحظه خرید از بین برود.

سکه وضعیت پیچیده‌تری دارد. ارزش یک سکه فقط به میزان طلای داخل آن وابسته نیست و چیزی به نام حباب نیز روی قیمت اثر می‌گذارد. به همین دلیل ممکن است در یک روز، قیمت ربع‌سکه یا سکه گرمی بیش از آنچه از قیمت طلای جهانی و دلار انتظار می‌رود افزایش پیدا کند. این همان جایی است که خریدار غیرحرفه‌ای ممکن است تصور کند چون یک قطعه کوچک‌تر ارزان‌تر است، پس الزاماً گزینه بهتری برای سرمایه‌گذاری محسوب می‌شود.

از سوی دیگر، افزایش تنش‌های سیاسی و نگرانی از تورم در اقتصاد جهانی تقاضا برای طلا را بالا نگه داشته است. هر زمان سرمایه‌گذاران احساس کنند بازارهای مالی یا ارزهای اصلی وارد دوره پرریسکی شده‌اند، بخشی از سرمایه به سمت طلا می‌رود. این رفتار بارها در بحران‌های اقتصادی و سیاسی تکرار شده و امروز هم در بازارهای جهانی دیده می‌شود.

در ایران اما ماجرا یک لایه اضافه دارد. برای بسیاری از خانواده‌ها، طلا فقط یک کالای زینتی یا ابزار سرمایه‌گذاری نیست، بلکه نوعی راه فرار از کاهش ارزش پول محسوب می‌شود. همین ذهنیت باعث می‌شود هر موج تورمی، حتی پیش از آنکه اثر کامل خود را در بازار نشان دهد، تقاضا برای طلا را افزایش دهد.

این روزها شاید مهم‌تر از اینکه قیمت طلا فردا چند درصد بالا یا پایین می‌رود، توجه به دلیل خرید باشد. کسی که برای مصرف شخصی می‌خرد با کسی که قصد سرمایه‌گذاری کوتاه‌مدت دارد شرایط یکسانی ندارد. بازار طلا در این سطح از قیمت، بیش از همیشه نیازمند محاسبه و پرهیز از خرید هیجانی است.